Show TV’de yayınlanan Caner Karaer’le Sabah Haberleri adlı programa çevirmen Baysan Bayar konuk oldu. “En çok satanların çevirmeni” olarak tanıtılan Bayar, Efil Yayınevi tarafından yeniden yayımlanan Cennetimden Bakarken adlı çeviri çalışmasını anlattı.

Baysan Bayar’ın çeviri çalışmaları ve ilginç yaÅŸamöyküsü daha önce de basında yer almıştı. Bayar, daha önce Radikal’de Nur Çintay’la yaptığı söyleÅŸide, “Tercüme hayat kurtarıyor,” demiÅŸti.

Nuri Bayar’ın vefatıyla birlikte Baysan Hanım, ilgisini yönelteceÄŸi yeni bir alan arar. MesleÄŸi yoktur. Ama dille iliÅŸkisi, hem Türkçe’de, hem İngilizce’de saÄŸlamdır.
Altın Kitaplar’da müdür olan yakın arkadaşıyla tercüme iÅŸini konuÅŸur ve Sydney Sheldon’dan çevirdiÄŸi İntikam Planı ile kendine yeni bir pencere açar.
“Bir motivasyon oldu. Bir yere bir ÅŸey için söz veriyorsunuz. Ben bir iÅŸe yarıyorum artık. En korkunç ÅŸey iÅŸe yaramamak, o zaman bitiyorsunuz. Birilerinin size ihtiyacı olması lazım. Tercüme hayatımı kurtarıyor, beni oyalıyor, çok hoÅŸuma gidiyor. İkincisi, bütün insanların bir ÅŸekilde ölmeme ihtiyacı vardır. Ölmekten deÄŸilse de bitmekten korkuyor insan. Tercümanlık yazarlığın belki de en hafif kısmı. Belki de deÄŸil, bilmiyorum. Aslında zannedildiÄŸi kadar kolay bir olay deÄŸil. Kendi yazdığınız bir kitapta kendi yaptığınız iÅŸten mesulsunuz. Tercümanlıkta bir baÅŸka insanın eserini mahvedebilirsiniz. Çok büyük sorumluluk. İnkılap Kitabevi’nden çıkan Cennetimden Bakarken‘de ÅŸöyle bir ÅŸey oldu mesela: İspanyol yazar ve ÅŸair Himenez’in bir sözü var, diyor ki ‘If they give you a conditioned paper, do the opposite of what it says’. Ben bunu yapılması gerektiÄŸi ÅŸekilde yaptım, redaktör hanım ‘Sana çizgili bir kâğıt verirlerse tersinden yaz’ olarak düzeltti ve kitap böyle çıktı. Saçımı başımı yoldum, çıldırıyorum zannettim. ‘Bu çok iyi bir tahmindi,’ diyorum, ‘Bu çok iyi bir belirlemeydi,’ diye düzeltiliyor. Tahmin, belirleme deÄŸildir. Bu kitap bana gösterilmeden basıldı ve kahroldum. Tercümanlar hainse, redaktörlerin bazen yaptığı çok büyük hainlik.”

Efil Yayınevi

Baysan Bayar’ın televizyonda tanıtılan çalışmasının yayımcısı, ilginç bir yayınevi. GeniÅŸ bir yelpazede yayım yapan yayınevinin internet sitesindeki öz tanıtım, yayınevinin kimliÄŸini deÄŸiÅŸik bir ÅŸekilde, telif ve çeviri eserlere eÅŸit özen gösteren bir tutumla sergiliyor:

Ders kitabı yazmanın ve çeviri yapmanın ne kadar zor bir süreç, yazılan ve çevrilen kitabı yayınlatmak için doÄŸru bir yayınevi bulmanın da bir o kadar zor olduÄŸunun bilincindeyiz. Yazarlarımıza, yayınevleriyle daha önce yaÅŸamış olabilecekleri, zamanında basılmayan kitaplar, ödenmeyen ya da çok geç ödenen telif ücretlerine iliÅŸkin sorunlar gibi olumsuz deneyimleri tekrar yaÅŸatmamak kararlılığı ve alanında bir marka olma iddiası ile iÅŸe baÅŸlıyoruz.

ÇeÅŸitli alanlardan akademisyenlerden oluÅŸan yayın ve danışma kurulumuz, alan editörlerimiz ile kaliteli yayıncılığın merkezi olma yolunda hızla ilerlemekteyiz.

Fakat daha ilgi çekici olan ÅŸey, internet sitesinin birçok yayınevi sitesinden daha farklı bir özellik içermesi. Ana sayfanın sol alt kısmında oldukça kapsamlı telif ve çeviri yayın önerme formlarına yer vermiÅŸler. Bu sayfa yayınevinin yayınlanacak kitabın iÅŸlevselliÄŸine ve yararlılığına  önem verdiÄŸini düÅŸündürüyor. Çevirmen adayının buradan kendi çeviri tasarısıyla baÅŸvurması da mümkün.

DiÄŸer yandan, yayınevi internet sitesinde, (tarih konmadığı için ne zaman baÅŸlatıldığı bilinmeyen) iddialı bir çalışmasını duyuruyor. İyi ifade edilmiÅŸ olan bu programın her koÅŸulda gerçekleÅŸmesini dilemekte yarar var.

“EFİL ÇEVİRİ OKULU

Efil Yayınevi bünyesinde bir Çeviri Okulu kurma giriÅŸimi çok amaçlı ve çok boyutlu bir fikrin ürünü olarak ortaya çıkmıştır.

Efil Çeviri Okulu’nun birinci amacı okunabilir, okunduÄŸunda anlaşılabilir çeviriler yapabilecek, yani, kendi dalında uzmanlaÅŸmış çevirmenler yetiÅŸtirmektir;

BilindiÄŸi üzere edebiyat bir süreçtir. Leopardi, yazı yazmayı eskil (antik) yazarlardan öÄŸrendiÄŸini söyler. Bu nedenle Efil Çeviri Okulu’nun vereceÄŸi ürünleri bu anlayış baÄŸlamında düÅŸünmek doÄŸru olacaktır. Åžöyle ki, bir edebiyattaki klasik, modern klasik ve çaÄŸdaÅŸ yapıtlar aynı anda ve aynı kaynaktan okura sunulacaktır. Efil Yayınevi bu giriÅŸimi ile zaman içinde edebiyat konusunda bir baÅŸvuru merkezi, bir temel kaynak alanı olmayı hedeflemektedir.

Bugüne dek ülkemizde böyle bir sıralama içinde yapılmış ve böyle bir düzeneÄŸi oturtmuÅŸ bir çalışma yoktur. Çeviri çalışmaları kopuk kopuktur. Bir yayınevi herhangi bir edebiyattan bir kitabı çevirmiÅŸ ve bir daha o edebiyata dönmek gereÄŸini duymamıştır belki de. Tecimsel kaygılara dönük bu tür yaklaşımlar ne kültür daÄŸarcımıza ne de toplum bilincimizin kalkınmasına yardımcı olmuÅŸtur. Bugün Türkiye’de herhangi bir edebiyat konusunda o edebiyatın baÅŸtan sona söz konusu olan sürecini belirli yorumsal yaklaşımlar ve karşılaÅŸtırmalarla sergileyen bir çalışma da yok gibidir. Oysa Efil Çeviri Okulunda hangi edebiyat olursa olsun o edebiyatın bellibaÅŸlı yapıtlarının yayımlanma ve kamuoyuna sunulma süreci hiçbir ÅŸekilde aksatılmadan sürdürülecektir. Böylesi bir çeviri uÄŸraşı ve yayın siyasası gelecekte o edebiyata iliÅŸkin daha derli toplu çalışmaların yapılmasını da saÄŸlayacaktır.

Çeviri Okulu’ndan çıkacak çevirilerde saÄŸlanacak dil bütünlüÄŸü Okul’un kendine özgü bir anlatım dili olduÄŸu fikrini okura anımsatacak ve okur eline  aldığı kitapta  Türkçenin yadsınamaz dil varsıllığını yakalamak fırsatını bulacaktır. Gençlerin ayrıca bu yönde eÄŸitilecek olmaları ülkemizde bir ilk olacak. Gençler hem yabancı dillerinin en karmaşık en zor derinliklerinde kulaç atmayı öÄŸrenecekler hem de kendi dillerinin albenisini yakalamayı öÄŸreneceklerdir. Efil Çeviri Okulunu Hasan Ali Yücel zamanındaki Tercüme Bürosu’na benzetebiliriz. İddialı bir düÅŸünce olduÄŸunun ayrımındayız ne ki iddiasız fikir olmaz diye düÅŸünüyoruz.

Bir baÅŸka amaç insan yetiÅŸtirmeye yöneliktir. Özellikle gençleri olabildiÄŸince bu yola yönlendirmek yapılabilecek iÅŸlerin en güzellerinden biridir. Çeviri uÄŸraşı insanı yetiÅŸtirir, olgunlaÅŸtırır. Genç insan okudukça öÄŸrendiÄŸi ve öÄŸrendiÄŸini o yabancı dili bilmeyenlere kendi dillerinde sunduÄŸu ölçüde olgunlaşır. Kendisine güveni artar.

Öte yandan gençlerle birlikte yürütülecek bu uÄŸraşı gençlerin elinden tutmak olanağı da verecektir. Özellikle üniversite yasalarıyla bir çıkmaza sürüklenen edebiyat fakülteleri (filoloji mezunları) mezunlarına bir baÅŸka iÅŸ kolu yaratılmış olacaktır. İşsizlikle boÄŸuÅŸan gençlerimize gelecek kuÅŸaklara yansıyabilecek bir dayanak saÄŸlaması bakımından önemlidir.

Hazırlıklarını yürütmekte olduÄŸumuz Efil Çeviri Okulu’na ait geliÅŸmeleri sizinle paylaÅŸacağız.”