CHP baÅŸkanı Deniz Baykal, seçimlerin ardından yaptığı ilk basın açıklamasında, istifasının gündeme getirilmesine karşılık olarak, “böyle tercüme çözümlerin, yaklaşımların öne sürülmesine” karşı olduÄŸunu söyledi. EÅŸzamanlı olarak düzenlenen bir muhalif grubu toplantısının, basın açıklamasında da gerçekten, örnek olarak Tony Blair verildi. Böylece “tercüme çözüm” ifadesi ilginç bir anlama kavuÅŸtu.

Seçimlerin sonuçlarının medya tarafından oldukça ÅŸaşırtıcı bir ÅŸekilde yorumlandığını söylemek mümkün. Bir yandan bakıldığında, sanki genel arzu CHP’nin iktidara gelmesiymiÅŸ, fakat bunun olmaması herkesi ÅŸaşırtmış gibi görünüyor – oysa durum tam tersiydi, medya büyük ölçüde devamlılıktan yanaydı. DiÄŸer yandan, AKP çoÄŸunluÄŸu elde etmiÅŸ gibi yorumlanıyor, oysa bunu gösteren bir olgu yok ortada.

KuÅŸkusuz ayrıntılı çözümlemeler gerekir, fakat 2007 seçim sonuçlarının 2002’yle karşılaÅŸtırılmasına yüzeysel olarak bakıldığında görünen genel tablo ÅŸu: CHP oylarını korumuÅŸ ve 1 milyon artırmış (DSP’nin oyları bunun içinde 300-500 bin oranında); MHP, oylarını 2 milyon artırarak iki katına çıkarmış; AKP de oylarını korumuÅŸ ve 6 milyon artırmış. EÄŸer diÄŸer partiler oylarını artırmamış olsaydı, AKP’nin ÅŸaşırtıcı ve olumlu bir baÅŸarı elde ettiÄŸini söylemek daha anlamlı olurdu, fakat ÅŸu anda durum bu deÄŸil. 9 milyon nereden geliyor?

Bunun birinci kaynağı 2002’den 2007’ye oluÅŸan 1 milyonluk seçmen kitlesi. İkinci kaynağı, 2002 seçimlerinde oy vermemiÅŸken 2007 seçimlerinde oy vermeye karar veren 2 milyon kiÅŸi. Üçüncü kaynağı, saÄŸdaki partilerin çözülmesiyle dağılan oylar (örneÄŸin DYP+ANAP=DP yakınlaÅŸmasının 2002’ye göre 5-6 milyon oy toplaması gerekirken, DP 1.8 milyon oy almış görünüyor. 4 milyon oy dağılmış).

Dolayısıyla bu seçimin temel sonucu, statükonun olduÄŸu gibi korunması: MHP ve AKP’nin oylarını artırması, Türkiye’de muhafazakarlığın aşırı kök saldığını gösteriyor. Bu iki partinin ideolojik yakınlığı düÅŸünülürse, ürkütücü bir durum. Bu ortamda CHP’nin oylarını artırmış olması bir yana, koruması bile mucize sayılabilir.

Seçimin ve sürecinin önemli bir sonucu da, sistemin “sosyal” sıfatı taşıyan her ÅŸey karşısında kaygı duyduÄŸunu ortaya koyması. Sistem, “sosyal”, “sosyalist”, “sosyal demokrasi” gibi sözler duymak istemiyor; bunları “istikrar” gibi, “biz zaten sosyal demokratız” ya da “asıl sosyal demokrat biziz” gibi sözlere çevirmek istiyor. Aşırı saÄŸda Vakit gazetesinden medya aydınlarına dek herkesin, seçim sürecindeki temel tartışma konusunun CHP’nin “sosyalistliÄŸi” olduÄŸu düÅŸünülürse, bu oldukça ilginç bir süreç. Sistem, örgütlü sol partiler içinde artık sadece CHP’yi tehdit olarak görüyor ve onu çözmek istiyor. Bu ille de CHP sarsıcı bir alternatif getirebileceÄŸi için deÄŸil, sistemin onun getireceÄŸi alternatifle bile uÄŸraÅŸmak istememesi yüzünden.

[İsviçre’den gelip meclise seçilen bir milletvekilinin sözleri ‘sosyal’ sözcüÄŸünün tedirgin edici niteliÄŸini göstermesi açısından ilginç: “İsviçre Sosyalist Partisi’nde çalıştığımı söylüyorlar. Erzurum’da bunun çok sıkıntısı çektim. Rakiplerimiz ‘Bu sosyalist’ diye kampanya yaptılar. Oysa ben İsviçre’de Sosyal Parti’de uyum komisyonunda kısa süre görev aldım. AKP’den önce hiçbir partide aktif siyaset yapmam söz konusu olmadı. Ben milliyetçi-muhafazakár biriyim. Sosyalizmle iÅŸim olmaz.” Fazilet DaÄŸcı Çığlık.]

Her koÅŸulda, Türkiye’nin siyasi hayatında ilginç bir ÅŸey gerçekleÅŸiyor: tek parti yönetiminin bir uzantısı olarak kabul edilen CHP, hep bir “tercüme çözüm”, Türkiye’ye elitler tarafından getirilen bir çözüm olarak tanımlandı. Klasik saÄŸ neredeyse modernleÅŸmenin kendisini bile bir “tercüme” olarak görüyordu, sonra modern-sonrası küreselci dönemde bir ÅŸeyler deÄŸiÅŸti: artık çevirinin, deyim yerindeyse çok yüzlü olduÄŸu görüldü ve saÄŸ, “tercümeye” önem veriyor. Åžimdi, CHP’nin yeniden tercüme edilmesi, çaÄŸdaÅŸ bir çeviriye dönüÅŸtürülmesi medyada dillendiriliyor: örneÄŸin, Baykal’ın “Gerhard Schröder ve Tony Blair’i örnek alarak” yönetimi bırakması öneriliyor. Buna karşı CHP’nin yanıtı benzersiz: “Cumhuriyet’in yıkılmayan tek kalesi CHP, Sorosçulara teslim edilmeyecek.”

Hayat tuhaf. Bir finans spekülatörünün adı ülkenin ilk partisinin genel merkezinin duvarında, ülkenin kurtuluÅŸ savaşı liderinin resminin altında yer alıyor. Finans spekülatörü, Soros, Türkiye’nin tek ihraç kaleminin “asker” olduÄŸunu söylemesiyle ünlü. Tony Blair’in partisi, İşçi Partisi: Sosyalist Enternasyonal’e üye olan bu parti de Irak İşgali’ne destek vermesi, İngilizleri Irak’a göndermesi, olaÄŸanüstü terör önlemleri almasıyla ünlü. CHP’yse Türkiye’nin Irak İşgali’ne katılmasına mecliste karşı çıkan parti. Anlamak zor deÄŸil: Türkiye’de seçimlerden (eÄŸer seçimler gerçekse) İngiliz İşçi Partisi çıktı. Türkiye’de muhafazakarlık yükseliyor ve üç ayların baÅŸlangıcında baÅŸbakanın makam arabasının plakasının birkaç gün için üzerinin örtülmesi, resmi plakanın yerine sivil plaka monte edilmesi muhafazakarlar için önemli deÄŸil; intihal de iktidar için mübah – önemli olan BOP eÅŸbaÅŸkanı baÅŸbakanın ardından, ilk cumhurbaÅŸkanını seçmek. İyi: ucuz olsun, benim olsun, isterse intihal olsun.

*

“Tercüme çözümler” yarar getirmiyor belki, fakat tercümelerin yarar getirdiÄŸi kesin. Balkan düÅŸünürü Zizek’in 1986, Avusturya seçim süreci üzerine etkileyici bir yorumu var; Türkçeye 2002 yılında çevrilen bu yorum, oldukça güncel görünüyor (İdeolojinin Yüce Nesnesi, Slavoj Zizek, çev. Tuncay Birkan, 2002, s. 121-2):

“.. merkezinde tartışmalı [Kurt] Waldheim figürünün bulunduÄŸu 1986 Avusturya baÅŸkanlık seçimini hatırlamamız yeterli olacaktır. Waldheim’ın seçmenlere büyük devlet adamı imajı yüzünden cazip geldiÄŸi varsayımından yola çıkan solcular, kampan­yalarında, Waldheim’ın yalnızca ÅŸaibeli bir geçmiÅŸi olan (muhteme­len savaÅŸ suçlarına bulaÅŸmıştı) biri olmakla kalmayıp, bu geçmiÅŸiyle hesaplaÅŸmaya hazır olmayan, onunla ilgili önemli sorulardan kaçan biri -kısacası, en belirgin özelliÄŸi travmatik geçmiÅŸi “iÅŸleme”yi red­detmesi olan biri olduÄŸu üzerinde durdular. Ama merkezde yer alan seçmenlerin çoÄŸunluÄŸunun tam da bu özellikle özdeÅŸleÅŸtiklerini göz­den kaçırmışlardı. SavaÅŸ sonrasının Avusturyası, varoluÅŸu travmatik Nazi geçmiÅŸini “iÅŸleme”yi reddetme üzerine kurulu olan bir ülkedir -bu da Waldheim’ın geçmiÅŸiyle hesaplaÅŸmaktan kaçınmasının, seç­menlerin çoÄŸunluÄŸu için özdeÅŸleÅŸilecek bir özellik olduÄŸunu gösterir. Bundan çıkarılacak teorik ders, özdeÅŸleÅŸilecek özelliÄŸin ötekinin belli bir baÅŸarısızlığı, zaafı, suçluluk hissi de olabileceÄŸidir, öyle ki baÅŸarısızlığa iÅŸaret ederek özdeÅŸleÅŸmeyi istemeden pekiÅŸtiriyor olabi­liriz. Özellikle saÄŸcı ideoloji insanlara özdeÅŸleÅŸilecek özellik olarak zaaf ya da suçluluk hissi sunmakta çok beceriklidir: Hitler’de bile bu­nun izlerini görürüz. Hitler halk önüne çıktığında, insanlar kendilerini özellikle onun histerik, iktidarsız öfke patlamalarıyla özdeÅŸleÅŸtiriyorlardı – yani bu histerik poz kesmede kendilerini “buluyorlardı”.”