Zaman gazetesinde ilginç bir çeviri haberi:
“Mesnevi’deki öyküler Kürtçeye çevrildi
Mevlânâ’nın Mesnevi’sinde geçen hikâyeler, 2007 Mevlânâ Yılı münasebetiyle Kürtçe olarak yayınlandı. Sadık Yalsızuçanlar tarafından Türkçe olarak derlenen Mesnevi hikâyeleri, 2003 yılında “Mevlânâ’dan Öyküler” adıyla TimaÅŸ Yayınları’nca basılmıştı.
Nûbihar Yayınları’ndan çıkan “Çîrokên Mesnewîya Hz. Mewlana”, Yalsızuçan’ın kitabının Aziz Samur tarafından tercüme edilmesiyle hazırlandı. 120 hikâyeden meydana gelen kitabın Kürtçe baskısında Yalsızuçanlar’ın “Hz. Mevlânâ’yı Kürtçede Okumak” baÅŸlıklı sunuÅŸ yazısı ile Bediüzzaman Said Nursî’nin Mektûbat adlı eserinden tercüme edilen ve Mesnevi’nin önemini anlatan bir metin de yer alıyor. Öte yandan Molla Ahmed-i Cezirî’nin klasik Kürt edebiyatının önemli eserlerinden olan Divan’ı, Osman Tunç tarafından Türkçeye çevrildi. Bediüzzaman’ın, “Mevlânâ Celaleddin-i Rumî, Molla Ahmed-i Cezirî ve Mevlânâ Cami’nin aÅŸk mertebesindeki makamları birdir.” sözünde bahsettiÄŸi Cezirî’nin Divan’ı, Kent Yayınları’ndan çıktı.” (Zaman, 30 AÄŸustos 2007)
Haberin sunumu, Kürtçe çevirinin Türkçeden yapıldığı izlenimini veriyor: Mevlana mı çevrilmiÅŸ, Yalsızuçanlar mı? Ayrıca bu metinler Said Nursi beÄŸendiÄŸi için mi çevriliyor, bir kültür içinde önemli yerlere sahip oldukları için mi? Bediüzzaman aynı zamanda bir edebiyat eleÅŸtirmeni mi?
Yalsızuçanlar’ın ve yayınevinin çeviriye yazdıkları önsözler Semazen adlı sitede okunabilir. Yayınevinin önsözü de Yalsızuçanlar’ın metninin, yani Türkçe metnin çevrildiÄŸi, dolayısıyla Kürtçe çeviride çevirinin çevirisi ya da uyarlamanın çevirisinin sözkonusu olduÄŸu izlenimi veriyor:
“Bu eserde bulunan öyküler, deÄŸerli Sadık Yalsızuçanlar tarafından derlenip daha önce TimaÅŸ yayınlarınca Türkçe’de basılmıştı. Aynı metinlerin Kürtçe çevirisi ise Aziz Samur tarafından hazırlandı.”
DiÄŸer yandan Yalsızuçanlar’ın önsözünde dile getirdiÄŸi ÅŸey, yanıltıcı bir kültürel milliyetçilik tonu taşıyor belki de:
“Zira Hz. Mevlana’yı bütün güzellikleriyle andığımız bu aylarda onu Kürtçe olarak dillendirmek ve Kürtçe’de okumak insanı bambaÅŸka duygulara sürüklüyor. Sanki Hz. Mevlana’yı insana daha da anlaşılır kılmaya vesile oluyor. Mezopotamya’nın kadim dillerinden Kürtçe’de Hz. Mevlana’nın bu hikmetli hikayelerini görmek benim açımdan bir bahtiyarlık, çeviren ve okuyanlar açısından da bir himmet ve lütuf sayılmalıdır.”
Mevlana, dillerin devlet aygıtları haline getirilmediÄŸi bir dönemde, Farsça yazmıştı Mesnevi’yi. Mesnevi’nin asıl anlaşılır olduÄŸu dil, Farsçadan baÅŸka bir dil olmasa gerek. Kaderin tuhaf cilvesi, Mevlana’nın Mesnevi’yi yazmasına vesile olan Hüsameddin Çelebi de, eÄŸer söylenenler doÄŸruysa, Kürt kökenli biriydi – ne o ne de Mevlana’nın oÄŸlu Sultan Veled, Mesnevi’nin Farsçadan baÅŸka bir dilde daha anlaşılır olacağını düÅŸünmemiÅŸken, bizim böyle düÅŸünmemizde yanlış bir ÅŸey var: Mesnevi, Farsça yazılmış, o dili güzellemiÅŸ, ama onda öyle bir ÅŸey var ki İngilizcede de güzel, Mars dilinde de güzel olacak.
