Yayınevinin bürosuna gidiyorum. ÇevirdiÄŸim kitap yayınlanmış, ben iki gün önce kitapçıda görmüÅŸüm, ÅŸimdi de bana verilecek kitap kopyalarını almaya gelmiÅŸim yayınevine. Kitabı yayına hazırlayan editörü görüyorum, el sıkışıyoruz, “BeÅŸ dakika bekler misin,” diyor, “ÅŸimdi geleceÄŸim.” Etrafta bir koÅŸuÅŸturma var, “Peki,” diyorum, boÅŸ görünen bir masaya oturuyorum. Birisi gelip “Siz mi çevirdiniz,” diyor, “çevirilerinizi okuyoruz.” “TeÅŸekkür ederim,” diyorum, “umarım beÄŸeniyorsunuzdur.” Bir bardak çay getiriyor bana. Sonra bekliyorum.
Bir on dakika kadar sonra editör, yayınevinin mali sorumlusuyla birlikte geliyor. Onunla da el sıkışıyoruz, oturuyorlar. Bir tane kitap getirmiÅŸler, masaya bırakıyorlar. Bir an kitaba bakıyoruz hep birlikte, sessizce.

“E, hayırlı olsun,” diyorum. “Evet,” diyorlar, “hayırlı olsun.”

Sonra mali sorumlu, “Åžimdi,” diyor, “kitabı yayına hazırlamak için uÄŸraÅŸtık, birkaç ek bölüm vardı, onları çevirttik. Para harcadık.” “Eyvah,” diyorum içimden, “üste para isteyecekler.” “Bir çevirmen daha bulduk, kitabın kontrolünü yaptırdık, uÄŸraÅŸtık.”

“SözleÅŸmeye göre hakkınız vardı,” diyorum, “bana haber verebilirdiniz, çeviriyi teslim aldıktan sonra inceleyip metin üzerinde çalışma talep edebiliyorsunuz.”

“Evet, evet,” diyor, “biz öyle yapmayı uygun görmedik.”

“E, peki,” diyorum, kitapta ne gibi deÄŸiÅŸiklikler yaptıklarını bilmiyorum, onları anlatmalarını umuyorum.

“Bunun sonucunda,” diyor, “sen yirmi kitap istemiÅŸsin,-”

“Evet, sözleÅŸmeye göre öyle, yüzde biri iÅŸte, kaç tane bastınız?”

“İki bin bastık, yirmi tane yani, ama biz sana bu koÅŸulda bunu vermeyeceÄŸiz.”

“Nasıl yani?”

“Sana yirmi kitap vermeyeceÄŸiz kardeÅŸim.” ÅžaÅŸkınlıkla gülüyorum, anlamadan. Editör hiç konuÅŸmuyor, dönüp ona bakıyorum, ses etmiyor yine.

“İyi de, sizin için önemli bir maliyet bile deÄŸil ki bu, yirmi kitap, tanesi iki üç lira olsa, kirk elli lira eder.”

“Yok, öyle deÄŸil hesap, bana tanesi altı liraya mal oluyor, ama satış fiyatı yirmi beÅŸ liradan toplamı dört yüz elli lira eder..”

“İyi de ben kitapları satacak deÄŸilim ki..”

“Neyse ne, ben sana yirmi kitabını vermeyeceÄŸim. Ayrıca sen paragözmüÅŸsün, bunu anladık. Sana bir kitap vereceÄŸiz yine de.” Hayretle bakıyorum yüzüne. Gülsem mi, aÄŸlasam mı? “Zaten seni bize gönderen kiÅŸi de paragöz olduÄŸunu söylemiÅŸti, para için çevirir demiÅŸti.” Altı taksite bölünmüÅŸ ödemeleri her seferinde geciktirmiÅŸler, iki kez de ödemeyip bir iki ay sonrasına çek vermiÅŸlerdi. Hayatımın ilk iÅŸ karşılığı çekini onlardan almıştım.

KonuÅŸma sona eriyordu. “Peki ikinci baskıda ne olacak?” dedim olacakları tahmin ederek. “Bizimle doÄŸru dürüst iliÅŸki kursaydın para kazanırdın, ama ÅŸimdi bu kitabı da o çevirmene tekrar çevirteceÄŸiz, ikinci baskıda senin çevirini kullanmayacağız. Bu kadar.” Güldüm, kitabın telifi geçmiÅŸti, ÅŸaşırmamıştım, “Yani ne diyeyim, bu yaptığınızı erdemli buluyor musunuz peki?” diye sordum. “Elbette, neden olmasın” dedi mali sorumlu. AyaÄŸa kalkıp baÅŸka bir odaya gittiler. Masada kitapla yalnız kalmıştım. Üzgün deÄŸildim, çünkü ÅŸaşırmamıştım, kitabı aldım, yayınevinden ayrıldım. ÇevirdiÄŸim kitapla sokaktaydım.

Mesel: Telifi geçmiÅŸ kitapları çevirirken emeÄŸinizin hakkını almak ve korumak için özel yollar bulmak gerekir. Her yayıneviyle çalışmayın, çalıştığınız yayınevinin yayıncılık kimliÄŸini inceleyin, deÄŸerlendirin ve meslektaÅŸlarınızdan soruÅŸturun. Yayıneviyle yaptığınız sözleÅŸmenin saÄŸlam bir sözleÅŸme olmasına özen gösterin (Kitap Çevirmenleri‘nin önerdiÄŸi tip sözleÅŸme bu tür bir söyleÅŸme sayılabilir). Çevirmenlik sırasında birçok kez güceneceÄŸiniz haller yaÅŸayacaksınız, hazırlıklı olun, haklı olduÄŸunuz sürece sözlü tartışmaya girmeyin gülüp geçin.