Bir cemaat kitabı daha okumak istemiyorum. Yıllardır sayısız cemaat kitabı yayımlanıyor, bir sürü insan çıkıp cemaatlerin kötülüklerini anlatıyor, baÅŸka bir sürü insan da çıkıp iyiliklerini anlatıyor. Cemaatlerin kitapları baÅŸka dillere çevriliyor, baÅŸka dillerden cemaat incelemeleri çevriliyor. Halkın cemaatlere bağımlılığında en ufak bir deÄŸiÅŸiklik yok: yoksulların aÅŸiret ve cemaatlere kul olmasında, zenginlerin aÅŸiret ve cemaatlerle dost olmasında en ufak bir deÄŸiÅŸiklik yok.
Yıllardır sayısız insan, hatta cemaatlere karşı yazan insanlar siliniyor hayattan, fakat bu insanlarla ilgili her tür bilgiyi hiç kontrol etmeden yazan ve yayan medya ilk kez ÅŸaşırmış görünüyor:
“Polisin girdiÄŸi küçük odanın kapısında kalabalık bir gazeteci grubu toplanmış içeriyi gözlüyordu. Tedirgin edici bir sessizlik vardı. Evlerden, üniversite binalarından sonra sıra gazete merkezlerine gelmiÅŸti. .. Bir gazeteci olarak daha önce hiç yaÅŸamadığım bir durumdu.” (Hürriyet)
Ben de ÅŸaÅŸkınım bu ÅŸaÅŸkınlık karşısında. Demek ki her gün yaydıkları bilgilerin bir gün bizzat elden teslim edileceÄŸini düÅŸünmüyorlarmış.
Benim cemaatler hakkında merak ettiÄŸim bir ÅŸey yok – medyanın her köÅŸesinde, günlük hayatın her anında, sokakta kafa tokuÅŸturan gençlerden akademik toplantılara dek her yerde izlerini görüyorum onların. Politik cemaatlerin de din cemaatlerinin de, bugün hakim tür olan ikisinin birleÅŸmiÅŸ halinin de.
Vakit Bulamadık
Ve diÄŸer yandan, yazarın daha önceki kitabının yayıncısı da kitabın tamamını okumadığını söylüyor:
“Gazetecilerin, ”Kitabın basımıyla ilgili bir hazırlığınız var mıydı?” ÅŸeklindeki soruları üzerine de Ahmet Öz, herhangi bir hazırlıkları olmadığını, buraya henüz iki gün önce taşındıklarını ve halen taşınma iÅŸleriyle uÄŸraÅŸtıklarını söyledi. Ahmet Şık’ın eÅŸiyle telefonda görüÅŸtüÄŸünü bildiren Ahmet Öz, ÅŸöyle konuÅŸtu:
”Galiba telefonları dinlediler. Kitabın ilk 20 sayfasını bile okumadım. Baskıyla ilgili bir hazırlığımız yoktu. İçeriden sadece kitabı aldılar. Aramanın uzun sürmesi, teknik sorunlardan kaynaklandı. Savcı Zekeriya Öz’ün kitapla ilgili bir kanısı var, ona istinaden gelmiÅŸler. Ahmet Şık tutuklanmadan önce kitabın yayımlanmasına vaktimiz olmadı, o da baÅŸka yayınevleriyle görüÅŸüyordu.” (Haber 7)
Yazarın birlikte kitap yazdığı yazar arkadaşı da kitabı okumadığını anlatıyor:
18 Aralık-3 Mart 2011 arasında okumadım,
3 Mart-23 Mart 2011 arasında da okumadım
“MavioÄŸlu, “Kitabı okudunuz mu?” sorusuna, “Tamamını okumadım. Benim bitmemiÅŸ kitapları okumak gibi adetim yok. Ama inceledim. Fethullah Gülen cemaatinin uzun yıllardaki serüveni anlatılıyor. Cemaatin emniyet içindeki örgütlenmelerine dair bir takım belge ve bilgiler var” diye cevap verdi.” (Vatan)
“Laptopumda Ahmet Şık’ın 18 Aralık 2010’da gönderdiÄŸi bir taslak mevcut. 3 polis memuru bu taslağın kendileri tarafından kopyasının delil olarak alınacağını ve bu dosyanın bilgisayardan silineceÄŸi belirtti. Bu çerçevede uzun süren bir iÅŸlem gerçekleÅŸtirildi. Öncelikle Ahmet Şık’la ile ilgili bu talihsiz durum 3 Mart günü itibariyle baÅŸladı ve devam ediyor. BitmemiÅŸ olan bir kitabıyla ilgili. Ahmet’in karşı olduÄŸu Ergenekon, derin devlet ve kontgerilla faaliyet yürütenlerle aynı safta gösterildi. Biz bunun defalarca büyük bir yanlış olarak deÄŸerlendirildik. İthaki Yayınevi basıldı. Anladık ki bu kitabı asla bastırmamak gibi bir çaba var. Bununla da sınırlı deÄŸil bütün kopyaları toplatmak. Bu kitabı tümden tarihten silmek gibi amaca iÅŸaret ediyor.” (Vatan)
Gazetecinin tutuklanması kararını veren savcı da okumamıştı zaten:
11 Mart 2011’den önce okumadım
“Ben, Ahmet Şık’ı, Oda TV baskınında ele geçen notlar yüzünden sorguladım ve tutuklama talebinde bulundum. Operasyondan önce kitaplarını okumamıştım. Ahmet Şık’ın kim olduÄŸunu bilmiyordum.” (t24)
Demek ki kimse okumayı gerekli görmüyor – ben de okumak istemiyorum. Dini ya da politik cemaat kitapları okumak istemiyorum.
[pullquote]Mart 2011’in en korkunç olayı: 24 Mart 2011 günü Türkiye Büyük Millet Meclisi, Libya İşgali’ne katkıda bulunmayı kabul etti. [/pullquote]
Kaldı ki cemaat, aÅŸiret, polis devletinde sadece biz yaÅŸamıyoruz. Fransızlar, İtalyanlar, Almanlar, Ruslar ve Kongolular da yaşıyorlar. İnsan Mars’a yerleÅŸmiÅŸ olsa, Marslıların da bir polis devleti olacaktı. Ve Türkiye yeni yaÅŸamıyor bu yönetim biçimini: Abdülhamit dönemi için de kullanıyorlardı bu tanımı, Demokrat Parti dönemi için de.
Medya (gazetecilerden sanatçılara dek bütün medya) bunu yeni fark ettiyse ve bu gerçeÄŸi fark etmesini, 24 Mart 2011 gününün asıl korkunç olayından daha önemli sayıyorsa, bir sorun var demektir.
24 Mart 2011 günü Türkiye Büyük Millet Meclisi, apar topar bir oylamayla Libya İşgali’ne katkıda bulunmayı kabul etti.
Okunacak olan tek ÅŸey budur bugün, çünkü bundan sonra tarih kitabında, bu karar ve bunun telafisi imkansız olan utancı yer alacak. KeÅŸke bu kitabı silmek mümkün olsaydı.
Önce Odatv, sonra İthaki
DiÄŸer yandan, İthaki Yayınevi’nin bilgisayarlarına yapılan müdahaleyi ayrı bir ÅŸekilde deÄŸerlendirmek gerekiyor: eÄŸer ertesi gün, bir gazetecinin dizüstü bilgisayarındaki dosyayı, Radikal gazetesinde olduÄŸu sırada silmeselerdi, yayınevine yapılan müdahale basında nasıl yer alacaktı düÅŸünmek gerekiyor. Küçük bir haber olarak geçiÅŸtirilebilir miydi? Farklı bir yaklaşımla ele alınabilir miydi? Odatv baskınının basında nasıl yer aldığı ortada. Oysa Şık’ın tutuklanmasına yol açan ÅŸeylerden biri, kitap çalışmasının Odatv’de bulunması. Bu tuhaf tesadüf, yani gazetecinin o anda Radikal’de olması farklı bir yaklaşım için bir ÅŸans mı oldu?
Farklı yaklaÅŸanlar oldu: Zaman gazetesi haberinde yayınevinin (Sartre, Dickens, Heidegger, Lovecraft, Conan vb. klasikleri yayımlamış olmasını bir yana bırakarak) diÄŸer yayınlarına gönderme yaptı . İthaki Yayınevi’nin ilknokta.com adresli kitap satış sitesiyle 2006 yılından beri “stratejik ortaklık” içinde çalışan ve basın için birlikte çok satan kitaplar listesi hazırlıyan Haber7.com internet haber sitesi bu yayıncılık baskınını kınamadı. Tersine, 27 Mart 2011 günü kitabın Ergenekon baÄŸlantılı olduÄŸunu öne süren gazete haberini manÅŸete taşıdı.
Åžu kesin, İthaki Yayınevi’ne yapılan müdahaleyi onun tam eÅŸdeÄŸeri olan Odatv’ye yapılan müdahale gibi kınamak gerekiyor: bir yayıncının yayın araçlarına önceden uyarı, suç bildirisi vb. uygulamalar yapılmadan müdahale etmenin akıl alır bir yanı yok.
Dijital Baskın
Fakat bu ilk kez yapılmıyor Türkiye’de. Suç unsuru içerdiÄŸine dair duyumlar alınan bütün yayınların, gazete ve kitapların daha matbaalardayken, piyasaya çıkıp yayımlanmış hale gelmemiÅŸken toplatılması çok eskiden beri yaÅŸanan bir uygulama. Bu kez sadece dijital versiyonunu görüyoruz: bir yayın aracı, bir matbaa olan bilgisayardaki kopyasını da topluyorlar.
O yüzden yayıncıların sözkonusu cemaat kitabını ortak yayınlamak kararında ve sosyal medyadaki “kitap bende de var” kampanyasında bir yanlış var. Yanlışı olaÄŸanlaÅŸtırıyorlar. Burada sözkonusu olan ÅŸey, kitabını sözgelimi Amerika’da yayımlatmayı baÅŸarmış olan ve serbestçe gezen Henry Miller’ın kitabının çevirisi deÄŸil: KİTABINI YAYIMLATMAYI BAÅžARAMAMIÅž VE TUTUKLANMIÅž OLAN AHMET ÅžIK’ın kitap çalışması sözkonusu. Burada öncelikli olarak kurtarılacak olan ÅŸey kitap deÄŸil, Ahmet Şık’tır. Çünkü ortada iÅŸlenmiÅŸ bir suç, yayımlanmış bir kitap yoktur; ne birilerinin emriyle, ne de birileri için kitap yazmak suçtur. Altına imzasını koyduÄŸu sürece, yazar yazdığı deÄŸil, yayımlatarak yaydığı kitaptan sorumludur. Kısacası, yanlış olan ÅŸey Şık’ın (ve elbette sözkonusu davada adı geçen birçok kiÅŸinin) yaymamış olduÄŸu kitaptan, iÅŸlememiÅŸ olduÄŸu suçtan dolayı tutuklanmış olmasıdır. Bu yanlışın üzerine gitmemek, onu olaÄŸanlaÅŸtırmaya yol açar.
[pullquote]Radikal gazetesindeki olay yaÅŸanmasaydı, 3 Mart’tan beri kitabı yayımlama giriÅŸiminde bulunmamış olan yayıncılar, yine de ortak yayın yapma kararı alır mıydı?[/pullquote]
Bu arada biz bir daha düÅŸünelim: polis bu kez, ilk kez, aradığı kiÅŸiye telefon açarak nerede olduÄŸunu sormasaydı, Radikal gazetesine giderek bilgisayarda silme iÅŸlemini yapmamış olsaydı, İthaki Yayınevi’nde yaÅŸananlar ayrıntı bir haber olarak kalıp unutulmaz mıydı? Şık’ın tutuklandığı 3 Mart’tan beri kitabı yayımlama giriÅŸiminde bulunmamış olan yayıncılar, yine de ortak yayın yapma kararı alır mıydı? Kimse kitap bende de var der miydi? Tuhaf ÅŸey hayat, bazen karanlık ışığı gösteriyor – fakat bütün bu olanların Tuncay Özkan’ı, İpek grubuna satılan Kanaltürk’ü ve bizkackisiyiz.com giriÅŸimini hatırlatmasında trajik bir yan var. Birinin diÄŸerinden daha fazla gazeteci olması mümkün mü? Bütün mücadeleler ekonomik ve sınıfsal bir zemine dayanır, sorun buradaki mücadelenin zeminini bir türlü göremeyiÅŸimiz. Yanıt hâlâ verilmedi: Ergenekon’un demirini hangi madencilik ÅŸirketi çıkartıyor?
Sonuç
Benim önerim ÅŸu: Kitaptan önce yazarı serbest kalsın, kitabını yayıma hazırlasın, ceza olarak kitabı cemaat yayımlasın ve okusun, gerekli görüyorsa eleÅŸtirilerini yapsın. Ayrıca kitap TEDA yani Türk Edebiyatını Dışa Açma projesinin desteÄŸiyle İngilizce ve Arapça’ya, cemaat okullarının uzandığı diÄŸer ülkelerin dillerine çevrilsin ve öncelikle de Libya’da yayımlansın. Ecevit hayatta olsaydı, sanırım böyle bir yaklaşım benimserdi. İronik mi – hayır, deÄŸil, çünkü cemaati vaktiyle ilgiyle karşılayan Ecevit’in doktorunun, Haberal’ın Ecevit’in ölümüne yol açmakla suçluyorlar, bir üniversite kurmuÅŸ olan doktoru tutuklu tutuyorlar ve medya bunu ciddiye almış deÄŸil. Tıp ve tabip örgütleri de onun bir ameliyatını ortak olarak yapmayı da önermiyorlar. Tuhaf bir ülke vesselam. Yayıncıların kitabı ortak yayımlama niyetini Türk Tabipler BirliÄŸi Konferans Salonu’nda açıklamış olmasından daha ironik ne olabilir ki?
(Not: Çevirmenler BirliÄŸi’nin İthaki merkezli basın açıklamasında, bu olayla doÄŸrudan baÄŸlantılı Odatv baskınının ve burada çalışan, aynı zamanda çevirmen olan Mümtaz İdil ve DoÄŸan Yurdakul’un da tutuklanma süreci yaÅŸamış olduklarının hatırlatılması ve bunun da eleÅŸtirilmesi gerekiyordu. Kanımca olumlu olan açıklama, bu açıdan eksik bir açıklama olmuÅŸ. Bir internet sitesi editörü olarak, Odatv baskınının internet yayıncılığı açısından eleÅŸtirilmemesini üzüntüyle karşılıyorum.)
