Çevirmenin Notu adlı derginin kapağında, Mart 2007’deki ilk sayısından beri, her kapakta deÄŸiÅŸen iki figür yer alıyor. Birbiriyle özdeÅŸ olan ama aynı olmayan iki figür: biri yeÅŸil biri kırmızı elma, biri mavi biri pembe iki çiçek.. gibi. Derginin kapak ve iç tasarımını SavaÅŸ Çekiç yapıyor.

Åžimdi, Kasım 2008’de gerçekleÅŸtirilecek olan 1001 Belgesel Film Festivali‘nin (13-19 Kasım 2008) Baran Gündüzalp ve Eylem Arbak tarafından tasarlanan afiÅŸinde de aynı fikrin kullanıldığını görüyoruz. Festival afiÅŸi bir yarışmayla seçilmiÅŸ ve jüri, biri yeÅŸil biri kırmızı iki elmayı içeren, ama yeÅŸil elmanın ayna içinde göründüÄŸü bir imgeyi beÄŸenmiÅŸ.

İlk bakışta bir esinlenme sözkonusu olduÄŸu, ya da çeviri merkezli bir imgenin sinemaya uyarlanmasının sözkonusu olduÄŸu düÅŸünülebilir. Fakat tam olarak böyle mi? Yabancı bir cd/dvd çoÄŸaltma ÅŸirketinin reklamı, aynı imgeyi, bu kez iki kırmızı bir yeÅŸil elmayla kullanarak, fikrin daha farklı bir zeminde durduÄŸunu düÅŸündürüyor. Böylece tek bir imgede, çoÄŸul anlamlar görünüyor; esinlenme olasılıkları belirsizleÅŸiyor. (Edoc Publish ÅŸirketi, bu reklamı Book Business dergisinin AÄŸustos 2008 sayısına vermiÅŸ.)

Fakat bu belirsizliÄŸin asıl ilginç noktası, bir fikrin çeviri ya da uyarlamalarından da öte, çeviri fikrinin kendisi: Çevirmenin Notu kapağı (tasarımcının imgesi aracılığıyla) nasıl bir çeviri fikrini yansıtıyor? Çeviriyi bir film gibi özgün metnin (gerçeÄŸin) özel bir ÅŸekilde montajlanmasıyla elde edilen bir versiyonu olarak mı görüyor? Yoksa, özgün metnin bir çoÄŸaltma makinesinden geçmiÅŸ bir kopyası olarak mı? Böylece bir fikrin çoÄŸalması, fikrin içeriÄŸinin sorgulanmasına yol açıyor: çeviri, iki farklı elma arasındaki iliÅŸkinin yansıtabildiÄŸi bir süreç mi; peki, deniz filiyle fil, köpekbalığıyla yunus arasındaki evrimsel iliÅŸki bir çeviri süreci, belki de asıl çeviri süreci deÄŸil mi? Bir imgede dünya dönüyor.

(Resim: Günümüz fiilinin atasının suyun içinde yaÅŸadığına dair bir temsili resim, kaynak: National Geographic.)