Son günlerde kitapçılar ciddi baskı altında. Yeni bir okur tipi kitapçılarda belli tipte yayınlar görmek istemiyor ve bu isteksizliÄŸini fiziksel olarak belli ediyor. Kitapçılar bu tedirginliÄŸi yaÅŸamamak için artık yayınları almama yoluna gidiyor. Yayıncılar da nedense öncelikle kitapçılara yüklenmeyi yeÄŸliyor. Oysa bu yeni okur tipinin ne olduÄŸunun anlaşılması, ayıklanması, kitapçıların azarlanıp protesto edilmesinden daha öncelikli bir sorun olsa gerek. İşporta bile alıcıya göre mal topluyor, baskı görürse bir ürünü satmayabiliyor.

Acaba sorun hassas okur mu, yoksa kitapçılara hassasiyet gerektiren yayınlar toplanması mı? Okur hassas olmazsa, yayıncı neden olsun? Hassas okur fikrini alaya almak yerine, hassaslık yapılan konuları sınıflandırmak gerekli deÄŸil mi? Birtakım örgütler kitapçıları rahatsız ediyorsa, bunları hassas okur saymak mümkün olabilir mi?

Ve gerçekten, yayıncılar yeterince hassas mı? Tempo dergisinin Åžubat 2011 sayısı için Hasan Bülent Kahraman ilginç bir kitapçık hazırlamış: kendi seçtiÄŸi elli kitaplık listeyi okurlara öneriyor. Metin ilgi çekici, ama yine de kitapçığın baÅŸlığı yanıltıcı: aslında “Hasan Bülent Kahraman’a göre Okumanız Gereken 50 Kitap” olmalı. Fakat kitapçığın temel sorunu bu deÄŸil: sorun büyük kısmı çeviri olan bu kitaplar için verilen örneklerde.

H. B. Kahraman, metinde kitaplar için herhangi bir çevirmen ve yayınevi ismi belirtmiyor. Ama metnin görselleÅŸtirilme sürecinde, çeÅŸitli kitap kapakları kullanılmış, bu sayede bazı kitaplarda tesadüfen çevirmen ismi görünüyor. Bu da yanıltıcı: bazı kitapların, özellikle klasiklerin birkaç çevirisi var – okura tek bir resmin gösterilmesi, tek bir çeviri ve onun da önerilen çeviri olduÄŸu yanılsamasını doÄŸuracaktır.

[pullquote]Asıl sorun, kapakta ve iç sayfalarda, markası güvenilir olmayan, çevirmeni belirtilmemiÅŸ, özgün dilden çeviri yaptırmamış, çevirileri baÅŸka çevirilere çok benzeyen yayınevlerinin kitaplarına yer verilmiÅŸ olması.[/pullquote]

Fakat bu da temel sorun deÄŸil, temel sorun, kapakta ve iç sayfalarda, markası güvenilir olmayan, çevirmeni belirtilmemiÅŸ, özgün dilden çeviri yaptırmamış, çevirileri baÅŸka çevirilere çok benzeyen yayınevlerinin kitaplarına yer verilmiÅŸ olması. Çeviri yayıncılığına uzun yıllar emek harcayan Remzi Kitabevi, Can Yayınları, Yapı Kredi Yayınları gerçekten hoÅŸnut olabilir mi Sis Yayıncılık ya da Antik Batı Klasikleri ile birlikte anılmaya? Bu yanlış sunum uzun yıllar içinde oluÅŸturulan marka deÄŸerini bir anda düÅŸürmüyor mu?

Her koÅŸulda, ciddi bir çevirmenin görür görmez huzursuz olmasına yol açacak bu kapağın Hasan Bülent Kahraman’ın metnine zarar verdiÄŸi kesin. Bu konuda hassasiyeti olan ve verdiÄŸi paranın karşılığını almadığına inanan bir okur olarak -çeviriye de hassaslık gösteren- yeni bir baskıyla satışa sunulmasını diliyorum.

Notos Kitap’ın bu ay baÅŸlattığı kitap kampanyası da aynı temadan yola çıkıyor: “Okunmazsa olmaz 10 kitap” adlı bu kampanyada yayınevinin kendi klasikleri yer alıyor. Bu kampanyanın kapak ve iç görsellerinde Tempo’daki gibi, hassas okurun tepkisini gerektiren bir sorun yok.

Notos Dergi‘nin Åžubat-Mart 2011 sayısında son zamanların en önemli çeviri belgelerinden biri yayımlandı. Tunç Tayanç imzalı, Can Yayınları’nın merhum yönetmeni Erdal Öz’ün çevirmen Füsun Tayanç’la yaptığı uzun yıllar süren yazışmalara yer veren yazıda, yayıncılık tarihi dışında zorlu bir güven gerektiren çevirmen-editör iliÅŸkisi canlı bir ÅŸekilde anlatılıyor.

Büyük olasılıkla Radikal Kitap’ta yayınlanan “Çeviri, Nasıl Bir Sorun?” baÅŸlıklı, tartışma yaratan yazının arka planında Semih GümüÅŸ’ün yönetiminde yayımlanan Notos Dergi‘deki bu yazı vardı. Hassas okur olamayıp bunu fark edemediÄŸimizi itiraf etmekte yarar var.

[pullquote]Notos Dergi‘nin Åžubat-Mart 2011 sayısında son zamanların en önemli çeviri belgelerinden biri yayımlandı: Erdal Öz’ün çevirmen Füsun Tayanç’la yaptığı uzun yıllar süren yazışmalara yer veren yazıda, yayıncılık tarihi dışında zorlu bir güven gerektiren çevirmen-editör iliÅŸkisi canlı bir ÅŸekilde anlatılıyor.[/pullquote]

DiÄŸer yandan Taraf gazetesinin eki TarafKitap da aylık bir dergi olarak yayın hayatına baÅŸladı. Gazetenin daha önceki eklerinden çok daha zengin içerikli olan bu yayının bir baÅŸka özelliÄŸi de, çeviriye özel bir önem vererek baÅŸlamış olması: bu ilk sayıda çevirmen ve editör İlknur Özdemir’le bir söyleÅŸi, Murakami’nin (meÄŸerse çevirmenlik de yapmış) çevirmeni Hüseyin Can Erkin’in yazarı ve çevirdiÄŸi kitabı deÄŸerlendirme yazısı ve çeviri haberleri yer aldı. Bu ek gazetedeki genç enerji damarının ciddi bir dönüÅŸümü baÅŸlattığının bir göstergesi olabilir.