Kusturica, dostum, daha önce yazamadım kusura bakma, ama gönlüm seninleydi – zaten Çingeneler Zamanı‘ndan beri öyle, biliyorsun.
Dostum, ÅŸaşırma sen başına gelenlere, ülkeyi sıktılar, posası kaldı – belki biz tohumlarını toplar ekeriz de, ilerde seni layığınca ağırlarız. BoÅŸuna sen derdini anlatmaya çalışma, bu ülke ÅŸimdi Amerika’da aÄŸlayan hocanın yurda dönmesini, adada tatil yapan teröristin eve dönmesini makulleÅŸtirmeye çalışıyor. Senin gibi kiÅŸiler bulup ortalığı karıştırmak, iftiralar saçmak lazım – aÄŸlayan hocanın bu ülkede kaç katliama yol açtığını tartışan yok, teröristin cinayetlerini anmak bile ayıp hale geldi artık. Derdimiz gücümüz bunlar iÅŸte, zaten bu olay olmasa senin ülkede olduÄŸunu bile duymayacaktık, iyi oldu yani bir bakıma kendimizi tanıdık. Arada bir biri uÄŸrayıp skandal olmasa böyle, kendimizi unutacağız. Kültür ve bilgi durumumuzu sana tepki veren sinema yönetmeninden anlamışsındır: Danis Tanovic bir ay kadar önce bir film festivalinde söylemiÅŸ senin ne hain olduÄŸunu, YouTube’da filmi var, seyret demiÅŸ; o da seyretmiÅŸ bir ÅŸeyler hemen ki apar topar tepki vermiÅŸ – saÄŸolsun Danis Tanovic, dedikodu yapmasa az kalsın karşında oturacakmış aynı yönetmen. Yani çeviri etkinliÄŸimiz baÅŸarısız, senin hainliklerini çevirip kurda kuÅŸa duyurmadığımız için böyle festival dedikodularına kalıyor sanatçılar.
(Ama tabii bu iÅŸin magazin yanı, senin suyunu daha aylar öncesinden -“Vatan haini vatanıma gelemez” diyerek- ısıtmaya baÅŸladıklarını farkedecek gazetecimiz var belki ama medyamız yok. Yani tam, senin Yeraltı filminin başında bombalanan hayvanat bahçesi, kaçan zebralar, filler sahnesi var ya, burada tam öyleyiz. Ama sizin orada da durum farklı mı, pek emin deÄŸilim. Tanovic’in sinemasını tanımıyordum, bu olayla merak edip Triage‘ı seyrettim, iyi bir sanat eseri doÄŸrusu, görüntüler güzel, çok iyi deÄŸil, ama iyi, senaryo zayıf -planlı bir siyasilikten-, ama kurgu iyi. Fakat 2009’da, 1980’ler Irak’ında geçen bir filmi Tanovic niye yapmış bir türlü çözemedim. Filmde bol bol Kürdistan anılıp da bir de bölünmüÅŸ haritası bile çizilince, herhalde dedim Tanovic de senin gibi Yugoslavya yandaşı olmalı, ama deÄŸilmiÅŸ, 1969 doÄŸumlu delikanlı 29 yaşında gitmiÅŸ Belçika vatandaşı olmuÅŸ, Bosna’ya da daha birkaç yıl önce dönüp siyasete atılmış. Tuhaf ÅŸeyler doÄŸrusu: Sana tepki veren yönetmen 1963 doÄŸumlu, sen de 1954 doÄŸumlusun – çocuktan al haberi lafı da, YouTube ve gençlik kültürünün dünyayı yönlendirdiÄŸi de doÄŸru galiba.)
Dostum, başını ÅŸiÅŸirdim, kusura bakma, ama olayın hatırlattığı gerçekler ilginç doÄŸrusu. Daha dün mahallede sanat galerisi basılan bir ülkede ürkütücü ÅŸeyler bunlar üstüste. Aslında sen bahanesin bence, seninle gözdağı vermek mesele – uslu dur, diyorlar, uslu dur sanatçı.. Uslu çevir filmi, kitabı, ÅŸiiri… Fakat asıl dehÅŸetlisi ve önemlisi sayende öÄŸrendiÄŸim bir gerçek: Sicilimizi tutuyorlarmış, dostum, sicilimizi. Senin sicilini tartışan bir emekli çevirmen bak ne diyor son yazısında:
“Yıllar önce, Bosna’da felâket fiilen devam ederken, CHP’li- Kemalist- Sosyalist karışımından biriyle tartışmamızı hatırlıyorum: ona göre; BoÅŸnaklar dinci- Müslüman- gericilerdi; Sırplar ise ilerici- sosyalistler. Dolayısıyla onların tarafında olmak ve BoÅŸnakların tepelenmesine sevinmek gerekiyordu. Antalya’da Kusturica’yı davet edenlerin benzer düÅŸünceleri olup olamadığını doÄŸrusu merak ediyorum. Onların arasında da, Kusturica’yı, sırf bir “sinema adamı†olduÄŸu için deÄŸil de biraz farklı nedenlerle akıl edenler çıkarsa hiç ÅŸaşırmam.
“İşte, Kusturica gitti, ÅŸimdi gelsin†diyenlerin akıllarından neler geçirdiÄŸini tahmin etmek daha kolay.
Kusturica bu muameleyle karşılaşınca, “Ermeni Kıyımı ne oluyor?†dedi. Diyecek elbette. Tarihte kendi marifetlerinin hesabını verememiÅŸ bir ülkede, özellikle de resmî bir görevde, bu gibi jestler yaparken dikkatli olmak gerekiyor.
Burada da Semih KaplanoÄŸlu rahat. Ermenilerden özür bildirisini ilk imzalayanlardan biri olduÄŸunu söyledi. Bu, Kusturica’nın sicilinde olmayan bir ÅŸey.”
Ne anlıyorsun, Türkçe kaldığı için okuyamadığın bu yazıdan? Ben sana çevireyim: CHP’li, sosyalist, Kemalist olanlar BoÅŸnakların tepelenmesine sevindi, sevinir diyor. Ermenilerden özür bildirisini imzalayanlar ve imzalamayanlar diye iki sicil tipi olduÄŸunu açıklıyor. Bilmiyorum bu akıl tutulması hezeyanı çevirmeye bir dil var mı?
Dostum, en çok bunun için teÅŸekkür ederim sana: senin sicilinin bozukluÄŸunun tartışılması sayesinde, imza atmayarak sicilimi bozduÄŸunu öÄŸrendim, gam yemem artık.
Ve dostum, bu vesileyle sana bir kez de yaptığın o düzgün basın açıklaması için teÅŸekkür ediyorum: “Anti-emperyalist” olduÄŸunu söyleyerek uzun zamandır bir sanatçının aÄŸzından duymadığımız güzel bir sözü hatırlattın – zaten sana hâlâ öfke saçanların öfkelerinin kurumamasının asıl sebebi de en çok bu belki de. Utandırmış olmalısın birilerini.
Çok saÄŸol dostum, çingene kal.
