Yıllar önce, gerçi çok uzun yıllar geçmedi neyse ki aradan ama anlatımıma gizem katmak adına böyle söyledim belki, üniversitede çeviri eÄŸitimi alırken hocalarımın altını çize çize belirttiÄŸi bir öÄŸreti vardı: “Çeviri kokmasın çevirileriniz.”  DoÄŸru söylüyorlardı. Bu öÄŸreti beynime yerleÅŸeli beri elime aldığım her çeviri kitabını artık baÅŸka bir gözle görüyordum. “Kitabın yazarı kim?” ya da “Konusu ne?”  tasasından öte artık “Çevirmeni kim?”  derdi almıştı beni. Tıpkı senaryosuna ya da oyuncularına aldırış etmeden yönetmenine bakıp izlediÄŸimiz filmler gibi. EÄŸer filanca yönetmen yapmışsa bu filmi, izlenir dediÄŸim filmler çok olmuÅŸtur sanırım. Ne yalan söyleyeyim o günlerden bu yana, yani çeviri bilincini edindikten beri artık pek çok çeviri kitabından okurken lezzet alamaz oldum. Neden burada bu sözcüÄŸü kullanmış ki dediÄŸim çok metinler oldu. Ben olsam daha heybetli bir sözcük seçer yazarın duygularını cılızlaÅŸtırmazdım dediÄŸim de çok oldu. Evet, bir Fransız yazarın Türkçe’ye çevrilmiÅŸ bir kitabını okudum bir gün. Hem de ne okuyuÅŸ, elimden bırakmamacasına. Bir kitapta, hele bir çeviri kitabında hiç çukur, tümsek, engel, taÅŸ, toprak olmaz mı? Gözlerim beni rahatsız edecek çeviri hataları aratıyordu hınzırca. Ben de çevirmenim ya mutlaka hata bulmalıydım. Åžurası olmamış demeliydim. Diyemedim. Fransızca bilmiyordum, hatta kitabın hangi dilden çevrildiÄŸini çok sonra fark ettim. Dahası söz konusu çevirmenin deÄŸerini de aynı kitabı bir baÅŸka yayınevi versiyonuyla bir baÅŸka çevirmenden okuyunca daha derinden duyumsadım. Kelimeler eÄŸrileÅŸmiÅŸ, benzetmeler yolunu ÅŸaşırmış, erek dil ile kaynak dil arasındaki köprü yıkılmış… Bu kitabı ilk kez bu haliyle okuyacaklara inanın üzüldüm. Sonra araÅŸtırdım o çevirmeni, baÅŸka hangi kitaplarda imzası, soluÄŸu var diye. Ve bir kez daha, bu deÄŸerli çevirmenin çoktan vefat etmiÅŸ olduÄŸunu öÄŸrenince derinden üzüldüm. Günümüzde her ne kadar üniversitelerde çok deÄŸerli hocalarımız tarafından gerçek çeviri bilinci verilmeye çalışılıyorsa da ne yazık ki yayınevlerinin pek çoÄŸunda mali kaygılar nedeniyle çok iyi kitaplar çeviri geçmiÅŸi olmayan, çeviri eÄŸitimi almamış, dahası çeviri mantına sahip olmayan kiÅŸilere emanet ediliyor. Yalnızca yabancı dil bilmek yeter mi çeviri yapmaya? Bu iÅŸin sanatı, öÄŸretisi, bilgeliÄŸi nerede? Her kitap çeviren yansıtabiliyor mu güneÅŸin batmakta olan kızıl saçlarını kireç badanalı bir evin duvarına? Sözcüklerle doÄŸru ve de tas tamam anlatabiliyor mu bir çocuÄŸun yüzündeki kıvrımları, bir ihtiyarın soluk çehresini? Üzülüyorum. Çevirmen, evet erek ve kaynak metin arasında bir baÄŸdır ama salt kendi başına, baÅŸlı başına bir öÄŸedir ve çeviri iÅŸleminde çevirmen öÄŸesini kimse göz ardı edemez. Bir metni çevirmen kimliÄŸi taşımayan birinin ellerine veriyorsanız, bir hastayı doktor olmayan birinin ellerine bırakıyorsunuz bir nevi. Özlüyorum, çeviri kokmayan metinleri, ama zorlama deÄŸil, erek dille bütünleÅŸmiÅŸ, sarılmış, çevirmenin gölgesinin kaynak dilde kalıp kendisinin erek dilin topraklarında yürüdüÄŸü sayfaları özlüyorum. Çevirmenler, ancak görünmez olduklarında deÄŸerli olan yazın kahramanları…