Hürriyet gazetesinde, okul kütüphanelerindeki kitapların kayıtlarının internet üzerinden izlenmesini saÄŸlayan OKUT sistemindeki hatalara iliÅŸkin, ANKA kaynaklı ilginç bir haber yayınlamış; haber üzücü gülünçlüÄŸünün yanısıra, bu dergide uzun zamandır dikkat çektiÄŸimiz bir olasılığın gerçekleÅŸtiÄŸini, intihal çevirilerin kütüphanelere girdiÄŸini gösteriyor.

“Milli EÄŸitim’de skandal

Milli EÄŸitim Bakanlığı’nın (MEB) geçtiÄŸimiz ay uygulamaya koyduÄŸu Okul Kütüphane Otomasyon Sistemi’ndeki (OKUT) hatalar skandal boyutlara ulaÅŸtı.
Dünya ve Türk edebiyatının önemli yazarları ve eserlerinin birçoÄŸunun adı sisteme “Bu kadar da olmaz” dedirten harf hatalarıyla girilince yazar ve eser isimleri ağır küfürlü bir hal aldı, site adeta porno sözlüÄŸüne döndü.
Milli EÄŸitim Bakanlığı’nın okul kütüphanelerinde bulunan kitapları internet ortamına aktarıp, öÄŸrencilerin istedikleri kitaplara daha rahat ulaÅŸmasını amaçlayan sistemdeki hatalar “pes” dedirtti. EÄŸitim Teknolojileri Genel MüdürlüÄŸü’nün alt yapısını oluÅŸturduÄŸu ve Yayımlar Dairesi BaÅŸkanlığı bünyesinde hizmet veren Okul Kütüphane Otomasyon Sistemi’ne okullar tarafından yapılan yanlış giriÅŸler Yayımlar Dairesi tarafından da denetlenmeyince hatalar da görenleri ÅŸoke etti. MEB’in büyük umutlarla uygulamaya koyduÄŸu OKUT, milyonlarca öÄŸrenciye aradığı kitabı bulmada kolaylık saÄŸlayacak bir sistem. Ancak “kastı aÅŸan hatalar” nedeniyle bu baÅŸarılı proje, utanç abidesine dönüÅŸtü.

DÜNYA EDEBİYATINDA “SKANDAL” HATALAR
Dünya edebiyatının klasikleri arasında yer alan eserler ve yazarlarının adları sisteme yanlış girilirken, denetleme de hakkı verilerek yapılmayınca ortaya çirkin bir tablo çıktı. Tıp biliminin öncülerinden İbni Sina, Mukaddime’nin yazarı İbni Haldun, gezgin İbni Batu, tefsir ilminin önde gelenlerinden İbni Mesut ile hukukçu, edebiyatçı İbni Kemal gibi dev isimlerin bazıları sisteme “İb..” olarak girmesi de, “hatadan çok kasıt olarak” deÄŸerlendirildi. Sevin İzgü’nün “Sirk gitti biz kaldık” eserinin ismindeki yanlış sözcük yazımı eleÅŸtirilere yol açtı. En fazla hatanın Goethe’nin isminde yapıldığı görüldü. Birçok okul “Goethe”yi sisteme okunduÄŸu gibi yazdı. Sisteme yapılan yanlış giriÅŸlerden en ağırı ise ünlü Rus edebiyatçı Dostoyevski’nin isminde yapıldı. Bir okul tarafından Dostoyevski’nin son harfleri deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ olarak sisteme girildi.

REÅžAT NURİ VE “YAPRAK DÖKÜMÜ”NE SAYGISIZLIK
Türk Edebiyatı’nın en büyük isimlerinden ReÅŸat Nuri Güntekin’in eserinde yapılan bir yanlışlık da okuyanları ÅŸaşırttı. İsminin “ReÅŸet” olarak yazılması bir yana son günlerde dizisi de çekilen klasikleÅŸmiÅŸ “Yaprak Dökümü” adlı eserindeki harf hataları yazarın kemiklerini sızlattı. 8 okul tarafından yazarın eseri “p” harfi düÅŸmüÅŸ ve galiz ifade oluÅŸturacak ÅŸekilde sisteme girildi. Eserlerinde “Yaprak” ismi bulunan bazı yazarlar da bu hoyratlıktan nasibini aldı. Gabriel Marquez’in “Yaprak Fırtınası” kitabı da sisteme bu ÅŸekilde girdi.

Vatan ÅŸiirleri ile tanınan Orhan Åžaik Gökyay da e-kütüphaneden nasibini aldı. Åžaik ismindeki “a” harfinin düÅŸmesi ve “ÅŸ”nin de “s”ye dönüÅŸmesi ile Gökyay’ın adı sisteme yanlış girildi.

“İBN-İ” DİKKATSİZLİĞİ
Sistemde tıp biliminin öncülerinden İbni Sina, Mukaddime’nin yazarı İbni Haldun, gezgin İbni Batu, tefsir ilminin önde gelenlerinden İbni Mesut ile hukukçu, edebiyatçı İbni Kemal gibi usta isimlerin bazılarının isimleri de sistemde “İb..” olarak yer aldı.

HARUN YAHYA DA KÜTÜPHANEDE
Erotik içeriÄŸi olması nedeniyle gündeme gelen ve Talim Terbiye Kurulu tarafından onaylanmayan Damla Yayınevi’ne ait Peyami Safa’nın “PaÅŸa Kızı ile Köylü ÇocuÄŸu” eseri ile “Uçan Küheylan” kitaplarının da çok sayıdaki okulda olduÄŸu ortaya çıktı. Okullarda Harun Yahya’ya ait evrim teorisini yerden yere vuran kitapların da ilköÄŸretime kadar girmesi de tartışma yarattı. Harun Yahya’nın evrime iliÅŸkin kitaplarının baÅŸta imam hatip liseleri olmak üzere çok sayıdaki ilkokulun kütüphanesinde olması da dikkat çekti.

GÜLEN’İN KİTAPLARI DA OKULLARDA
Okul kütüphanelerinde Fethullah Gülen ile Said-i Nursi’nin kitapları da bulunuyor. Fethullah Gülen’in çok sayıdaki okul kütüphanesinde kitapları bulunurken Said-i Nursi’nin de “Risale-i Nur” külliyatının kütüphanelerde olduÄŸu görüldü. Gülen’in kitapları ilköÄŸretim okullarında da sıklıkla bulunuyor.” (Hürriyet, ANKA, 12 Nisan 2008)

Büyük olasılıkla bu sorun, okulların kütüphane verilerini girme iÅŸini öÄŸrencilere bırakmış olmasından kaynaklanıyor olmalı. Verilerin gözden geçirilmesiyle düzeltilebilir. Fakat bu haberi Çevbir ve Yaybir’in ortak basın açıklamasından sonra basında yer alan baÅŸka haberlerle birlikte okumakta yarar var. Radikal’den Umay AktaÅŸ Salman imzalı haber ÅŸöyleydi:

“MEB tavsiyeli korsan kitap serisi

Milli EÄŸitim Bakanlığı’nın (MEB) öÄŸrenciler için tavsiye ettiÄŸi ‘100 Temel Eser’ listesindeki birçok kitap, hem ‘hap’a dönmüÅŸ, hem de çevirileri çalınmış.
Kitap Çevirmenleri Meslek BirliÄŸi (ÇEVBİR) ve Yayıncılar Meslek BirliÄŸi (YAYBİR) ‘100 Temel Eser’ listesindeki klasikleri inceleyip çeviri korsanlıklarını tespit etti. Çeviribilimci ve çevirmenlerden oluÅŸan ‘İntihal İnceleme Komisyonu’, listede yer alan 10 eserin, 50 yayınevi tarafından yayımlanmış 154 basımını inceledi. İşte bazı sonuçlar:

  • İncelenen 154 kitaptan 58’i intihal. Yani baÅŸkasına ait bir çeviriden alınarak, farklı bir isimle ya da isimsiz yayınlanmış.
  • Ayrıca kitaplarda orijinal eserin bir bölümü çeÅŸitli oranlarla kısaltılmış. Ancak kitapların hiçbirinde gerektiÄŸi halde, neden ve ne ölçüde kısaltma yapıldığı bilgisi yok.
  • Kısaltmalar o kadar yaygın ve ölçüsüz ki, Victor Hugo’nun ünlü 2 bin 300 sayfalık Sefiller kitabının 80 sayfalık hali bile mevcut.
  • İntihal klasikler de yaygın. İvan Turgenyev’in ‘ Babalar ve OÄŸullar’ eserinin 11 basımından altısı, Jack London’ın ‘Beyaz DiÅŸ’ kitabının 14 basımından altısı, Gustave Flaubert’in ‘Madam Bovary’sinin 14 basımından sekizi, Victor Hugo’nun ‘Sefiller’ romanının 25 basımından 11’i, Dostoyevski’nin ‘Suç ve Ceza’sının 14 basımından dokuzu, Balzac’ın ‘Vadideki Zambak’ kitabının 22 basımından dokuzu, eski çevirilerden kopyalanmış, yani intihal yapılmış.
  • Kitaplarından pek çoÄŸunun intihal çıktığı yayınevlerinin arasında Kare, Oda, Antik Batı ve İskele Yayınları bulunuyor.

YAYBİR BaÅŸkanı TuÄŸrul PaÅŸaoÄŸlu, korsan çeviri yayıncılığının MEB’in 100 Temel Eser uygulamasının oluÅŸturduÄŸu geniÅŸ bir okur kitlesinden edindiÄŸi haksız kazançla beslenerek daha da arttığını vurguladı:
“MEB’in iyi niyetli baÅŸlattığı bu proje, zorunlu okuyucu yarattı. Liste öÄŸretmenlerin inisiyatifine bırakılmalı. Bırakılmayacaksa da MEB bir standart getirmeli.”
ÇEVBİR BaÅŸkanı Tuncay Birkan ise 100 Temel Eser listesi sürdürülecekse, Türkçe basımlarının denetlenmesinin zorunlu olduÄŸunu belirtti. ÇEVBİR ve YAYBİR, raporlarını MEB’e de gönderecek. Amaç eylüle kadar bu basımların satışı ile okullara ve kütüphanelere sokulmasıyla ilgili önlem almak. (Radikal)

OKUT sisteminde bu kitaplar ya da adı geçen yayınevleri arandığı zaman, intihal kitapların çok uzun zamandır kütüphanelere yerleÅŸmiÅŸ bulunduÄŸu görünüyor. Ayrıca kütüphanelere gazete promosyonu olarak dağıtılan kitaplar da yerleÅŸmiÅŸ durumda. OKUT sistemindeki yazım hataları düzeltilebilir, fakat kütüphane raflarına yerleÅŸmiÅŸ korsan kitaplar, çeviri intihalleri nasıl düzeltilebilir – okul kütüphanelerindeki kitaplar toplatılır mı, hurdaya mı gönderilir? Peki dar bütçeli kütüphanelere, sorunlu kitap alarak yapılmış olan masraflar nasıl geri döner? Bu yıkımı onarmak mümkün mü?

Örnek: Daha önce basında çeÅŸitli tartışmalara neden olan Mustafa Bahar çevirileri Türkiye’nin dört bir yanına dağılmış görünüyor:

(Basında Çevbir ve Yaybir’in ortak basın açıklamasından sonra yer alan, intihal çeviriler konulu yazıların bir kısmı için bkz.: Evrensel, NTVMSNBC, Hürriyet, Zaman)

(OKUT sisteminde yukarıda adı geçen yayınevlerini, kopya çevirileri aramak için bkz.: OKUT)