4 Åžubat 2010 Genel Grev çaÄŸrısına katıldınız mı, nasıl katıldınız, neler yaptınız, bilmiyorum. Ben o gün grev yaptım, çalışmayı bıraktım ve o gün iÅŸ bıraktığımı iÅŸverenlerime ve editörlerime ÅŸu elektronik mektupla bildirdim:
“Sevgili editörlerim ve sevgili yayımcılarım,
Bugün, yani 4 Åžubat 2010 günü Tekel iÅŸçilerinin haklı mücadelesine destek vermek üzere genel grev, iÅŸ bırakma eylemi yapılan bugün, ben de bir çevirmen olarak bu greve katılıyor ve iÅŸ bırakma eylemi yapıyorum.
Tekel iÅŸçisinin düÅŸük ücretli, iÅŸ güvencesinden ve sosyal haklardan yoksun çalışma koÅŸullarına itilmesi, bana çevirmen olarak kendi çalışma koÅŸullarımı bir kez daha düÅŸündürüyor ve Tekel iÅŸçisinin kaygısını anlayabiliyorum. ÇevirmenliÄŸin çalışma koÅŸullarının da iyileÅŸtirilmesi gerektiÄŸine ve bir gün daha iyi koÅŸulların yerleÅŸmesi için belki yaygın bir çevirmen grevinin gerekli olacağına da inanarak, bu bir yana, dertlerini paylaÅŸarak, Tekel iÅŸçilerine bir günlük çevirmen greviyle destek veriyorum.
Tekel iÅŸçisinin de, çocuklarının da, dostlarının da benim çevirdiklerimi ve sizin hazırlayıp yayımladıklarınızı okumayı lüks saymayacak kadar iyi kazandığı, kaygısız olduÄŸu bir dünya dileÄŸiyle,
sevgi ve saygılarımla,
Sabri Gürses.”
Çalıştığım yayınevleriyle iÅŸlerin teslimi, niteliÄŸi, destek hizmeti vb. konularda sorun yaÅŸamadığımız, zaten bir kısmıyla ÅŸu anda çalışmadığımız ve editörlerle de uyumlu bir çalışma iliÅŸkisi yürüttüÄŸümüz için olumsuz bir tepki beklemiyordum. Bir iki neÅŸeli destek, ÅŸakalaÅŸma mektubunun dışında da bir tepki almadım. Böyle bir grev mektubunun ÅŸu an için deÄŸil, birikimli olarak zaman içinde etkili olmasını ve iÅŸverenleri, yayınevi ve editörlerini beklentiler ve kullanılan emeÄŸin niteliÄŸi hakkında ÅŸimdilik düÅŸündürmesini bekliyorum. İleride genel bir çevirmen grevinin bir olasılık olarak görünmesi ve toplumun diÄŸer çalışan kesimleriyle iliÅŸki kurabileceÄŸi anlayışının yerleÅŸmesi önemli.
Grev günü Ankara’da olmadığım ve İstanbul’daki yürüyüÅŸlere de fiilen katılmama engel olan nedenler olduÄŸu için, farklı bir eylem bulmaya çalıştım: Türkiye’de grev ve emek mücadelesinin tarihiyle ilgili bazı kaynakları okudum (Grev, Åžehmus Güzel; Türkiye’de Grev Hakkı, Kemal Sülker), oÄŸlumla oynadım, bilgisayardan olabildiÄŸince uzak durdum. Günün bir vaktinde de grev uygulamamı internet üzerindeki bir çevirmen grubuna, mektup örneÄŸiyle birlikte açıkladım. Sonra etnik siyasetle emek ve hak mücadelesi, örgütlülük arasındaki iliÅŸkilerin güncel yansımaları çerçevesinde bir mektuplaÅŸma tartışmasına, biraz yanlışlıkla, girdim. Bu tartışma birkaç gün sürdü. MeÄŸer tam o sırada, aynı sanal dünyada çok daha ciddi bir süreç yaÅŸanıyormuÅŸ.
Ben – ya da biz çevirmenler – Gmail üzerinden mektupla tartışırken, Tekel iÅŸçilerinden birinin kızı Facebook’ta takipçilerini ve dostlarını sıralıyor, karşılaÅŸtırıyor, arkadaÅŸlarının fotoÄŸraflarına yorum yapıyordu. ÖrneÄŸin 6 Åžubat 2010 günü saat 10:28’de ÅŸöyle diyordu: “çoq qüzel çıkmışsın cnm allah sahibine baqışlasın xD….”
Bir saat kadar sonra bir arkadaşıyla ÅŸöyle yazışıyordu (ilk yazan arkadaşı):
11:09: ee bniÅŸte sen bnim kinde gösaükmüosun ama bn senin kinde warm bk:D
11:28: aslında bnde seni takip ediom ama facede sorun war
11:45: hadi Ln ordan takip edenler nasıLda beLLi..xD
11:46: olum bn profiline qirmiom qi snn ama bn snj uzaktan takip ediom
12:02: .d.d
Sonra üç gün Facebook’a girmedi, 9 Åžubat günü, öÄŸleden sonra girdi, bir bir buçuk saat kadar kaldı, arkadaÅŸlarını yapıp ettiklerini takip sırasına soktu, yeni biriyle arkadaÅŸ oldu, bir resim paylaÅŸtı ve çıktı. Bu Facebook’taki sayfasını son ziyaret ediÅŸiydi. Ertesi gün, 10 Åžubat günü Ankara’da eylemde olan babasını, Denizli’deki evinden aradı. Ona “Baba seni çok seviyorum, çok özledim” dedi. İki saat kadar sonra, 15 yaşındaki bu genç kız, 15 yaşındaki eski erkek arkadaşıyla birlikte ilaç içip kendini kalorifer peteÄŸine asarak intihar etti. Tabutunun üzerine duvağını astılar gömerken.
Bu yürek yaralayıcı olayın çeviri ve dille, çevirmenlik mesleÄŸiyle baÄŸlantısı çok dolayımlıymış, Tekel direniÅŸiyle baÄŸlantısı yokmuÅŸ gibi görünüyor. Fakat var.
Yönetimin Tekel iÅŸçilerine dayattığı dünya, anne babaların bir aylık emekleri karşılığında ortalama 900 lira aldıkları, iÅŸ güvencelerinin olmadığı, iÅŸ saatlerinin belirli olmadığı, kısacası geçim güvencelerinin olmadığı bir dünya; bu dünyada iÅŸçilerin çocuklarını okula nasıl gönderdikleri, hangi kültür ürünlerini onlara sunabildikleri, onlara nasıl bir gelecek umudu verebildikleri tümüyle kendi sorumluluklarıdır, yani 900 liralık maaÅŸla geçindirilen bir evde ve bu maaşı kazanırken kendilerine kalan zamanda kuracakları yaÅŸamda ne yaparlarsa o.
Yönetim onlara internet baÄŸlantısının kamu malıyken özelleÅŸtirilmiÅŸ Telekom’dan gelmesini saÄŸladı, yani Facebook’un Türkçe halini, yani çevirisini kullanıyor olacakları ortamı sundu: neoliberal tekelci faÅŸizm, özelleÅŸtirilmiÅŸ sermaye ortamının her ÅŸeyin alabildiÄŸine geliÅŸmesini saÄŸlayacağını, tüketicilerin memnuniyetinin artacağını söylüyor ve gerçekten de Telekom’un özelleÅŸmesi sonucunda internet kullanıcılarının sayısının artması, Facebook kullanıcılarının sayısının artmasını ve böylece lokalizasyonları, yerelleÅŸtirmeleri de beraberinde getiriyor. Bu sayede iÅŸçi kızı da Türkiye’de bir kullanıcı olarak “Share” yerine “PaylaÅŸ” tuÅŸuna basabiliyor.
Bu ekonomist faÅŸizm tipi (sanki baÅŸka türlüsü varmış gibi!), kültürün standartlaÅŸmasına, yabancılaÅŸmaya, yönsüz geliÅŸmeye aldırmıyor; ulus içinde yurttaÅŸ olarak tanımlanan kiÅŸilerin, bu ulus sonrası ortamda, piyasada, tüketici ve kullanıcı olarak tanımlanmasına aldırmıyor. Bir kültür emperyalizmi olduÄŸuna, kültür endüstrisinin yerleÅŸtiÄŸi her yer gibi Türkiye’ye de bombardıman gibi kültür ürünü yaÄŸdığına aldırmıyor. Onun derdi ülkenin bütün kamu varlıklarını dağıtmak ve nakite çevirmek, dağıtılanları paylaÅŸmak, küresel sermayenin temel kurum ve aktörleriyle iliÅŸkisini sürdürmek: tıpkı sıkıştıkça topraklarındaki köylülerin vergilerini artıran, bazen toprakları köylülerle birlikte satan feodal lordlar, aÅŸiret aÄŸaları gibi. Tekel, bu ÅŸekilde satılmış bir toprak parçası.
Kültür emperyalizminin iyi bir örneÄŸini aramak için uzaÄŸa gitmeye gerek yok. İntihar eden kızın Facebook’ta son arkadaÅŸ olduÄŸu kiÅŸinin profil resmi,  tırpanlı, kukuletalı Azrail resmi. Hayranı olduÄŸu ÅŸeyler listesinde “tutulma” diye bir ÅŸey yer alıyor. “Tutulma,”  Stephenie Meyer’in bir kitabı. Özgün adı “Eclipse”, kitap Türkçeye “Alacakaranlık Serisi” diye çevrilen “The Twilight Saga” adlı üçlemenin bir parçası. Filmi de yapılan romanın Türkçe çevirisi 2009’da Eren Abaka çevirisiyle Epsilon Yayınevi tarafından yayınlanmış. New York Times’ın çoksatanlar listesinde bir numara olmuÅŸ olan kitabın bir tanımı ÅŸöyle:
“Alacakaranlık Serisi’nin beklenen üçüncü kitabı: Tutulma… 16 Ocak’ta vizyona girecek olan filminin afiÅŸiyle birlikte, sinemadan önce raflarda! Epsilon Yayınevi okurlarının heves ve ısrarla neredeyse her gün arayarak “Ne zaman çıkacak?†diye sorduÄŸu Tutulma çıktı! Tüm dünyada satış rekorları kıran Alacakaranlık Serisi’nin yüksek hasılatlı filmi vizyona girmeden beklenen üçüncü kitap Tutulma, hem de filmin afiÅŸiyle birlikte kitabevlerinde… Binlerce Alacakaranlık hayranını beklediÄŸine deÄŸecek kadar sevindirecek olan kitabın satışa sunulduÄŸu ilk gün kapışılması mümkün! Çünkü Edward’la Bella için aÅŸkın anlamı Tutulma’da daha derin…”
Çeviri bir vampir kitabındaki aÅŸkın bir aÅŸk intiharına giden yolu açtığını öne sürmek gibi bir kabalığa gerek yok, fakat kültür endüstrisi ürünlerinin bu karmaşık kuÅŸatmasının genel etkisini ve çevirinin bu etkideki dolaylı ya da dolaysız aracılık rolünü düÅŸünmekte yarar var. “Tutulma” sadece bu intihar çevresinde görünen en belirgin çeviri örneklerinden biri. Bunun dışında, sayısız medya çevirisi var: televizyonlardan akan sayısız film, dizi ve reklam, internetten akan sonsuz görüntüler, sesler ve yazılar. Ağır bir çeviri girdabı.
Öyle tuhaf bir çeviri girdabı ki sol eÄŸilimli Yordam yayınevi, Tekel iÅŸçileriyle dayanışma sürecinde, onlara Marx’ın Kapital’inin Japoncadan çevrilmiÅŸ çizgiroman/manga uyarlamalarını dağıtıyor. Garip bir resimde, Tekel iÅŸçisinin çocukları çeviri vampir öyküleri okurken, iÅŸçiler çeviri ekonomi çizgiromanları okuyorlar.

14 Åžubat 2010, 15 yıl önce doÄŸan iki gencin, iki sevgilinin ölümünün üçüncü günü. Bir çocuÄŸa 15 yıl emek veren baba, yıllarca emek verdiÄŸi Tekel kurumundan atılıp 4C belirsizliÄŸinin içine atılmasına karşı çıkıyordu. Onu evde bekleyen gençler ansızın ölmeye karar verdiler. Åžimdi soru ÅŸu: bu baba içinde olduÄŸu mücadelenin önemini neden çocuklarına anlatamamıştı? Ailelerin kendi çocuklarına kendi hayat mücadelelerinin önemini anlatamadıkları bir ortamda bütün bir topluma anlatmalarını beklemek mümkün mü? Bu ortam elbette çeviri yüklü, yabancılaÅŸmış zihinlerin karşı karşıya geldiÄŸi bir ortam ve elbette toplumun büyük kısmı bu gençler gibi, Tekel ailelerinin emek ve örgütlenme mücadelesinin kendi kaygılarından daha önemli olabileceÄŸini anlamıyor; toplumun büyük kısmı bu yüzden Tekel iÅŸçilerine yabancı duruyor. Ve tam da  bu yüzden Tekel iÅŸçilerinin evlerine gelecek güvencelerini ve haklarını kazanmış olarak dönmeleri önemli: sadece onların deÄŸil, çocuklarının ve bütün bir toplumun, gelecek kaygısı olmayan ve kendi özgüvenleriyle çocuklarına güven verebilen anne babalara ihtiyacı var. Kimbilir, belki de tam da burada örtüÅŸüyordur Tekel iÅŸçilerinin ölüm orucuyla bu iki gencin kendini asarak intihar etmesi, çünkü bir özgüven yokluÄŸundan, sorunları çözemeyecek kadar güçsüz olma fikrinden beslenir ölüm kararı.
“saKıN Bir Ba$kasını seNİ özLediÄŸim kaDar özLeme çeKer giDer DAYANAMIZSIN..” demiÅŸ genç kız yazdığı son cep telefonu mesajında. Tekel iÅŸçilerinin mesajı sayın siz bunu. Bu gitgide derinleÅŸen yabancılaÅŸma ortamında, Tekel iÅŸçileri de gider, dayanamayız.
