Bu yüzyılın en temel sorunlarından biri insan ticareti ve kaçak göçmenlik olacak. Bir yandan, insanların organ ticaretinden seks turizmine dek birçok amaçla alınıp satılması, diÄŸer yandan, geliÅŸmiÅŸ ülkelere girerek hayatını kurtarmayı hayal eden insanların kaçak göçmenliÄŸi. Türkiye’nin bu çerçevedeki rolü belli, son on yılda yapılan bazı yasal düzenlemelerle örneÄŸin eÄŸitim alanında Afrika ve Avrasyalı insanların Avrupa yerine Türkiye’yle yetinmeleri saÄŸlandı; diÄŸer yandan, Türkiye dört yana açılan bir kapı: bu kapıdan giriÅŸ çıkışların denetlenmesi de önemli.

(Solda, Van’da Nisan 2007’de tanker içinde bulunan 59 Pakistanlı, Resim: Sabah)
Basında insan kaçakçılığına iliÅŸkin haberler arasıra yer alıyor. Åžans eseri, tankerlerin içinde gizlenmiÅŸ olarak yakalanan yoksul (ve yakalandıkları zaman dolandırılmış sayılan) Asyalılarla karşılaşıyoruz. Fakat bir türlü bu ağı kimin düzenlediÄŸi, yönettiÄŸi belirlenemiyor. Bağımsız basında bile bu haberlerle karşılaÅŸmak güç. Oysa Ermenistan’dan Suudi Arabistan’a seks turizmi amacıyla kaçırılan Ermenilerden, Fransa’nın deniz açıklarında yakalanan Pakistanlılara dek sayısız haberle kaynıyor internet. Çevirinin ve yabancı basınları izlemenin öne çıktığı yer burası.
Çeviri yoksunluÄŸunun çok çarpıcı bir örneÄŸi, Açık İstihbarat adlı sitedeki bir yazıda sergilenmiÅŸ: Kıymet Nadir Bindebir’e ait “Onbin Cesur Sığınmacı Ülkemize HoÅŸgeldi” baÅŸlıklı yazıda, 27 Mayıs 2007 tarihinde, dış basında Türkiye’ye 10000’den fazla Pakistanlının yasadışı bir ÅŸekilde İran sınırından girdiÄŸi, fakat Pakistan basınında yer alan bu haberin Türkçeye hiç çevrilmediÄŸi belirtiliyor. Olay, Yunanistan’ın Pakistan Büyükelçisinin uyarısıyla haber olmuÅŸ; Türkiye’den Yunanistan’a geçmesi beklenen 10000 kiÅŸinin geçemedikleri takdirde nasıl bir durum ortaya çıkacağını tahmin etmek zor.
İlginç baÅŸka bir ÅŸey de, insan kaçakçılığının özel bir baÅŸka çeviri boyutunu da içermesi: çoÄŸunluÄŸu gidecekleri ya da içinden geçtikleri ülkenin dilini bilmeyen kaçaklar, ülkeden ülkeye çevriliyorlar, fakat metin olarak özellikleri deÄŸiÅŸmiyor; ancak kaçtıkları ülkeye yerleÅŸebilirlerse, ülkenin dilini öÄŸreniyor ve kendilerini yerelleÅŸtiriyorlar. Aynı zamanda, kaçakçıların kaçırma güzergahındaki ülkelerin kılıklarına bürünmeleri (haberlerde sahte polis, asker, gümrük görevlisi gibi kılıklara girdikleri belirtiliyor), uzmanlık çevirilerinin yöntemini düÅŸündürüyor – bir belgenin temsili-taşıyıcısı olan çevirisi gibi. KuÅŸkusuz, metaforlar hoÅŸ, fakat hakikat ağır: Bindebir’in dediÄŸi gibi, bu kaçak-metinler “nereden bakılsa bir beÅŸ yıl Türkiye’deler” ve Türkiye yerel halkın sorunlarını çözmekte güçlük çekerken, yerel halklarının sorunlarını çözememiÅŸ baÅŸka çevre ülkelerin sorunlarını içine alıyor. Neden? Kaçakçılar para kazansın diye. Ve tuhaf bir ÅŸekilde, bu konu, çeviriyle bile olsa haberleÅŸtirilmiyor.
(Ek: İnsan kaçakçılığı 2001’lerde basında konu edilmiÅŸ, Bianet’te yer alan bir haberde, 2001 yılında kaçak olmanın bedelinin kiÅŸi başına 1500-3000 dolar arasında deÄŸiÅŸtiÄŸi belirtiliyor; Bindebir’in yazısında bu rakam 5000 dolar, bazı güncel haberlerde 5000 avrodan bahsediliyor, yani piyasa geliÅŸmiÅŸ. //İntihalin sınırları, terbiyesi, önlemi yok: Bindebir’in yazısını biri alıp Hafif dergisine aktarmış ve ilk yazısını aşırarak yazdığı için de kendisine ancak “helal olsun” denilebilmiÅŸ.)
