Çevirmenleri de dolaylı olarak ilgilendiren yabancıların çalışmasıyla ilgili yasa tasarısı, Ahmet Necdet Sezer tarafından onaylanmadı. Onaylamamanın temel nedenlerinden biri ÅŸöyle belirtildi: “Türkiye Cumhuriyeti yurttaşı pek çok meslek mensubu çalışma olanağı bulamazken, yabancıların Türkiye’de çalışmasını özendirecek kural getirilmesi, ülke ekonomisi, istihdam politikası ve iÅŸsizlik sorunu yönünden üzerinde özenle durulması gereken bir baÅŸka önemli konudur.”

Gerekçede ayrıca ÅŸu açıklamalar yer alıyor:

“Anayasa’nın,

– 49. maddesinde çalışma hakkı ve ödevi kiÅŸinin sosyal ve ekonomik hak ve ödevleri arasında gösterilmiÅŸ; Devlet, çalışanların yaÅŸam düzeyini yükseltmek, çalışma yaÅŸamını geliÅŸtirmek için çalışanları ve iÅŸsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, iÅŸsizliÄŸi önlemeye elveriÅŸli ekonomik ortam yaratmak ve çalışma barışını saÄŸlamak için gerekli önlemleri almakla yükümlü tutulmuÅŸ,

– 16. maddesinde de, temel hak ve özgürlüklerin, yabancılar için, uluslararası hukuka uygun olarak yasayla sınırlanabileceÄŸi kurala baÄŸlanmıştır.

YurttaÅŸlarının çalışma yaÅŸamını geliÅŸtirmek, çalışanları ve iÅŸsizleri korumak, çalışmayı desteklemek ve iÅŸsizliÄŸi önlemeye uygun ekonomik ortam yaratmakla yükümlü olan Devlet’in, yabancı kiÅŸilerin çalıştırılmasını, uluslararası hukuka uygun olarak ve nesnel koÅŸullarla sınırlamak yetkisine sahip olması ve bu baÄŸlamda yabancıların çalıştırılmasının izne baÄŸlı kılınması, kaynağını Anayasa’da bulan zorunlu önlemlerdir.

İncelenen Yasa’yla yapılan düzenlemede ise, bunun tersine, yabancı uyruklu kiÅŸilerin Türkiye sınırları içinde çalıştırılmasında, Türk uyruklu olanlara göre ayrıcalıklı kurallar getirilmektedir. Bu durumu, yukarıda yer verilen anayasal kurallarla ve kamu yararı ve kamu düzeniyle baÄŸdaÅŸtırmak güçtür.

Ayrıca, yine incelenen Yasa ile getirilen düzenleme uyarınca, yurt dışında meslek eÄŸitimi almış Türkiye Cumhuriyeti yurttaÅŸlarına, akademik ve mesleki yeterliliÄŸi tanınmadan mesleklerini yurt içinde yapabilme izni verilmezken, aynı durumda olan yabancı uyruklu kiÅŸilerin bu haktan yararlandırılmaları bir ayrımcılığa da neden olmaktadır.

Anayasa’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin bir hukuk devleti olduÄŸu belirtilmiÅŸ; 10. maddesinde de, herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasal düÅŸünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri nedenlerle ayırım gözetilmeksizin yasa önünde eÅŸit olduÄŸu, hiçbir kiÅŸiye, zümreye ya da sınıfa ayrıcalık tanınamayacağı vurgulanmıştır.

Yurt dışında bulunan yükseköÄŸretim kurumlarının meslek kazandıran bölümlerini bitiren Türk yurttaÅŸlarının Türkiye’de mesleklerini yapabilmeleri kimi koÅŸullara baÄŸlanmışken, aynı eÄŸitimi almış yabancı uyruklulara, bu koÅŸulları taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın Türkiye’de mesleklerini yapma hakkı tanınmasını Anayasa’nın eÅŸitlik ilkesiyle baÄŸdaÅŸtırmak olanaklı deÄŸildir.

..

İncelenen Yasa’nın 7. maddesindeki düzenleme Avrupa BirliÄŸi uygulamalarıyla da örtüÅŸmemektedir. Dünya ve Avrupa BirliÄŸi sistemleri incelendiÄŸinde, özellikle mühendislik, mimarlık ve ÅŸehir plancılığı mesleklerinin uygulaması için, akademik ve mesleki yeterlilik, meslek odasına üyelik, dil ve sınav koÅŸulları gibi çeÅŸitli mesleki ölçütler getirildiÄŸi görülmektedir.

Ülkemizde, sözkonusu mesleklerin uygulamasına yönelik denetim koÅŸulları oldukça yetersiz iken, yasalarla öngörülen akademik ve mesleki yeterlik arama koÅŸulunun kaldırılmasının ulusal ve mesleki çıkarlara uygun olmadığı açıktır.

Getirilen düzenlemede karşılıklılık koÅŸuluna yer verilmemesi ise, üzerinde önemle durulması gereken bir eksikliktir.

..

Öte yandan, yapılan düzenleme ile, 1 yıldan daha kısa süreli projelerde çalıştırılacak yabancı uyruklu meslek mensuplarının durumu, denklik ya da yeterlik incelenmesi sonuçlanmadan görevleri sona ereceÄŸinden, denetim dışında kalacaktır. Bu yönüyle düzenleme, kötüye kullanıma açıktır ve Türk yurttaşı meslek mensupları aleyhine haksız rekabet ortamı yaratacak niteliktedir.

Türkiye Cumhuriyeti yurttaşı pek çok meslek mensubu çalışma olanağı bulamazken, yabancıların Türkiye’de çalışmasını özendirecek kural getirilmesi, ülke ekonomisi, istihdam politikası ve iÅŸsizlik sorunu yönünden üzerinde özenle durulması gereken bir baÅŸka önemli konudur.”

İçinde anılmasa da, çevirmenleri de ilgilendiren 5665 sayılı kanun tasarısının geri gönderilme gerekçesinin tamamı için CumhurbaÅŸkanlığı internet sitesine bakılabilir. Sezer, 5654 sayılı, nükleer reaktörlerle ilgili kanun tasarısını, tasarıda denetimin hangi kurum tarafından yapılacağının belirtilmemiÅŸ olması ve kamu yararının gözetilmemiÅŸ olması nedeniyle gözden geçirilmek üzere geri göndermiÅŸti:

“Nükleer santralların iÅŸletme sürelerinin sonunda sökülmesinin, santralın kurulması kadar ve belki de daha fazla maliyet gerektirdiÄŸi gerçeÄŸi ve söküm maliyetinin sonuçta Hazine’ce üstlenilebileceÄŸi gözetildiÄŸinde, santral kurarak elektrik enerjisi satacak ÅŸirketin bu hesaba katkısının, iÅŸletme süresi sonunda santralın sökülmesi maliyetini karşılamaya yetecek tutarda olmasını saÄŸlayacak ölçütlere Yasa’da yer verilmesinin kamu yararı gereÄŸi olduÄŸu açıktır.

Öte yandan, yetersiz kalması durumunda Hazine’ce karşılanan santralın sökülmesi maliyetinin, aslında bu iÅŸlemi yapmakla yükümlü olan ve iÅŸletme süresince ürettiÄŸi elektrik enerjisini satarak gelir elde etmiÅŸ bulunan ÅŸirketten geri alınacağına iliÅŸkin bir kurala Yasa’da yer verilmemesini de kamu yararıyla baÄŸdaÅŸtırmak güçtür.”