Türkiye’yi hiç kurmasaydık, halife, padiÅŸah ya da iÅŸgalcilerin elinden almasaydık, daha o zamandan sömürge olmaya bıraksaydık diyen görüÅŸler hız kesmeden, hatta hızlanarak yaygınlaşıyor. Anne babalarının ölümünü bekleyerek miras hesapları yapan, baÅŸka anne babaların evlerini kıskançlıkla gözleyen hayatta tutunamamış çocuklarda görülür böyle haller; bir bakarsınız bütün bir sokakta, her evde çocuklar aynı ÅŸeyleri söylemeye baÅŸlar ailelerine, evleri oradaki arsalar için iyi bir fiyat veren bir emlakçıya satmaları için ısrar ederler, atadan kalan evi sattırırlar ve birkaç sokak ötede kiraya çıkar, alışveriÅŸ için kendi evlerinin yerine yapılan dev alışveriÅŸ merkezine gidip gelirler. Sonra her ÅŸey için anne babalarını suçlar, onların yapamadıkları iÅŸler, onların yapamadıkları yatırımlar, alamadıkları kararlardan bahsederler sürekli ve kendi yaptıklarına bir türlü gelemezler.
Birkaç gün önce Hamza Türkmen, KurtuluÅŸ Savaşı ve Türkiye’nin kuruluÅŸuyla ilgili bu tür savlar öne sürmesi (emperyalistlerle mücadele olmadı, Türkiye aslında onların istediÄŸi bir ÅŸeydi, laiklik vaat edilince Türkiye hediye edildi..vb.) üzerine HaberTürk’te bir oturuma davet edilmiÅŸ; oturuma katılan Prof. Dr. NurÅŸen Mazıcı onun doÄŸaçlama sosyal bilim yorumlarını tarihi gerçeklere dayanarak çürütmüÅŸ, fakat Türkmen’in savlarının ilginç bir noktası var: genel olarak Türk ulusalcılığının, yeni devletin Türkçe temelli kurulmasının ithal ve çeviri fikirler olduÄŸunu öne sürüyor. Bu arada, Türkçe konuÅŸmaktan hoÅŸlanmıyor, sanırım Osmanlıcanın sürdürülmemesini yanlış buluyor. Mazıcı’nın Türkiye’nin kurulduÄŸu tarih ve durumda, halkın %70’inin Türkçe konuÅŸtuÄŸunu belirtmesi, ona anlamlı gelmiyor. Fakat Osmanlıcanın da özünde, saraya ait, Arapça, Farsça karışımı Eski Türkçe olduÄŸunu hatırlamaması bir yana, Osmanlı halkının büyük çoÄŸunluÄŸunun Müslüman olduÄŸu varsayımı karşısında da aynı tutumun benimsenebileceÄŸini fark etmiyor: çok dinli bir ülkede halifelik kurumunun anlamı neydi? Panislamizm olmasın?
İşin eÄŸlenceli yanı, Türkiye’nin kuruluÅŸunun ve ulusçu fikirlerinin çeviri kaynaklı olduÄŸunu söyleyen Türkmen’in, bir süre önce bir baÅŸka toplantıda, kendi savunduÄŸu dünya görüÅŸünün de çeviri kaynaklı olduÄŸunu belirtmiÅŸ olması:
“1970’lere kadar Türkiye’de yaÅŸayan Müslümanlar geleneksel, teslimiyetçi, millici ve tasavvufa meyilli bir anlayışla Müslümanlığımızı sürdürürdük. 1970’ten sonra Muhammed Abduh ve ReÅŸit Rıza ekolunun ve tevhidi özümsemiÅŸ insanların kitaplarının Türkçe’ye çevrilmesiyle beraber Kur’an’i bir anlayışa sahip olmaya baÅŸladık. Bu sadece bizde deÄŸil dünyanın bir çok bölgesinde böyle oldu. O günden sonra teslimiyetçi, klasik ve millici anlayışımızı ciddi anlamda sorgulamaya baÅŸladık.
.. Yeni bir toplumun oluÅŸması, yeniden Kur’an Neslinin oluÅŸturulması ve İslami bir sistemin oluÅŸabilmesi için, saÄŸlıklı bir İslam anlayışına sahip olan Müslümanların oluÅŸmasına ihtiyaç bir zorunluluktur. Bunu gerçekleÅŸtirebilmemiz için geçirmiÅŸ olduÄŸumuz bu 30 yıllık süreci iyi deÄŸerlendirmemiz lazım. Bu otuz yıllık süreç küçümsenecek bir süreç deÄŸildir. Bin yıllık tarihimizin en önemli ve verimli sürecidir. Bir takım savrulmalar, dağılmalar, sapmalar olsa da her ÅŸeye raÄŸmen bunu önemsememiz gerekir. Bizler bu verimli sürecin ürünüyüz.” (Özgürder)
Gerçekten de “verimli bir sürecin ürünü” bu görüÅŸler. Oturumun en eÄŸlenceli kısımlarından biri de, Türkiye’de Türkçenin konuÅŸulmasından üzüntü duyduÄŸunu Türkçe olarak ifade eden Türkmen’in, emperyalizmin yirminci yüzyıl başında bölgeyi cetvelle çizilmiÅŸ haritalarla böldüÄŸü ÅŸeklindeki o ünlü kalıbı tekrarladığı anda, ekranın altında, son otuz yıllık verimli özelleÅŸtirme sürecinin baÅŸlıca örneklerinden biri olan (çok uluslu ÅŸirket) TurkTelekom’un “jettvel” reklamının belirmesiydi. Sanırım bu büyük bir çevirisel takdiri ilahiydi.
Åžaka bir yana, çeviri yoluyla oluÅŸturulan bu zihin dünyalarının, Türkçe entelektüel birikimi “resmi görüÅŸ” etiketiyle önemsizleÅŸtirmesi, yirminci yüzyıl başı Almanya’sını hatırlatır bir ÅŸekilde sürekli “kayıp ve Müslüman topraklara” vurgu yapması, olumlu bir gelecek düÅŸündürmüyor. Bu neo-pan-İslamistlerin “cetvelle çizilmiÅŸ haritaların” artık “jettvel”lerle çizildiÄŸini görmesi zor görünüyor.
(Oturumun film kayıtları ÅŸu adresten sabırla izlenebilir: Kim haklı? Oturumun bir baÅŸka deÄŸerlendirmesi için ayrıca bkz: Haksöz. KonuÅŸmasının bir noktasında, Türkmen, Sultan Galiyev’in bir ordusu olduÄŸunu, Mustafa Suphi’nin onun yanına gittiÄŸini söylüyor; konuÅŸmadaki birçok ÅŸey gibi, bunun da tarihi bir temeli yok. Sosyal bilimleri açma fikri, sanırım, “ne söylense gider, nasıl istersek öyle yorumlanır” anlamına gelmiyordu.)
(Türkiye’de siyasi görüÅŸ ve fikirlerin çeviri merkezli olması üzerine eski bir yazı için bkz.: Çeviriye ya da Çeviristan)
