Cemal Süreya konulu bir yazıdan..

1987 yılında Süreya’nın geçim kaynakları arasında çeviri temel bir yer tutar:

“Gergedan Yayınları için çeviri yapmayı da üstlendim. Marquis de Sade, George Bataille, Dostoyevski… Nicedir çeviri yapmıyordum. Bu alanda ücretler iyice donmuÅŸtu. Büyük bölümü ya da bir bölümü çevrilmiÅŸ kitapların (sözgelimi Sade’ın Justine‘i, Flaubert’in Madame Bovary‘si) kısa sürede tamamlanması bile bu yönden çekici gelmiyordu. Bunları yıllar önce, bir umutla, bir yerlere kadar getirmiÅŸ, sonra da, ekonomik nedenlerle tamamlamayı anlamsız bulmuÅŸtum. Altı yedi ayda gerçekleÅŸtirdiÄŸim bir çeviri, bir aylık harcamalarımı karşılayabiliyordu, o kadar. Justine‘i Altın Kitaplar için 15 yıl önce ele almışım. Bovary‘yi 12 yıl önce, yine o yayınevi için. Bugünün dörtnala enflasyonu içinde deÄŸil, o günlerin koÅŸullarında da elimi çekmiÅŸim Sade’dan ve Flaubert’den. Forma başına ücretle çeviri yapmak, hem de Flaubert’den, hem de enflasyon parasıyla. Ne korkunç imge!”

“Yeni kurulan Gece Yayınevi için Marquis de Sade’ın AÅŸkın Suçları‘na birkaç öykü ekleyecek. Pierre Louys’in Afrodit‘i de gündemde. Binbir Gece Masalları‘nı, Dante’nin İlahi Komedya‘sını, Define Adası‘nı, Marquis de Sade’ın Justine‘ini çevirecek. Åžöyle de bir not var GünlüÄŸünde: ‘Tek çevirmen imzalı Küçük Prens!”

“[Cem Yayınevi sahibi] Ali UÄŸur da geldi. Goriot Baba‘nın yeni baskısı çıkmış. İkinci ödemeyi yaptı. .. Fethi Naci, Gerçek yayınevi için, Rus formalistlerinin yazılarını kapsayan Edebiyat Kuramı adlı kitabın çevirisini önerdi.”

“Çeviride forma başına ücret ödeme usulü caydırma usulü oldu. Yeni de son yıllarda bir geliÅŸme var. Telif yapıtlara yüzde hesabıyla ödeme usulü bugün artık oturmuÅŸ bulunuyor. Yazar hakları açısından büyük bir ilerlemedir bu. Öncüsü olma onuru da Adam Yayınları’nındır. .. Bugün, çeviride de yüzde usulü yavaÅŸ yavaÅŸ beliriyor gibi. Bunda da o öncülüÄŸün payı yok mu acaba?”

“Edebiyat Kuramı. Kazık. Ama çok güzel bir serüven. Çevirmen olarak çok aptalım. Sürekli yeni baskı yapacak yapıtlara yönelemiyorum. Hiçbir zaman yapamadım. Aç gözlüyüm, hiç profesyonel olamadım.”

“Edebiyat Kuramı‘nın çevirisi için yeni teslim tarihini saptadık: Eylül. Bu beni çok rahatlattı.”

“Dün akÅŸam yarım kalmış çeviri dosyalarını karıştırırken, C. de Segure’ün Kambur François‘sına rastladım. Altı yıl önce DoÄŸan Hızlan’ın önerisiyle Hürriyet Çocuk Yayınları için baÅŸlamışım. Kitap 250 sayfa. 110 sayfasını yapmışım. Cem Yayınları, çocuk dizisini baÅŸlatıyor. Hemen bir 20 sayfa ekledim. Ama bugün Ali UÄŸur telefonda programının belirlenmiÅŸ olduÄŸunu söyledi. Ben de Kambur François‘yı bu kez 130 sayfa olarak beklenti hücresine attım.”

Ocak 1990’da ölmeden sekiz ay kadar önce yazmaktadır bunları. Kambur François yarım kalır. Edebiyat Kuramı, önce Edebiyat Kuramı: Rus BiçimciliÄŸi adıyla 1994’te Sedat Umran, daha sonra 1995’te Yazın Kuramı: Rus Biçimcilerinin Metinleri adıyla Mehmet Rifat-Sema Rifat tarafından çevrilir.