“Çevirmenin GözyaÅŸları Üzerine”
Sizin de yaptığınız iş mi?
BaÅŸka biri fikir üretsin, siz ancak onun papaÄŸanı gibi, dizinin dibinde oturup söylediklerini tekrar edin.
Her dil bilen yapabilir, başka vasıflarınız varsa ondan haber verin.
Bakın, yaşıtlarınız hem dil biliyor hem de doÄŸru düzgün bir meslek ediniyor.
Geleceksiniz, bir iki saat konuşup gideceksiniz. Bu kadar paraya ev mi alıyoruz?
Hepsini çevirmenize lüzum yok, ana fikri verseniz yeter.
Maliyeti asgaride tutmamız lazım, bir tek sizi işe alabiliriz, 8 saat idare ediverin canım.
 ***
Gülmeyin, hepsi gerçek! ÖÄŸrenci olsun, yeni mezun olsun tüm tercüman adaylarının her iÅŸ öncesi karşılaÅŸtığı yaklaşımlar bunlar. Bilmemelerinden, bildirmememizden kaynaklanan, acınası ama bir o kadar da gülünç bakış açıları. MesleÄŸimizin geldiÄŸi, getirildiÄŸi noktadır bu. Bir konferans düzenlenir, konuÅŸmacılar çağırılır, mekân ayarlanır. Kahve molaları, ulaşım, afiÅŸler, tanıtım, her ÅŸey tamamdır. Bir de tercüman gerekir. Meze olarak yani. HoÅŸluk olsun, bak bunu da düÅŸünmüÅŸler denilsin.
Tercümana ışıkçıdan, teknikerden çok para vermemek, mümkünse gencinden, acemisinden ama yeteneklisinden bir tane seçmek iÅŸin ÅŸanındandır. Cır cır başının etini yiyen birine çatıldıysa hele, organizatörün vay haline. Yok sunumların bir kopyasını alabilir miyiz, yok terminoloji desteÄŸi verecek misiniz, yok efendim konuÅŸmacılarla önceden tanışabilir miyiz, konu hakkında basılı doküman var mıdır… Dert sahibi ederler adamı. Konferans arifesi bir de tercüman kaprisi ile uÄŸraşılacak deÄŸil ya.
Büyük gün gelir çatar. Tercüman olan kiÅŸi; yetkinliÄŸi, insan iliÅŸkileri, aktarım gücü ile konferansın baÅŸarısının, abartısız, en büyük sebebidir. Yüzler aktır. Organizatör tebrikleri kabul eder, mutlu mesut evine gider.
Büyük gün gelir çatar. Tercüman olarak iÅŸe alınan kiÅŸi, konferans konusunda uzmanlık sahibi olmadan, hasbelkader bu iÅŸ teklifini kabul eder; etmez olaymışım diyerek, konuÅŸmacıyı, dinleyenleri yüzüstü bırakır. 8’de 8 suçlu bulunur. Rezil olduÄŸuna yansın mı, o zor ÅŸartlarda elinden geleni yaptığı için gururlansın mı bilemez. Organizatör herkes gibi onu ayıplar, mutlu mesut evine gider.
Bizim de yaptığımız iÅŸ mi? Bakın, her dil bilen tercüman olabiliyor. Her dil bilen, tercüman olarak iÅŸe alınabiliyor. Tercüman tecrübeli miymiÅŸ, yeterince bilgi edinebilmiÅŸ mi, bu toplantıya bu tercüman uygun mudur diye düÅŸünmeye ne gerek var. Nasılsa asıl kiÅŸi konuÅŸacak, dil bilen papaÄŸan gibi onu tekrar edecek. Çocuk oyuncağı. Oyun gibi bir ÅŸey.
GeçtiÄŸimiz günlerde yaÅŸanan İtalyanca çeviri krizi, çeviri konusuna hayli sığ baktığımızın kanıtıdır. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Türkiye Adalet Akademisi tarafından, özel yetkili hâkim ve savcılar için düzenlenen eÄŸitim seminerine, İtalyan savcı Felice Casson, hâkim ve savcılara deneyimlerini aktarmak için çağırılmıştı. Ancak hukuk alanında uzman olmakla uzaktan yakından alakası olmayan iki genç ‘tercüman’ eÄŸitimi mümkün kılmak yerine, çeviri iÅŸini ellerine yüzlerine bulaÅŸtırdılar. Nasıl ki kapsamlı bir kalp ameliyatı çiçeÄŸi burnunda, -kardiyolog olmayan- doktorlara emanet edilemez; uluslararası bir toplantıya da hukuk alanında uzmanlaÅŸmamış, halen öÄŸrenci olan tercümanlar çaÄŸrılamaz. Hele ki çeviri bölümünde okumamış, çeviri olgusunu bir ÅŸekilde ‘açıktan’ edinmiÅŸ, tecrübesiz ve kriz yönetiminde acemi tercümanlara güvenilip bu denli mühim bir konferans geçiÅŸtirilemez. Tercümanlık yapmaya çalışan arkadaÅŸlara yüklenmek yanlış olduÄŸu kadar kolaya kaçmaktır da. Sorunun en temelinde çeviriyi basite indirgemek ve tercümanın uzmanlığını, saygınlığını önemsememek vardır.
Çeviri uzmanlığı, dil bilmenin çok ötesindedir. Uzman tercüman, iletiÅŸim uzmanı gibi davranan, çevireceÄŸi konu hakkında kapsamlı araÅŸtırma yaparak bilgi edinen kiÅŸidir. Uzman tercüman kendisinin anlamadığı bir konuyu karşı tarafa aktaramayacağının farkındadır. Uzman tercüman iÅŸinin sorumluluÄŸunu alır ve yaptığı iÅŸin arkasında durur. Bütün bu nosyon ve farkındalıklar, mütercim-tercümanlık öÄŸrencileri olarak aldığımız eÄŸitimin bir parçasıdır. Umarım yaÅŸanan bu aksilik -ki aksilik kelimesi konuÅŸmacılar ve konuklar karşısındaki mahcubiyeti karşılamaz- çeviriye ve uzman tercümanlara olan ihtiyacı herkese hatırlatıp yeni ‘aksilikler’ yaÅŸanmaması için bir nasihatten efdal bir musibet olabilmiÅŸtir.
Her mesleğin hakkıyla yapılabilmesi dileğiyle…
Marmara Üniversitesi İngilizce Mütercim Tercümanlık Son Sınıf ÖÄŸrencileri adına
Seda ALTIPARMAK

Umarım bazı çok bil(miÅŸ)gili kiÅŸiler bu yazıyı okurlar da kendiklerine düÅŸen paydan bir nebze olsun nasiplenirler. Çeviri yapmayı dil bilmekle eÅŸ tutan zihniyetlerin ne zaman deÄŸiÅŸeceÄŸi müphem olsa da bu ülkede çeviri yetisi ve dil bilme ayrımını yapabilen insanlar kendi adıma hep bir umut. İngiliz Dili ve Edebiyatı mezunu olarak ÅŸahsıma da bazı organizasyonlarda “Çevirmenlik” vasfının giydirilmeye çalışılması ve olası problemlerde tek sorumlu ve eksik taraf olarak gösterilmem ne yazık ki bu çeviri krizi (!)nde de arkadaÅŸlarımı çok iyi anlamama sebep oldu. Çevirmenlere özgün ve bağımsız bir vasfın tanımlanması dileÄŸiyle. ..
FELİCE CASSON HER GAZETEYE AYRI “KONUÅžTU†baÅŸlıklı bir habere gelen yorumlardan biri bu olayda anafikrin bile aktarılmadığını ima ediyor: “Çevirmen olmayınca, adamın ifadeleri Barış’lardan önceki Wikileaks durumuna düÅŸmüÅŸ. Umarız birileri kapsamlı bir röportaj yapıp yayınlar.”
http://www.odatv.com/n.php?n=felice-casson-her-gazeteye-ayri-konustu–1903121200
İki genç çocuÄŸu olaÄŸan bir tuzaÄŸa düÅŸürdüler o gün. Ben de izledim. Hiç üzülmesinler baÅŸlarda böyle ÅŸeyler olur. Konuya ait terminolojiyi bilmeden simultaneyi kabul etmek çok tehlikelidir. Onlar sizi düÅŸünmezler kendinizi siz düÅŸüneceksiniz. Hocalar derslerde çocukları bu konuda uyarmıyorlar mı?