17 Åžubat 2006 tarihinde Hamas örgütünün temsilcilerinin Türkiye’deki görüÅŸmelerinin ardından bir çevirmen, canlı yayında Hamas temsilcisinin konuÅŸmasını ardıl çeviri yöntemiyle çevirmiÅŸ, fakat bu çevirmenin bir parti çevirmeni mi, yoksa serbest çevirmen mi olduÄŸu konusu açıklanmamıştı. Biz de Çeviribilim dergisinde bu çeviri haberini konu etmiÅŸtik.
ErtuÄŸrul Özkök, Hürriyet gazetesinde, 25 Åžubat 2006 günü yayınlanan yazısında bu ardıl çevirinin yol açtığı sorunları konu ediyor. Gerçekten de kısa aralıklarla yapılan ardıl çeviri sırasında, Hamas temsilcisinin konuÅŸmasıyla, çevirmenin çevirisi arasında belirgin bir süresel tutarsızlık vardı. Özkök, bu çevirinin özellikle iki kelimesinin yol açtığı sorunlara deÄŸinmiÅŸ (abç):
“İki kelimelik zincirleme kaza
HAMAS temsilcisi MeÅŸal’in Ankara’da bulunduÄŸu akÅŸam geç saatlerde, BaÅŸbakan’a yakın bir kiÅŸi arayarak MeÅŸal’in basın toplantısıyla ilgili ÅŸu uyarıyı yaptı:
”Aman dikkat edin, MeÅŸal’in basın toplantısında söylediklerini tercüman yanlış çeviriyor. MeÅŸal, yumuÅŸak konuÅŸuyor, ama tercüman çok sert ÅŸeyler söylüyormuÅŸ gibi çeviriyor.”
KonuÅŸtuÄŸum bazı kiÅŸiler ise, tam aksine MeÅŸal’in sert konuÅŸtuÄŸunu, yumuÅŸak çevrildiÄŸini söylediler.
* * *
Dün Cengiz Çandar’la konuÅŸurken MeÅŸal’in sözlerinin çevirisiyle ilgili çok ilginç, bir o kadar da eÄŸlenceli bir örneÄŸi anlattı.
Çandar iyi Arapça bilir.
MeÅŸal’in basın toplantısını televizyondan o da seyretmiÅŸ.
HAMAS temsilcisi bir ara “Hukuke’l-Vatani” kavramını kullanmış.
Çandar, “Arapça’da hukuk, hak kelimesinin çoÄŸuludur. Yani ‘haklar’ anlamına gelir. MeÅŸal, ‘milli haklardan’ vazgeçmeyeceklerini söylüyordu” diyor.
Oysa tercüman bunu “hukukun üstünlüÄŸü” ÅŸeklinde çevirmiÅŸ.
“CNN Türk’te Gürkan Zengin’i arayıp bunu düzeltmeyi istedim. Ama kavram böyle geçti.”
* * *
Geçti ama bakın ondan sonra neler olmuÅŸ.
Çandar anlatmaya devam ediyor:
“Ertesi gün NTV’de Emre Kongar ile Mehmet Barlas’ın programını seyrediyordum. MeÅŸal’in ‘Hukukun üstünlüÄŸünden’ söz etmesini çok önemli bir geliÅŸme olarak gördüklerini söylediler.
Ertesi gün CNN Türk’te Taha Akyol’u izledim. O da HAMAS’ın ilk defa hukukun üstünlüÄŸünden söz ettiÄŸini belirtip, bunun çok önemli bir geliÅŸme olduÄŸunu söyledi.”
Çandar, “Oysa Araplar’da hukukun üstünlüÄŸü diye bir kavram yoktur” diyor.
“Milli haklar” ile “hukukun üstünlüÄŸü” kavramları arasında büyük fark var.
Hatta “milli hak” kavramı, çoÄŸu kez, uluslararası hukukun çiÄŸnenmesi anlamına bile gelebiliyor.
Ama bakın HAMAS liderinin eski siyasi görüÅŸünün hiç deÄŸiÅŸmediÄŸini anlatan ifadesi, sanki görüÅŸü tamamen deÄŸiÅŸmiÅŸ gibi bir etki yaratabiliyor.”

Dün Cengiz Çandar’la konuÅŸurken MeÅŸal’in sözlerinin çevirisiyle ilgili çok ilginç, bir o kadar da eÄŸlenceli bir örneÄŸi anlattı.