Daha önce Komünist Talimatname‘nin yayıncısı olarak konu ettiÄŸimiz Bedir Yayınevi, gerçekten ilginç bir yayınevi. İnceledikçe, çevirinin kültür içindeki rolünü yorumlamak için çok ÅŸaşırtıcı yayınlarıyla karşılaÅŸmak mümkün. ÖrneÄŸin, yukarıda kapak resmi yer alan, Mussolini’ye ait “FaÅŸizm” adlı kitap Bedir Yayınevi’nden 1966 yılında yayınlanmış. Çeviri Refik Özden’e ait. Refik Özden, renkli bir kiÅŸilik: yazar ve Cengiz Aytmatov çevirmeni. Aynı zamanda Uzay Yayınevi’ni kurarak “Süper Gordon” çizgiromanını yayınlamış.
46 sayfalık bu kitap, Mussolini’nin 1935 yılında yayınlanan “FaÅŸizm ÖÄŸretisi ve Kurumları” adlı kitapçığının çevirisi. Mussolini, bu kitabı 1940 yılında toplatıp yok etmeye çalışmış, fakat kitap İngilizce çevirileri ve bazı İtalyanca kopyalarıyla günümüze ulaÅŸmış. 1966 yılında yayınlanan Türkçe çeviri hangi dilden yapılmış ya da neden çevrilmiÅŸ, yayınlanmış, bu kitapçığın ilk çevirisi mi, kitapta bir açıklama yer almıyor. Fakat günümüzde sıkça tartışılan, Türkiye’de faÅŸizmin kökenleri sorunu için, çeviri açısından bir kaynak oluÅŸturuyor.
Bedir Yayınevi’nin sahibi Mehmet Åževket Eygi. Eygi’nin yaÅŸam öyküsü Kültür Bakanlığı’nın İngilizce sitesinde yer alıyor:* 1933 doÄŸumlu yazar ve gazetecinin, haftalık Yeni İstiklal (1960-7), günlük Bugün (1966-71) ve Babıali’de Sabah (1968-71, 78) gazetelerini yayınladığı; 1971’de 163. maddeden yargılanınca yurtdışına gittiÄŸi, 1974’te genel afla dönüp Bedir Yayınevi’ni kurduÄŸu, Büyük Gazete’yi (1976) yayınladığı belirtiliyor. Bu tarihten sonra, 1980’lerde Günaydın, Zaman gazetelerinde yazan Eygi, 1990’dan bu yana Milli Gazete’de köÅŸe yazarlığı yapıyor. Yine bu yaÅŸam öyküsünde, 1970’lerde “Komünizmle Mücale için dualar” adını taşıyan sabah dualarına öncülük ettiÄŸi ve 1990’lardan sonra İstanbul’un güzelleÅŸtirilmesi çalışmalarına katıldığı belirtiliyor.
Bedir Yayınevi’nin internet sitesinde yayınevinin geçmiÅŸte yayınladığı kitaplar yer almıyor. Bunları internet üzerinde araÅŸtırarak bulmak mümkün. “Avrupa’nın Üzerine DoÄŸan İslam GüneÅŸi,” “İman ve Aksiyon”, Gazali’nin “Kimya-yi Saadet”, Gustave le bon’un “Kitlelerin Psikolojisi” gibi birçok kitap Bedir Yayınevi’nde yayınlanmış. Din bilgisi ve tarihi konulu birçok kitabın yanısıra, günümüzde yayınladığı ya da dağıtımını saÄŸladığı, Cumhuriyet sonrasında Çerkes kırımı yapıldığını öne süren Fetgerey Åžoenu’ya ait “Çerkez Meselesi†adlı kitap, Hans Barth’ın 1898 tarihli “Türke, Wehre Dich!†adlı kitabının “Ey Türk Uyan!†adlı çevirisi yayınevinin ilginç güncel kitapları arasında yer alıyor.
(Hans Barth’ın kitabı daha önce “Türk Savun Kendini†adıyla yayınlanmıştı; bu çeviriyle ilgili bir eleÅŸtiri için Siyasi Tarih adlı sitede İlhan Pınar‘ın yazısı okunabilir.)
Ek Okumalar:
M.Åž. Eygi’yle, Aksiyon dergisinin yaptığı bir söyleÅŸi: http://www.aksiyon.com.tr/detay.php?id=22386
Bedir Yayınevi’nin yayınladığı “İslam GüneÅŸi†kitabının kapak resmi: http://nadirkitap.com/detay.php?a=ekle&kitapid=164&kid=2831
Mussolini’nin özgün metninin İngilizce çevirisi: http://www.worldfuturefund.org/wffmaster/Reading/Germany/mussolini.htm
Not:
* Kültür Bakanlığı’nın Türkçe İnternet sitesinde bir edebiyatçılar ansiklopedisi yok, fakat İngilizce sitesinde bir edebiyatçılar sözlüÄŸü var. SözlüÄŸün kime ait olduÄŸu belirtilmemiÅŸ, fakat eÄŸer İngilizce çevirisi doÄŸruysa sözlük İhsan Işık’a ait olmalı. Bu sözlük Türkçe sitede neden yer almıyor, İngilizce sitede neden yer alıyor, neden hazırlayanın ismi yok, isimler neye göre seçilmiÅŸ, hiçbir açıklama yok.

