9 yıl önce baÅŸlayan (İntihal: Nasıl OlaÄŸanlaÅŸtırılıyor?) çeviri hırsızlığı mücadelesi, çeÅŸitli rapor ve komisyon önerilerinden sonra bir TÜBİTAK Projesi haline geldi.

 

 

 

taraf haberi temmuz 2015 k

 

“Madam Bovary‘nin 38 çevirisinden sadece 5’i özgün çıktı. Robinson Crusoe ile SavaÅŸ ve Barış romanlarında da çok sayıda intihal var

Edebiyat klasikleri çevirilerinde ‘intihal’ riski dikkat çekiyor. TÜBİTAK projesi olarak İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Mütercim Tercümanlık Bölümü tarafından gerçekleÅŸtirilen Çeviride İntihal Projesi kapsamında yapılan çalışmada, Robinson Crusoe, Madam Bovary ile SavaÅŸ ve Barış kitaplarının tüm tam metin çevirileri incelendi. İncelemede, 13 farklı çevirisi yapılan Robinson Crusoe romanının 2 çevirisinde özgünlük, Madam Bovary’nin 38 farklı Türkçe çevirisinden de sadece 5’inde özgünlük belirlendi. SavaÅŸ ve Barış romanında da çok sayıda intihal yapıldığı belirlendi. İzmir Ekonomi Üniversitesi Mütercim Tercümanlık Bölümü ÖÄŸretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Mehmet Åžahin, çevirinin özveri isteyen bir süreç olduÄŸunu, çevirmenin haklarının korunması açısından intihal unsuru taşıyan kitapların piyasadan kaldırılmasını amaçladıklarını söyledi. Åžahin, “İntihal unsuru içeren çevirilerin piyasadan, kütüphanelerden, raflardan, evlerden kalkmasını amaçlıyoruz. İki yıllık TÜBİTAK projesi olarak çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bu proje kapsamında klasik eserlerde yeniden çeviride intihal unsurlarını tespit ediyoruz. Bunun için araÅŸtırmacı çeviri bilimcisi Sabri Gürses’in yanı sıra İEÜ Mütercim Tercümanlık Bölümü’nden Yrd. Doç. Dr. Derya Duman, ve Damla KaleÅŸ’in yer aldığı bir ekip oluÅŸturduk. Üniversite olarak çeviride intihal unsurlarına bilimsel bir yaklaşım getirmeye çalışıyoruz.” dedi.

‘ÇEVİRİLERİ ELEKTRONİK ORTAMDA KARÅžILAÅžTIRIYORUZ’

İntihalleri deneysel verilerle ispatlama yöntemi araÅŸtırmasına girdiklerini aktaran Yrd. Doç. Dr. Åžahin, çevirmenlerin haklarını arayabilmelerini saÄŸlayacak bilimsel kanıt oluÅŸturabilecek metotlar hakkında ÅŸunları söyledi: “Robinson Crusoe, Madam Bovary ile SavaÅŸ ve Barış eserlerini inceledik. Bu eserleri sayfa sayfa elektronik ortama dökerek farklı çevirileri karşılaÅŸtırıyoruz. Nitel ve nicel olarak araÅŸtırma yapıyoruz. Bilgisayar yazılımı kullanıyoruz. Nitel analizde kodlama yöntemiyle farklı çevirileri benzerlik yönünden karşılaÅŸtırıyoruz. Nicel analizde de elektronik doküman karşılaÅŸtırma kullanarak istatistiksel veriler elde ediyoruz. Bir de yan metin analizi yapıyoruz. Üç veri toplamını karşılaÅŸtırarak intihale iliÅŸkin deneysel veriler elde ediyoruz. Cümle bazında gidiyoruz. İfadeler ve özgün tercihler üzerinden kodlamalar yapıyoruz. Cümleye ya da sözcüÄŸe baÄŸlı kalmadan makro düzeyde karşılaÅŸtırmalar yapabiliyoruz. Çeviriler, bizi ÅŸaÅŸkınlığa uÄŸrattı. 13 farklı çevirisi yapılan Robinson Crusoe romanının sadece 2’sinde, Madam Bovary’nin 38 farklı Türkçe çevirisinden de sadece 5’inde özgünlük belirledik. SavaÅŸ ve Barış romanında çok sayıda intihal yapıldığı belirledik.” Yrd. Doç. Dr. Åžahin, intihalin her türlüsünün tehlikeli olduÄŸunu, çevirmenlerin haklarını korumak istediklerini kaydetti.”

Taraf gazetesinin 7 Temmuz 2015 tarihli haberi http://www.taraf.com.tr/kultur-ve-sanat/ceviride-intihal-cenneti-turkiye/