Kamuoyunu bir süredir meÅŸgul eden 100 Temel Eser tartışmalarının karanlık yüzü aydınlatıldı. MeÄŸerse, aynı uygulama günlük yaÅŸamın birçok alanında da yapılıyormuÅŸ, fakat farkında deÄŸilmiÅŸiz. 100 Temel Eser’in gizemi, çok basit bir ÅŸekilde çözüldü: İstanbul’un su iÅŸlerinden sorumlu olan İSKİ’ye ait bir su faturasının üzerine baktık.
İSKİ faturasının ön yüzünde en az 100 Temel Eser tavsiyesi kadar ÅŸaşırtıcı bir tavsiye yer alıyor. İstanbul’un bütün evlerine su dağıtan, belediyeye baÄŸlı resmi kurum, İstanbullulara su depolarını temizletmek üzere özel bir ÅŸirketi TAVSİYE ediyor. İfade ÅŸöyle: “Sayın MüÅŸterimiz, TEMİZ SU İÇMEK İÇİN SU DEPOLARINIZI TEMİZLETİNİZ. Hamidiye A.Åž.’nin TLF. NO: …”
Durup bir düÅŸünmek lazım. İSKİ, bizim musluklarımızdan su akmasıyla sorumlu kurum, hangi DEPO’dan bahsediyor? Sular kesilecek, deponuzu hazırlayın mı diyor? Dahası, neden bize bir özel ÅŸirketi tavsiye ediyor? M.E.B. de, bizim eÄŸitimimizden sorumlu kurumdu, o da bize 100 Temel Eser’den bahsederek özel yayınevlerini tavsiye etmiÅŸti.
İSKİ faturasının ön yüzünün en altında ÅŸöyle yazıyor: “Arka sayfayı okumanız menfaatiniz gereÄŸidir.” Menfaatimize uyarak arka yüzü okuduÄŸumuzda 7. maddede ÅŸunu görüyoruz: “Suyumuz Avrupa BirliÄŸi ve diÄŸer standartlara uygundur.” Demek ki AB’nin bir su standartı varmış ve İSKİ’nin suyu da buna uygunmuÅŸ; herhalde bu standart, “içilebilir” olmayı da içeriyordur. “DiÄŸer standartlar”ın ne olduÄŸu anlaşılmıyor.
Peki öyleyse, İSKİ’nin suyu içilebiliyorsa, İstanbul BüyükÅŸehir Belediyesi’nin de ortaklarından olduÄŸu Hamidiye AÅž’nin tavsiye edilmesi, ayrıca Hamidiye sularının, bu kutulanmış suların reklam broÅŸürlerinin evlere dağıtılmasının anlamı nedir? BüyükÅŸehir Belediyesi bize İSKİ aracılığıyla “AB standartında” su veriyor mu, vermiyor mu? Hamidiye aracılığıyla ne verecek?
Hamidiye AÅž genel müdürü Kenan Kılıç’ın 29 Mart 2006 tarihinde söyledikleri buna ışık tutuyor:
“Su içmenin önemine de temas eden Kılıç, ‘Türkiye’de bulunan firmaların yüzde 70’i saÄŸlıksız su üretiyor. Tüketicinin satın aldığı suyun kalitesini araÅŸtırması gerekiyor. Bunu araÅŸtırmak zor deÄŸil, her saÄŸlık ocağında kolayca yapılabilecek bir araÅŸtırma bu. Halkımız para verip de saÄŸlıksız sular içmesin, ne suyu olduÄŸunu bilmedikleri suları içerek saÄŸlıklarına zarar vermesinler. Bilmedikleri markaların suyunu içmek yerine musluk suyu içsinler daha faydalı olur.’ uyarısında bulundu.”
Yani BüyükÅŸehir Belediyesi’nin ortağı olduÄŸu Hamidiye suyu yine BüyükÅŸehir Belediyesi’nin kurumu olan İSKİ’nin dağıttığı, AB standartlarına uygun musluk suyundan daha iyi. Elbette. Halk eÄŸer isterse, suyu alıp bir saÄŸlık ocağına gider, kurumların yapması gereken denetlemeyi kendisi yaptırır, kaliteyi anlar. Güzel mantık. İşte, yukarıdaki alıntıda geçen “su” sözcüÄŸünün yerine “çeviri” sözcüÄŸünü koyarsak, 100 Temel Eser çevirilerindeki kargaÅŸanın da, intihallerin de mantığı apaçık ortaya çıkıyor. M.E.B. de, halka kendisinin önerdiÄŸi eserleri satın aldığı zaman bu çevirilerin kalitesini denetlemeyi, denetlettirmeyi önermiÅŸti:
“Veli, çocuÄŸuna kitap alırken, eser eÄŸer yabancıysa önce çevirmenine bakmalı, kitabın aslına uygun çevirisi yapılmış mı kontrol etmeli. EÄŸer bu seçimi yapmakta zorlanıyorsa, çocuÄŸunun öÄŸretmeninden yardım istemeli.”
Åžöyle de denebilir, “Bilmedikleri çevirmenlerin çevirilerini okumak yerine televizyon seyretsinler daha faydalı olur.” İstanbul BüyükÅŸehir Belediyesi, Su için Hamidiye AÅž’yi kurduÄŸu gibi, kültür için de Kültür AÅž’yi kurmuÅŸtu. Acaba M.E.B. de bir Çeviri, Çevirmen, hatta Çeviribilim AÅž kuramaz mı?
Bu manzaraya ÅŸaÅŸkın ÅŸaÅŸkın bakarken, insanın aklına hemen kayıp kültür mirası Sakalı Åžerifler de geliyor elbette. Acaba, halka ait kültür mirası olan Sakalı Åžerifleri, Suudi kralları görsün diye havaalanlarına yasadışı bir ÅŸekilde götürten, sonra da kaybolduklarını ilan eden Kültür ve Turizm Bakanlığı için nasıl bir mantık yürürlükte? Aynı mantık olabilir mi, yoksa daha girift bir mantık mı sözkonusudur? Kimbilir, onu hangi fatura üzerinde keÅŸfedeceÄŸiz.
1 Temel Uyarı: Bu yorum, tümüyle gerçeklere dayanıyor, fakat elbette bir mizah yazısı. Sadece gerçeÄŸi katlanılır hale getirmeye çalışıyor.
