Ankara’da boy gösteren kabus akıl alır gibi deÄŸil: salgından bahsediliyor ve baÅŸkenti yöneten kiÅŸi daha salgın olmadan, onu öngörüp “ben bundan sorumlu deÄŸilim” diyor ve halka kendi kendilerine önlem almalarını söylüyor. BaÅŸkent yönetiminin iktidarsızlaÅŸtırılmasını seyrederken, aynı sahnenin daha önce yaÅŸandığını, 100 Temel Eser salgınında da yetkili kiÅŸinin “ben bundan sorumlu deÄŸilim” dediÄŸini ve halkın kendi kendine önlem almasını söylediÄŸini hatırlıyor insan.

BaÅŸkentte olmayan su, kulaÄŸa “doÄŸal su” gibi gelse de “doÄŸal su” deÄŸil: ÅŸehir, doÄŸadaki suyu arındırarak ve insani kullanıma uygun hale getirerek kullanıyor. Kültür dediÄŸimizde de, su gibi iÅŸlenmiÅŸ, ÅŸehir kullanımına uygun hale getirilmiÅŸ bir maddeden bahsediyoruz. 100 Temel Eser salgınına yol açan ÅŸey, ÅŸehre denetimsiz kültürün yayılması, yayılan kültürün hastalık saçmasıydı. Åžimdi, Ankara, Kızılırmak’ın kullanıma uygun olmayan suyunu, ÅŸehre getirerek salgını önler görünümüyle (tıpkı 100 Temel Eser’in kültürü kolay eriÅŸilir hale getirmesi görünümüyle) salgını yaymaya, geleceÄŸe ertelemeye yöneliyor. Bir kuraklık sahnesiyle Kızılırmak suyunun kullanımı olaÄŸanlaÅŸtırılıyor: eÄŸitimdeki okuma düÅŸüklüÄŸü sahnesiyle 100 Temel Eser yayıncılığı olaÄŸanlaÅŸtırılmıştı.

Bu açıdan bakıldığında, salgın zaten geldi: çalıntı, intihal kitapların, dinileÅŸtirilmiÅŸ çocuk klasiklerinin, serbestçe kısaltılmış, kötü çevirilerin kütüphanelere, evlere girmesiyle salgın hayatımızda. Su, bunun baÅŸka bir görünümü.

Fakat, diÄŸer yandan, sahnenin bir de arkasına bakmak gerekiyor. BaÅŸbakanın, su hakkındaki uzmanlığı çerçevesinde, “su zengini bir ülke deÄŸiliz” demeye baÅŸladığı Mart ayından birkaç ay sonra, Ankara’da, yönetimin merkezi ve baÅŸkent olan yerde, su kesintilerinden salgınlara uzanan bir kaos yaÅŸanıyor. Belediye yönetimi “su zengini” gibi davranmış! Ve tam da, akarsuların özelleÅŸtirilmesinin tasarlandığı bir sırada! HoÅŸ tesadüfler.

Yönetim, kaynakları yönetemediÄŸini ilan ediyor, bir beceriksizlik sahneliyor ve özelleÅŸtiriyor: hayatın her alanında. Bu yüzden, artık, kültürün temel sorununun bir yönetim sorunu olduÄŸunu söylemekte bir zarar yok. Halk masalları da, klasikler de bir daha yazılmayacak, yazar ve çevirmen kaynağı da sınırsız deÄŸil, bunların yozlaÅŸması, tıpkı suyun yozlaÅŸması gibi geri dönüÅŸsüz. Ve özelleÅŸtirme, bir yönetim biçimi deÄŸil, bir “paylaÅŸma biçimi” – bu yönetememe durumu yerine, baÅŸka, toplumcu bir yönetim biçimi bulmak gerekiyor.

*

Su ya da 100 Temel Eser ya da 1 Önder

Bu metni, birkaç gün önce hazırladım. Åžimdi, hâlâ su verilemeyen Ankara’ya bakarken insanın aklına metaforlar üÅŸüÅŸüyor: Türkiye aynı zamanda “cumhurbaÅŸkanı zengini de deÄŸil” anlaşılan, Ankara’ya cumhurbaÅŸkanı da verilemiyor ve belki, Türkiye’ye has İslam inancındaki ÅŸamanist öÄŸeler yaÄŸmur duası ÅŸeklinde yeniden ortaya çıkarken, İstanbul’un yeniden baÅŸkentleÅŸtirilmesi de öneri olarak ortaya çıkabilir, kimbilir – bu yönetememe ortamında, her ÅŸey olabilir. Yeter ki özelleÅŸtirilsin: su kıtlığı görüntülerinin hep yoksullara ait olması, hep yoksullara ait, mahalle çeÅŸmesi başında birbirine bidonla vurmak zorunda kalan insanlara ait görüntülerin aktarılması, günlük hayatın olaÄŸan terörü gibi aktarılması – medyanın yoksulları özelleÅŸtirilmemiÅŸ, bedavaya yararlanılacak insan türü saymasından kaynaklanıyor olabilir mi bu? Korku verici bir bedava görüntü, bir bedava dehÅŸet sahnesi vardı, su baskınına uÄŸrayan susuz ÅŸehrin ikinci gününde, ekranda: zemin kattaki evini su basmış, bütün eÅŸyaları harap olmuÅŸ bir adam, bir baba, bir bekar, bir insan yüzü – günlerce susuzluktan sonra, bütün birikimini birdenbire üzerine çöken, yayılan suyla kaybeden bir insan yüzü.. korku, dehÅŸet, ürküntü, yapayalnızlık.. küresel ısınma, küresel yıkım? Hayır, bireysel yıkım. Kamera yön deÄŸiÅŸtirir, adam kaybolur, artık ilgi alanında yoktur ve eÄŸer güç bulabilirse, hayatını yeniden yine yapayalnız, ailesiyle yapayalnız kurmaya çalışmaktadır.

Ve sözde Türkiye’ye bir önder seçiyorlar, eÅŸi türbanlı olanlar ve olmayanlar. Nükleer enerji santrallerinin onayını, liman yapımı onaylarını kimin vereceÄŸini seçtiklerini unutturarak, gülle gülen metaforlar yapıyorlar. KöÅŸedeki markete gidiyorum, market sahibinin eÅŸi türbanıyla evden çıkmış, gelmiÅŸ kasanın başına oturmuÅŸ: param oldukça alışveriÅŸ yapıyorum, bana fiÅŸ kesiyor, iyi günler diliyor, daha ne olsun. Bazen kanserojen maddeler içeren mallar sattıklarını farkediyor, söylüyorum, satıştan kaldırmıyorlar, çünkü bu ucuz mallarla yaÅŸayanlar var; sessizce kanser olan, sessizce ölen. DüÅŸünüyorum, benim bu semtte söz hakkım yok, market sahibinin sattığı mallara karışamıyorum, kasadaki eÅŸini bekletmeden, yediklerimin parasını ödemeliyim.. -ama, ah boÅŸverin, yersiz konular bunlar, aydınların kendilerini hiç eleÅŸtirmeden kendileriyle övündükleri bir ülkede. Sahi, Bedrettin Cömert neden öldürülmüÅŸtü – hayatta ve çevirisinde? Sonuçta herkes suya karışır ve doÄŸarken ıslak, çırılçıplak, özgür uyanır.