İstanbul’un 2010 Avrupa Kültür BaÅŸkenti olması hepimizi gururlandırıyor. Bu güzel ÅŸehir her ÅŸeyi hak ediyor. Bu mutlu olayla ilgili tanıtım kampanyası da baÅŸladı. Geçen haftalarda iÅŸe gidiÅŸ yolumda Türkçe ve İngilizce tanıtım bayraklarını görünce, mesleÄŸim gereÄŸi her iki dilli ya da çeviri metni olduÄŸu gibi, ilgiyle okudum: “İstanbul 2010 Yola Çıktı” ve “İstanbul 2010 is on it’s way”. Ama kampanya, yazık ki, önemli bir dil kullanımı ve sanki hedef kitle yanlışıyla baÅŸlamış. İngilizcede basit bir yazım yanlışı (its yerine it’s yazılmış) -bilgi yanlışı olduÄŸunu düÅŸünmek bile istemem – metni berbat etmiÅŸ, onca bayrak ve para boÅŸa gitmiÅŸ (bayraklar iki hafta kadar kalıp indirildi sanırım). “İstanbul 2010 Yola Çıktı” sloganı “İstanbul 2010 is on its way” olarak yazılamamış. Yazılsa da amaçlandığını sandığım dil oyunu anlaşılmayacaktı. Çünkü, “2010” tarihinin Türkçe okunuÅŸu ve Türkçe “on” sayısının İngilizce “on” sözcüÄŸüyle aynı biçimde yazılmasına dayanan bir dil oyunu, sanırım, planlanan. Oyun ancak 2010 (ikibin on) olarak okununca yerini buluyor. Oysa, mantık olarak İngilizce metnin hedef kitlesi bunu Türkçe deÄŸil İngilizce 2010 (two thousand and ten) olarak okuyacak olanlar. Böyle bir hedef kitle varsa, çeviri yoluyla yaratılmak istenen etki dil engeline takılınca bütün çaba boÅŸa gitmiÅŸ oluyor. Böyle bir hedef kitlesi yoksa, sorun yok. Bir de, acaba kampanyayı yürütenler “İstanbul 2010” Türkçe okunsun ve öyle markalaÅŸsın demiÅŸ olabilirler mi? Belki öyledir, ya da, akıl vermiÅŸ olmayayım ama, öyle desinler…
Yoksa, sormamız gerekecek: Türkçe ve İngilizce iki metnin hedef kitlesini saptamadan ve yanlış dil kullanımıyla yola çıkan bu kampanya gerekli özene sahip ellerde mi? Umarım bu büyük kampanya ÅŸehrimize ve bize yakışır bir biçimde sürer. Bize yakışır biçimde derken dil ve terim ödünç alma konusunda ne kadar yaratıcı bir ulus olduÄŸumuzu hatırladım. Küçük bir örnek olarak “yüz numara” (tuvalet) sözcüÄŸünü Fransızcadan Türkçeye bir yanlış anlama sonucu, “sans numero”yu “cent numero” sanıp da kattığımız iddia edilir. Yaratıcılığımızla gurur duyalım ama yaptığımız iÅŸin hakkını verelim, bizi utandıracak yanlışlar yapmayalım. İstanbul’un 2010 Avrupa Kültür BaÅŸkenti olmasıyla ilgili çalışmaların çeviri boyutunda beni kaygılandıran da bu. 2010’a kadar kimbilir daha kaç metin Türkçeden İngilizceye çevrilerek tanıtımda kullanılacak. Biraz daha özen, lütfen…
(Bu yazı Radikal gazetesi, İki ekinde yayımlanmıştır.)
[2010 yılı için Avrupa Kültür BaÅŸkenti olarak aslında üç ÅŸehir belirlendi: Almanya’dan Essen, Macaristan’dan Pecs ve Türkiye’den İstanbul ÅŸehirleri. Türkiye, bu sıfatı, 2010 yılından sonra kaldırılacak olan Avrupa BirliÄŸi’nden olmayan ülkeler kategorisinde , Kiev’e karşı kazandı. İstanbul 2010 için hazırlanan internet sitesinin çeviriye ayrılmış bir bölümü yok, sitede çevirileri hangi kurum ya da kiÅŸinin yaptığına dair bir açıklama, ya da dil ve çeviri koordinatörü gibi baÅŸlık yer almıyor. Sadece sponsorluk dosyasında çeviri bir kez anılıyor – Çeviribilim ]

