Özlem Vural, Steve Jobs aracılığıyla ünlenen “Stay Hungry, Stay Foolish” sözüne yaratıcı bir çeviri önerisi getirdi. Jobs’un ünlü Stanford konuÅŸmasının son kısmı baÄŸlamında bu sözü yaygın olarak kullanılan o kuru “Aç Kal, Aptal Kal” çevirisinden farklı bir ÅŸekilde, yaratıcı çevirmeye çaÄŸrı yapmıştık. Proz üzerinde de tartışıldı bu.

Özlem Vural, ÅŸimdi, kalıbı kırmayı baÅŸaran bir yaratıcı çeviri önerisi getiriyor.

“When I was young, there was an amazing publication called The Whole Earth Catalog, which was one of the bibles of my generation. It was created by a fellow named Stewart Brand not far from here in Menlo Park, and he brought it to life with his poetic touch. This was in the late 1960′s, before personal computers and desktop publishing, so it was all made with typewriters, scissors, and polaroid cameras. It was sort of like Google in paperback form, 35 years before Google came along: it was idealistic, and overflowing with neat tools and great notions.

Stewart and his team put out several issues of The Whole Earth Catalog, and then when it had run its course, they put out a final issue. It was the mid-1970s, and I was your age. On the back cover of their final issue was a photograph of an early morning country road, the kind you might find yourself hitchhiking on if you were so adventurous. Beneath it were the words: “Stay Hungry. Stay Foolish.” It was their farewell message as they signed off. Stay Hungry. Stay Foolish. And I have always wished that for myself. And now, as you graduate to begin anew, I wish that for you.

Stay Hungry. Stay Foolish.”

“Ben gençken, The Whole Earth Catalog adında muhteÅŸem bir dergi vardı, çağımın İncillerinden biri sayılırdı. Bu dergi buraya yakın sayılabilecek Menlo Park’ta yaÅŸayan Stewart Brand adında biri tarafından çıkartılırdı, Brand’in ÅŸairane dokunuÅŸuyla dergi hayat bulurdu. Bu bahsettiÄŸim 1960’ların sonlarındaydı, henüz kiÅŸisel bilgisayarların, masaüstü yayıncılığın geliÅŸmediÄŸi dolayısıyla derginin sadece daktilo, makas ve polaroid fotoÄŸraf makineleriyle hazırlandığı yıllar. Bir nevi karton kapaklı Google da diyebiliriz dergi için, Google’ın ortaya çıkışından 35 yıl evveli: ülkülerle yoÄŸrulan, özen ve heves ile ÅŸekil alan bir dergi.

Stewart ve beraberindekiler The Whole Earth Catalog‘ın birden fazla sayısını yayımladılar, miadının dolduÄŸunu düÅŸündüklerinde de son bir sayıyı sürdüler piyasaya. 1970’lerin ortalarıydı, ben de sizlerin yaşındaydım. Son sayılarının arka kapağında bir fotoÄŸraf vardı: seher vaktinde bir taÅŸra yolu, hani heveslisiyseniz bir anda kendinizi üzerinde umarsızca dolaşırken bulmaya can atacağınız cinsten bir yol. FotoÄŸrafın hemen altında ise ÅŸu sözler yazılıydı: “Cehalet iÅŸtahınızı kabartsın.” Bu onların yolun sonundaki veda sözleriydi. Cehalet iÅŸtahınızı kabartsın. Hayatım boyunca bu veda sözü benim en büyük dileÄŸim olmuÅŸtur. Åžimdi ise bu dileÄŸimi, mezuniyetinizle birlikte henüz yolun başında olan sizler için yineliyorum.

Cehalet iştahınızı kabartsın.”

Bu Çeviri Üzerine

Özlem Vural

Benim çeviride sunmaya çalıştığım ÅŸey aslında Jobs’ın bilgiye olan açlığı oldu. Onun için, hep ileriye dönük rasyonel kararlar alan ve sürekli hırsıyla yepyeni baÅŸarılara imza atma hedefinde olan biri dediler. Tüm bunları bilgiye aç olan biri yapabilir ancak. Elindekiyle ya da zihnindekiyle yetinmeyen biri kendini her zaman yetersiz ve cahil hisseder. İşte bu noktada da benim felsefeye eÄŸilimim ağır bastı ve Jobs’ın izlediÄŸi yolu John Locke’un tabula rasa anlayışıyla baÄŸdaÅŸtırdım. Locke’un dediÄŸi gibi insanoÄŸlunun boÅŸ zihni deneyimleriyle dolmaya baÅŸlıyorsa ve eÄŸer bilginin de sonu yoksa cehaletin de sonu olmayan bir yolu vardır, seyir alacağı. Hiç ÅŸüphesiz, her cahillik de daha fazla bilgi için iÅŸtah kabartır. Tıpkı Jobs’un “Stay foolish” ile bitmek bilmeyen cahilliÄŸe “Stay hungry” ile de öÄŸrenme arzusuna vurgu yaptığını düÅŸündüÄŸüm gibi.

Locke tabula rasa fikrinin savunucusu olarak zihnin doÄŸuÅŸtan boÅŸ bir levhadan ibaret olduÄŸunu ve sonrasındaki deneyimlerimizle bu levhayı doldurduÄŸumuzu belirtirken insanoÄŸlunun –sizin de belirttiÄŸiniz gibi- hiç ÅŸüphesiz giriÅŸimci ruhuyla bu bilgileri elde ettiÄŸini de savunuyordu. Bu aslında biraz da yaradılış hikayesiyle baÅŸlayan ‘merak duygusu’ ile tetiklenmiÅŸ bir durum. O zamanlar insanoÄŸlunun yasaklanmış ya da kısıtlanmış bilgiye olan açlığı ve takibindeki risk alabilecek derecede gözü karalığı, Locke döneminde bilginin deneyim ile elde edilebileceÄŸine olan inanç ve günümüz modern anlayışta adlandırıldığı üzere ‘giriÅŸimci’ ruh. Benim için hepsi birbiriyle ilintili ve birbirinin devamı nitelikte. Benim fikrim, söz konusu insan ise cehaletin sonsuz, bilgiye açlığın da tatmin edilemez olduÄŸudur. Mutlak baÅŸarıya giden yol da bu hazzı yaÅŸamaktan geçer.

Jobs, The Whole Earth Catalog‘un son sayısında yayımlanan bir sözü seçtiÄŸini belirtiyor motto olarak, bir nevi yolun sonu. Fakat oradaki resim ise ucu bucağı görünmeyen bir yolu ifade ediyordu. Evet, Jobs giriÅŸimciydi; evet kimilerine göre o bir dahiydi. Benim için ise Jobs, bilgiye olan açlığıyla yanıp tutuÅŸan, her sondan bir baÅŸlangıç yaratabilecek yetide zihinsel iÅŸtahı kabarık bir adamdı.