Çeviri ÖÄŸrencilerinin Çalışma Durumları BaÄŸlamında “HSYK Organizasyonu Kriziâ€
GeçtiÄŸimiz günlerde HSYK tarafından düzenlenen bir panele konuÅŸmacı olarak katılan İtalyan savcı Felice Casson’un sözlü çevirmenliÄŸini yapan iki öÄŸrenci arkadaşımız medya ve kamuoyu tarafından acımasızca yerden yere vuruldu ve adeta alay konusu edildi. YaÅŸanan bu talihsiz olay, bir yandan durmadan çeviri ve çevirmen üzerine düÅŸünen bizlerin (çevirmenlerin, çeviri öÄŸrencilerinin, akademisyenlerin) bakış açılarımızın deneyimle yeniden sabitlenmesini saÄŸlarken bir yandan da sesimizi yeniden duyurmamız için bir bahane teÅŸkil ediyor. Olaya birçok farklı açıdan bakmak mümkün. Sosyal medyada, haberlerde, gazetelerde ifade edilenler bu bakış açılarının tümünü kapsar nitelikteydi. “Organizasyon hatasıâ€, “Organizasyoncu ÅŸirketin profesyonel davranmamasıâ€, “Çevirmenlerin uzman olmamasıâ€, “Çevirmenlerin çeviri bölümü öÄŸrencisi olmaması†gibi eleÅŸtiriler yöneltildi. Biz TÜÇEB olarak öÄŸrenciler (çeviri sektöründe çalışan öÄŸrenciler) neden çalışıyor, çalışmak zorunda kalıyor, sorularına eÄŸilmek istiyoruz.
ÖÄŸrenciler niçin çalışıyor?
Türkiye’de hangi yaÅŸta ve hangi bölümde olursa olsun öÄŸrenci arkadaÅŸlarımız hayatlarını sürdürebilmek için, kimi zaman eÄŸitimlerinden de feragat ederek çeÅŸitli iÅŸlerde çalışmak zorunda kalıyorlar.
BilindiÄŸi üzere, çeviri bölümlerinde eÄŸitim gören birçok öÄŸrenci arkadaşımız gerek tecrübe kazanmak gerekse para kazanmak için bir ÅŸekilde çeviri sektörü ile baÄŸlantı kuruyor ve tecrübe kazanmak uÄŸruna çoÄŸu kez hak ettiÄŸi “ücretten” feragat ediyor. İşverenler de bu durumdan istifade ederek çeviri öÄŸrencisini “ucuz iÅŸgücü” olarak görüyor. ÖÄŸrenci arkadaÅŸlarımız, sektörün bu kadar kirli ve dağınık olduÄŸu bir ortamda tutunmak adına çoÄŸu kez bu döngünün bir parçası haline geliyor ve “yarınlarını” düÅŸünerek emeÄŸinin sömürülmesine bir anlamda müsaade ediyor.
İşin diÄŸer bir tarafı da para kazanma meselesi. Türkiye’de öÄŸrenci olmanın zorlukları herkesçe bilinmekte. Çeviri öÄŸrencisi de çeviri yaparak öÄŸrenim hayatını sürdürmek, karnını doyurmak ve okul masraflarını karşılamak için “para kazanmak” zorunda. Yani çoÄŸu durumda çeviri öÄŸrencisinin iÅŸ reddetme ÅŸansı olmuyor. Ücreti düÅŸük olsa, tecrübe kazanmak için; tecrübesi olanlar da para kazanmak için; ya da her ikisini asgari düzeyde kazanmak için çırpınıyor. Tecrübe ve para kazanmak, kısacası hayatta kalmak için bir takım riskleri göze alıyor, sonucunda da bu gibi birçok talihsiz duruma göÄŸüs germek zorunda kalıyor.
Güvenilir çeviri iÅŸletmelerinin sayısının az olması da staj yapan çeviri öÄŸrencilerini ciddi bir sıkıntıya sokmakta. Bunun yanında zorunlu staj olmayan üniversitelerdeki birçok arkadaşımız kendi baÅŸlarının çaresine bakmak zorunda kalıyor ve korumasız bir ÅŸekilde sektörün insafına bırakılıyor.
Ayrıca maalesef birçok çeviri öÄŸrencisi her yaz, tatil bölgelerine giderek ya da “Work and Travel†yaparak hem para kazanma hem de tecrübe kazanma arayışındalar. Üstelik Amerika’ya ya da Antalya’ya gidip çalışan bu arkadaÅŸlar, okudukları bölümle uzaktan yakından iliÅŸkisi olmayan iÅŸlerde çalışmaktalar.
Kısacası çeviri öÄŸrencisi, açıklarını (tecrübe ve para) gidermek adına uÄŸraşırken kendisini koca bir döngünün içerisinde buluyor. Bu durumun genel nedenleri arasında, Türkiye’deki eÄŸitim sisteminin noksanları, öÄŸrencilerin gerekli/yeterli burs imkânlarının olmaması, gelecek kaygısı vb. ÅŸeyler sayılabilir. Alanımızla ilgili nedenlerinin ise, Türkiye’de sektörel düzlemde çevirmenlik mesleÄŸinin doÄŸru bir ÅŸekilde yürümemesi, akademik düzlemde eÄŸitimsel sorunların yaÅŸanması ve örgütlü hareket etmemenin/edememenin olduÄŸunu TÜÇEB olarak her ortamda dile getiriyoruz.
Bu nedenle, “HSYK Organizasyonu Krizinde” ortaya çıkan tablo sadece bir sonuçtur ve bundan sonraki süreçte gerekli tedbirler alınmadığı sürece de yaÅŸanmaya devam edecektir.
ÇoÄŸu kez, çeviri öÄŸrencileri istemeden de olsa bu sömürü döngüsünün içerisine girmek zorunda kalıyor ve “HSYK Organizasyonu Krizi” gibi talihsiz durumlarla karşılaşıyor. Bu durumun suçlusu o öÄŸrenci arkadaÅŸlarımız mıdır yoksa koca bir “döngü” müdür bunun tartışılması gerekiyor. Tartışılması ve sektörel yönelimi olacak çeviri öÄŸrencilerinin ilerleyiÅŸlerine nitelikli-kabul edilebilir standartlar getirilmesi gerekiyor. Bu, hem daha nitelikli bir çeviri sektörü oluÅŸmasını, hem de tatsız olayların bir daha yaÅŸanmamasını saÄŸlayacaktır.
Türkiye Çeviri ÖÄŸrencileri BirliÄŸi olarak medyada ve kamuoyunda “Çeviri Krizi” olarak anılan bu durumun “HSYK Organizasyonu Krizi” olarak anılmasının daha doÄŸru olacağını düÅŸünüyoruz. Zira buradaki en masum kiÅŸiler o çeviriyi yapmak “zorunda” kalan öÄŸrenci arkadaÅŸlarımızdır.
Kamuoyuna duyurulur.
Türkiye Çeviri ÖÄŸrencileri BirliÄŸi
TÜÇEB
tuceb2010@gmail.com
