Irak’ta bir çevirmen daha öldürüldü: 9 Ocak’ta. İnsanlar ölüyor, türlü meslekten insan adı ya da sıfatı anılmadan ölüyor Irak’ta. Çevirmenler öldürüldüÄŸünde genellikle haberler ÅŸöyle oluyor: “X gazetesinden Y kiÅŸi ve çevirmeni öldürüldü.” Bu son haber de önce ÅŸu ÅŸekildeydi: “Christian Science Monitor gazetesinden Jill Carroll ve çevirmeni öldürüldü.”

KuÅŸkusuz çevirmenlerin bu isimsizliÄŸinde, hayati tehlikeler yüzünden kendi isimlerini saklı tutmak istemeleri de önemli rol oynuyor. “interpreter .. asked not to be identified”: Irak’ta ölen çevirmenin ölmeden önce gazeteciyle birlikte bindiÄŸi aranın ÅŸoföründen rica ettiÄŸi son ÅŸey bu, “çevirmen .. isminin açıklanmamasını istedi.” Çevirmenin ismi öldükten sonra açıklandı: Elin Enviya (Alan Enwiyah, 32). Çevirmen Elin, kaçırılan gazeteciden önce, alnına sıkılmış iki kurÅŸunla ölü olarak bulunmuÅŸ, hakkındaki bilgiler de bu kadardı.

12 Ocak günü, Riverbend adlı Iraklı bir internet yazarı (blogger), Elin ve gazeteciyle ilgili bir anma yazısı yayınladı. Bu yazıda Elin’le ilgili hüzünlü bilgiler yer alıyor:

“Öldürülen çevirmenin iyi bir dostum olduÄŸunu, Alan’ın Ezgisi adlı dükkandaki Alan olduÄŸunu sonradan anladım ve iki gün boyunca aÄŸladım.

Herkes onu basitçe ‘Alan’ olarak tanırdı, ya da Irak Arapçasındaki sesletimiyle “Elin.” SavaÅŸtan önce, BaÄŸdat’ın en iyi bölgesi olan Arasat’ta, bir müzik dükkanı vardı. Burada Arapça ve enstrümental müzikler satardı, ayrıca düzenli müÅŸterileri de vardı – yabancı müzik seven batılılaÅŸmış Iraklılar. Rock, alternatif müzik, caz vb. dinleyen bizler için onun yerini dolduracak fazla kimse yoktu.

Kaçak CD, kaset ve DVD satardı. Dükkanı sadece bir müzik dükkanı deÄŸildi, bir cennetti. O dükkandan CD ve kasetlerle, müziÄŸin saÄŸladığı rahatlamanın beklentisiyle dolu bir halde çıktığım zamanlar hayatımın en mutlu anları arasındaydı. Abba’dan Marilyn Manson’a dek bir sürü müziÄŸi vardı. Her ÅŸeyi bulabilirdi. Tek yapmak gereken ona gidip, ‘Alan, radyoda harika bir ÅŸarkı duydum… bulsana bana!’ demekti. O da oturduÄŸu yerden sakince ÅŸarkıyı kimin söylediÄŸini sorardı? Bilmiyor musun? Peki, erkek mi kadın mı? Tamam. Sözleri hatırlıyor musun? Büyük olasılıkla zaten duymuÅŸtu ÅŸarkıyı ve hatta sözlerinin bir kısmını biliyordu.”

Riverbend, Elin’le ilgili daha bir çok ÅŸey söylüyor, aslında elektrik mühendisi olduÄŸunu, ama müziÄŸe tutkun olduÄŸunu, savaÅŸtan sonra müzik prodüktörlüÄŸü yapmak istediÄŸini.. ve çok hüzünlü bir ÅŸekilde bize Bir İnsan Olarak Çevirmenin Portresi’ni sunuyor. Orada, kargaÅŸanın hakim olduÄŸu ülkede onun iki gün boyunca nasıl, niye aÄŸladığını hissediyor insan. 32 yaşındaki bu çevirmeni bir arkadaşım olarak hayal etmekte güçlük çekmiyorum.

Fakat hayal etmekte güçlük çektiÄŸim bir ÅŸey var. Bu haberin tersten yazıldığı bir dünya var mı? Çevirmen ve gazeteci yer deÄŸiÅŸtirseler ve bu kaçırıp öldürme olayı İngilizce konuÅŸulan bir ülkede geçse, Iraklı gazeteciye yerel bir İngilizce çevirmeni eÅŸlik etse, haber yine aynı nitelikte mi olur? Yine çevirmen isimsiz mi kalır, isminin açıklanmamasını ister mi? Böyle bir dünya olmasın diye mi Irak’ta Amerikalılar?

Yanıbaşımızda bir kargaÅŸa sürüyor, hayali bir dünyada bu kargaÅŸadan uzak duruyoruz: oysa önce kamyonculardı, sonra askerler oldu, sonra çevirmenler konu oldu. Yakında İran’da kargaÅŸa olursa, Türkiye’den çevirmenler oraya da gitmeyecek mi? Bu kargaÅŸalar niye baÅŸlamıştı, artık sona eremez mi? Simon&Garfunkel ÅŸarkılarının birçoÄŸunun sözlerini biliyorum, bir gün onları bir savaÅŸta mı mırıldanacağım?

(ilk resim: Jill Carroll, ya da onun bir Iraklıya çevirisi; ikinci resim: Elin Enviya. Bir IT müdürünün sitesinde Enviya ve Carroll’la ilgili ayrıntılı bilgiler var. Burada ve referans verdiÄŸi bir baÅŸka gazetecinin BaÄŸdat Hazinesi adlı sitesinde Enviya’nın ailesine kredi kartıyla yardım aktarılabiliyor.)

Bu yazı ayrıca Bianet‘te yayınlanmıştır.