İthal ürünlerin etiket ve kılavuzlarının Türkçe’ye çevrilmesi üzerine Esen Evran imzalı bir Sabah gazetesi haberi (28 AÄŸustos 2006) yayınlandı. Bu haber ilgi görünce, ertesi gün konu daha ayrıntılı olarak ele alındı.
We want Turkish tags on all products*
Yukarıdaki baÅŸlığı anlamadıysanız çok sinirlendiniz mutlaka. Zaten biz de bunu amaçladık. Anlamı ÅŸu: Bütün ürünlerde Türkçe etiket istiyoruz* Aslında Tüketici Kanunu da etiket ve kullanma kılavuzlarının Türkçe olmasını öngörüyor. Ama 18 dilde etiketi olan üründe bile Türkçe bulamıyoruz.
Mobilya, elektronik eÅŸya, hazırgiyim ve gıdada her yıl daha çok ithal marka ile tanışan Türkiye, bu ürünleri kullanmaya alıştı ama kullanma klavuzu ve etiketleri Türkçe’leÅŸtirmeyi baÅŸaramadı. Türkiye’de İngilizce bilenlerin sayısı ithal ürün kullanımındaki artışa paralel artmayınca da tüketici etiketlere, dolayısıyla aldığı ürünün özelliklerine yabancılaÅŸtı. Oysa 4077 sayılı Tüketici Kanunu’nun 14. maddesi Türkiye’de üretilen ya da ithal edilen sanayi ürünlerinin mutlaka Türkçe etiket ve kullanma kılavuzuyla satılmasını zorunlu kılıyor. Buna uyulmaması durumunda ürün başına 156 YTL idari para cezası öngörülüyor. Ancak denetim saÄŸlanamadığı için pek çok ürün Türkçe etiket olmadan satılıyor. Bu aksaklık da ancak ürünün kullanımı öncesi ya da sonrasında tüketicinin sorun yaÅŸaması ve bunun peÅŸini bırakmayarak tüketici hakem heyetlerine baÅŸvurması durumunda ortaya çıkıyor.
Ahmet Dalyancıgil / CHICCO
“Endüstri mallarında Türkçe kullanma kılavuzu ya da etiket olması gerek ama tekstilde böyle bir kural olmadığını sanıyorum. ÖrneÄŸin bizim pusetlerde Türkçe kullanım kılavuzu zorunluluÄŸu var. Üretimde belli bir adetin üzerindeyse ana firma yazıyor, belli bir sayının altındaysa biz burada yazıyoruz. Sanayi mallarında mutlaka kullanım kılavuzunun ürünün içinde bulunması zorunlu. Ama gümrükten girerken buna bakmıyorlar. Kozmetikte de Türkçe bilgi gerekiyor, emzik ve biberonda da. Yurtdışında yaptırtıyoruz bunu. Bunun dışında bu yıl ilginç bir uygulama oldu. İzmir’de Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tekstilcilere belli bir süre tanıyıp Türkçe etiket olmazsa ürün başına ceza keseceÄŸini söyledi. Ama tekstil sanayi ürünü olarak geçmiyor. Yasanın bu tarafı boÅŸlukta.”Özcan PektaÅŸ/ Sanayi Bakanlığı
“4077 sayılı Tüketici Kanunu’nun 14. maddesi, ‘Yurtiçinde üretilen veya ithal edilen sanayi mallarının tanıtım, kullanım, bakım ve basit onarımına iliÅŸkin Türkçe kılavuzla ve gerektiÄŸinde uluslararası sembol ve iÅŸaretleri kapsayan etiketle satılması zorunludur’ der. Bu durumda tüketicinin Tüketici Hakem Heyeti’ne baÅŸvurması gerekiyor. Türkçe kullanma kılavuzu olmadan satışa sunulan ürünlere ürün başına 156 YTL idari para cezası uygulanır. Tüketici bu ÅŸikâyette bir dilekçe vererek diÄŸer ürünlerde de Türkçe kılavuz olmadığını ve olayın yerinde tespitini isteyebilir. O zaman Sanayi ve Ticaret İl MüdürlüÄŸü’nden bir görevli gidip rafta tespit yapar. Diyelim ki 100 adet ürün var bu ÅŸekilde, 100×156 YTL para cezası verilir ve ürün raftan çekilerek satışına engel olunur.”
“Parasını ödediÄŸimiz yol bilgisayarını kullanamıyoruz,” Ufuk Sandık
Dün gündeme getirdiÄŸimiz otomobillerdeki yol bilgisayarlarının yabancı dille satışa sunulmasına otomobilcilerden de tepki geldi. Yol bilgisayarı sürücünün konforuna ve güvenliÄŸini artıran aksesuarlardan ama, yol bilgisayarını anlamak için yabancı lisan bilmek ÅŸart. Çünkü Türkiye’de çok az otomobilin yol bilgisayarında Türkçe kullanılıyor. Türk sürücüler yol bilgisayarında yazanları anlamıyor ve sonrasında kullanmıyor. Türkiye’de satılan otomobillerin yol bilgisayarında İngilizce, Almanca, Fransızca ve İtalyanca’nın ağırlıkta kullanıldığı görülüyor. Bunun dışında, Portekizce, İspanyolca, Flemenkçe, İsveçce, Lehçe gibi yabancı diller bile bulunuyor. Yol bilgisayarında Türkçe bulunan otomotiv markalarının yetkilileri, Türkçe kullanmalarının nedenini; “MüÅŸteriye saygı” sözüyle özetliyor. Yol bilgisayarının ekstra para ödenerek satın alındığını söyleyen yetkililer, “Tüketici, para vererek satın aldığı aksesuarı zorlanmadan kullanmalı. Ayrıca, yol bilgisayarı hem güvenlik hem de ekonomik araç kullanmayı saÄŸlıyor” dediler.
Aynı günlerde İstanbul’da düzenlenen bir moda fuarı, “Moda Is Life!” diyor. Moda? İstanbul, Kadıköy’deki Moda mı? Yoksa www.Modalife.com.tr’den esinlenme mi?
‘Moda Is Life’ sloganıyla öne çıkan Uluslararası Hazır Giyim Fuarı, ÅŸubat ve aÄŸustos aylarında olmak üzere yılda iki kez düzenleniyor.
![]()
“TDK ‘Türkçe etiket’i kanuna ekledi”, Esen Evran (30 AÄŸustos 2006, Sabah)
Türk Dil Kurumu BaÅŸkanı Åžükrü Haluk Akalın, SABAH’ın baÅŸlattığı ‘Türkçe etiketimi istiyorum’ kampanyasına destek verdi. Akalın, “İlgili kanun Meclis’te bekliyor. Fransa bu düzenlemeyi 1994 yılında gerçekleÅŸtirdi. Bizde de, tüketicinin bilinçlenmesi ve talep etmesi gerekiyor” dedi.
Türkçe Etiketimi İstiyorum” sloganıyla iki gündür sürdürdüÄŸümüz yayına, Türk Dil Kurulu (TDK) BaÅŸkanı Åžükrü Haluk Akalın’dan da destek geldi. Etiketlerde ve kullanım kılavuzlarında Türkçe kullanılmaması sorununa yönelik, kurum olarak uzun süredir çalışma içinde olduklarını anlatan Akalın, mobilya, elektronik eÅŸya ve hazır giyim etiketleri bir yana en büyük sorunun yurt dışından ithal edilen ve ilaç tanımlamasına girmeyen saÄŸlık ürünlerinde yaÅŸandığını söyledi. Akalın, “Sorunu çözmek amacıyla Kurum olarak yürüttüÄŸümüz çalışma sonucunda Türkçe’nin kullanımıyla ilgili olarak hazırlanan yasa teklifi Karaman Milletvekili Mevlüt Akgün tarafından TBMM BaÅŸkanlığı’na sunuldu” dedi.
EN TEHLİKELİSİ İLAÇ
Pek çok ürünün kullanım kılavuzunda İngilizce, Almanca, Fransızca, Rusça, Çince, Arapça, Farsça, Macarca, Fince gibi pek çok dilde açıklamalar bulunmasına karşılık ürünle ilgili Türkçe bilgilere yer verilmemesini, “tüketici haklarını hiçe saymak” olarak nitelendiren Akalın, ÅŸunları söyledi: “Bu sorun, kurumumuzca pek çok kez dile getirilmiÅŸtir. Aldığı ürünün kullanma kılavuzunda Türkçeye yer verilmediÄŸi için yanlış kullanım sonucu kayba uÄŸrayan pek çok tüketici var. Ancak, bu durumdan ‘hatalı kullanım söz konusu’ denilerek ürünler garanti kapsamı dışında bırakılıyor. Giyeceklerde veya elektronik aygıtlarda Türkçe kullanım kılavuzu bulunmaması yüzünden sonuçta tüketicinin para kaybı söz konusu oluyor. Ancak, konunun bir baÅŸka boyutu daha var. Zayıflama hapları, kilo alma hapları, gerginlik (stres) hapları, vitamin hapları gibi pek çok saÄŸlık ürünü de Türkçe kullanım ve içerik kılavuzu olmadan satılıyor. Firmaların bir bölümü ise ÅŸiÅŸe veya kutu üzerine yapıştırılan kağıtlara minicik harflerle yazılan özet bilgilerle Türkçe kullanım kılavuzu verdiÄŸini savunuyor. Bu yazıları okumak için gözlük deÄŸil büyüteç gerekiyor. Üstelik buradaki bilgiler, ürünün asıl kılavuzundaki bilgilerle de aynı deÄŸil. Bu yüzden insanlarımız, içinde ne olduÄŸunu, yan etkilerini bilmedikleri hapları kullanıyorlar. Elektronik aygıtta hatalı kullanım ekonomik kayba yol açarken bu türden hapların bilgisizce kullanımı, saÄŸlık sorunlarına hatta can kaybına yol açabilir.”FRANSA ÖRNEĞİ
Tüketicisine ve diline saygı gösteren pek çok ülkede bu konunun yasayla düzenlendiÄŸini, Fransa’da 1994 yılında kabul edilen Fransızcayı Koruma Yasası’nın birinci maddesinde Fransa’ya ithal edilecek her ürünün kullanım kılavuzunun Fransızca olması gerektiÄŸinin yazılı olduÄŸunu hatırlatan Akalın, “Bu maddede, Fransızca kullanım kılavuzu bulunmayan ürünlerin Fransa’ya sokulamayacağı açıkça belirtiliyor” diye konuÅŸtu. Sorunu çözmek amacıyla TDK bünyesinde yürütülen ortak çalışma sonucu hazırlanan yasa teklifinin Karaman Milletvekili Mevlüt Akgün tarafından TBMM BaÅŸkanlığı’na sunulduÄŸunu belirten Akalın, “Milli EÄŸitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu gündeminde bekleyen yasa teklifinde ‘Mal, ürün ve hizmetlerin sunuluÅŸ ve tanıtılmasında; kullanma tarifesi veya kitapçığında; garanti sınırlarını ve koÅŸullarını belirleyici açıklamalarda, bunlarla ilgili fatura, makbuz ve diÄŸer belgelerde de Türk dilinin ve Türk harflerinin kullanılması zorunludur’ yazıyor. Birey olarak, Türkçe kullanım kılavuzu ve etiketi bulunmayan ürünleri almayacağımızı satıcılara belirtmeliyiz” dedi.
