www.weaccuse.net adresinde Türkçe “İtham Ediyoruz”, İngilizce “We Accuse” baÅŸlıklı bir bildiri yayınlanıyor.

“ABD-İngiltere-İsrail koalisyonunun emperyalist, kolonyalist, saldırgan politikaları”ndan dolayı bu ülkelerin baÅŸkanlarını suçlayarak baÅŸlıyor bildiri, her tür askeri suçu iÅŸledikleri için, “Afganistan ve Irak’taki cürümlerinden sonra bu kez de Filistin ve Lübnan halklarına saldırdıkları için ve, muhtemelen, Suriye ve İran’a da saldırmaya hazırlandıkları için” ve evrensel ahlakı çiÄŸnedikleri için” diye devam ediyor.

Garip bir Türkçe cümle kuruluÅŸu var, ya çeviriye uygun olması gözetilmiÅŸ, ya da İngilizcesinden çevrilmiÅŸ. Bu tuhaf elbette, ama metnin devamı daha da tuhaf, “AÅŸağıdakiler de sorumludur” diyor ve sonra bu ülkelerin bütün halkını, meslekleriyle birlikte sıralıyor.

İki metin arasında farklar var. Türkçe metinde “BİRLEÅžMİŞ MİLLETLER ve diÄŸer dünya ülkeleri” diyerek suçladığı kısım, İngilizce metinde farklı: “UNITED NATIONS and other national and international bodies,” yani “BirleÅŸmiÅŸ Milletler ve diÄŸer milli ve uluslar arası organlar” diyor.

Sonra “Talep ediyoruz” diyerek adı geçen devlet baÅŸkanlarının, sorumlu diÄŸer yetkililerle birlikte görevden alınmasını talep ediyor. Nasıl olacak bu? “kendi halklarının hukuki ve demokratik giriÅŸim ve yaptırımlarıyla” ya da “by the lawful and democratic initiatives of their respective citizenry” (“initiative” Türkçede “giriÅŸim ve yaptırım” olarak karşılanmış). Yani bu ülke halklarını yasal ve demokratik ayaklanmaya mı davet ediyorlar?

Sonra, “Ve beyan ediyoruz ki” deniyor bildiride, “kritik bir eÅŸikteyiz.” Bu kısımda da İngilizce metinle Türkçesi arasında fark var, Türkçede ÅŸöyle:

“İnsanlığın yüzlerce yıllık birikimini hiçe sayan bu saldırgan, sömürgen, militarist uygulamalar bu gezegenin bugününü ve geleceÄŸini tehdit ediyor.”

İngilizcede ÅŸöyle:

“These aggressive, colonialist, exploitative, and militarist practices are negating the achievements of humanity, destroying the basic pillars of international law, and thus, threatening the present and the future of this planet.”

“Uluslar arası hukukun temellerini yok eden” kısmı Türkçede yer almıyor.

Aynı durum bir sonraki cümlede de sözkonusu:

“Kanla beslenen ekonomilere ve ölümcül savaÅŸ makinalarına teslim olmak istemiyoruz.”

İngilizcesinde “We refuse to give in to the (il)logic of blood-fed economies and lethal war machines” deniyor, yani İngilizce metne göre, “kanla beslenen ekonomilerin ve ölümcül savaÅŸ makinalarının mantık(sızlığ)ına” teslim olunmuyor.

Son cümle yine farklı:

“BaÅŸka bir dünyaya inanıyoruz ve onun için mücadele etmeye devam edeceÄŸiz.”

İngilizcesi “We declare that we will continue to struggle for a different world,” yani bir “ve” yok, basitçe “baÅŸka bir dünya için mücadele etmeyi sürdüreceÄŸimizi ilan ediyoruz.”

KuÅŸkusuz bütün bunlar, yani çeviri analizleri, metin karşılaÅŸtırmaları yaÅŸanan dehÅŸet karşısında gülünç. Fakat birkaç ÅŸey bunu zorunlu kılıyor.

Birincisi, bu metnin kime seslendiÄŸi, kimden ne beklediÄŸi belirsiz. İdeolojilerin belirsizleÅŸtiÄŸi noktada, “halkların yasal ve demokratik inisiyatifi” neyi iÅŸaret ediyor? Amerika, İngiltere ve İsrail halkını Afganistan, Irak, Filistin, Lübnan’da olanlardan ve Suriye ve İran’da olacaklardan dolayı suçlamak mümkün mü? Bu halkları suçlamak ve “inisiyatifi” ele almaya çağırmak (akıldışı olması bir yana) yasal olarak bir baÅŸka tür suç deÄŸil mi?

İkincisi, metin Türkiye’ye ya da Türkçe’ye yönelik olarak yazılmamış. Kanımca ana metin İngilizce, Türkçe metin bunun bir çeviri ya da uyarlaması. Bunu nasıl öne sürebilirim? İki basit nedenle: bir, İngilizce metin daha ayrıntılı ve Türkçe’nin cümle kuruluÅŸu ona uygun yapılmış; iki, metin “weaccuse.net” adresinde yer alıyor. Yani Türkçe konuÅŸan 7 yazar “We Accuse” demeye davet ediyor “bizi.” “www.ithamediyoruz.net” adresinde deÄŸiller. Ünlü deyiÅŸte olduÄŸu gibi, Mais Pourquoi?

Benim zayıf mantığım bunu almıyor. Bunu akıldışı buluyorum. Bu metnin kimi ya da neyi temsil ettiÄŸini, kime yöneltildiÄŸini anlamıyorum. Saldırgan üslubu “accuse” ettikleri devlet baÅŸkanlarının üslubu kadar ürkütüyor beni. “BirleÅŸmiÅŸ Milletler ve diÄŸer milli ve uluslar arası organlarını,” üç ülkenin halklarını sorumlu tutuyor: akıldışı bu deÄŸilse ne?

Ve bu bildiri basında yer aldığı gün, aynı gazetede, Reutersgate skandalıyla ilgili bir baÅŸka haber var:

“FotoÄŸrafla oynamanın sonu: Britanya haber ajansı Reuters, çektiÄŸi iki fotoÄŸraf üzerinde oynadığı gerekçesiyle serbest çalışan Lübnanlı fotoÄŸrafçısı Adnan Hacc’la iliÅŸiÄŸini kesip, 920 fotoÄŸrafını geri çekti. FotoÄŸrafta İsrail’in bombaladığı Beyrut’ta yükselen siyah bulutlar photoshop’la yoÄŸunlaÅŸtırılmış. DiÄŸer fotoÄŸrafta uçaktan atılan füzenin bıraktığı iz belirginleÅŸtirilmiÅŸ. Hacc, çalıştığı ortamdaki ışık sorunu yüzünden fotoÄŸrafta oluÅŸan tozu ortadan kaldırmayı amaçladığını söyledi.”

Esprili bir üslupla verilen bu haber,  yazıyla dokuz yüz yirmi fotoÄŸrafın sahte sayılarak yayından çekildiÄŸini bildiriyor. İliÅŸiÄŸi kesilen Hacc, aynı zamanda ölü çocuk resimlerini dünyaya yayan kiÅŸilerden biri.

Ve bu bildirinin basında yayınlandığı günün ertesi günü, 10 AÄŸustos 2006’da Londra Havaalanı’nda terör alarmı veriliyor. Amerika’ya gidecek üç uçağın havada patlatılacağı, teröristlerin son anda durdurulduÄŸu söyleniyor. 21 kiÅŸi gözaltına alınıyor. “Accuse” edilen kiÅŸilerden deÄŸil herhalde bunlar, herhalde “inisiyatifi” ele almışlar: bunu söylemediÄŸinizi, bu kastetmediÄŸinizi nasıl açıklayacaksınız Londra’dakilere? Muhalif herkesin “terörist” olarak suçlandığı dünyanın alternatifi, herkesin “savaÅŸ suçlusu” olarak suçlandığı bir dünya mı? Peki neden Türkiye’ye çeviri sunup asıl metni “sorumluların” dilinde yazmak yeÄŸleniyor: onların duyması neden bu kadar öncelikli?

Güncelleme, 18 AÄŸustos 2006: 32 bin 94 imza toplanmış, buna karşılık Stop the Bloodshed: Ceasefire Now (Kan dökmeye son: Hemen AteÅŸkes) kampanyası 303 bin 20 imza toplamış. Bu ikinci kampanya, kiÅŸi isimlerinin deÄŸil, Res Publica adlı bir organizasyonun adını taşıyor ve e-posta adreslerinin paylaşılmayacağına, sadece imzaları aktarma iÅŸlevi üstleneceklerine dair açıklamaya imza sitesinde yer veriliyor. Bu kampanya bildiÄŸim kadarıyla Türkçe basında yer almadı.

Ek2: KuÅŸkusuz buradaki dil ve çeviri merkezli deÄŸerlendirme giriÅŸimin amacı açısından “naif” kalıyor. Hedef kitle Türkiye deÄŸil. www.weaccuse.net amacını “tek-kutuplu emperyalist geç-geç kapitalist militarist sistemin nüksedecek krizlerine karşı mücadeleye devam” olarak tanımlıyor. İmza belgesinin gönderildiÄŸi yerler ÅŸöyle: “baÅŸta ABD, İngiltere, İsrail elçilikleri olmak üzere tüm elçiliklere, 190 ülkenin BirleÅŸmiÅŸ Milletler delegasyonlarına, uluslararası yargı organlarına, dünya üniversitelerine, dünya halk inisiyatiflerine, Türkiye’de yürütme, yasama ve yargı organlarına.” Bu açıdan bakınca, ÅŸaşırtıcı “naiflik” sergileyen, ama etkili olması ilginç olacak bir giriÅŸim bu. Belki de ilk kez tümüyle aidiyetsiz bir “biz” oluÅŸuyor.

Ek1: Slublog‘da Lübnan’ın çeÅŸitli yerlerinden oyuncak resimleri bir araya getirilmiÅŸ. Hot Air‘da yayınlanan filmse, dikkat çektiÄŸi sorular nedeniyle Türkçe’ye çevrilmesi gereken bir film: BBC’nin yayından kaldırdığı resimlerden, tekerlek yangınını uçak düÅŸürüldü olarak gösteren Adnan Hajj resimlerinden, New York Times’ta bir resimde ölü olarak görünen bir adamın baÅŸka resimlerde kalkıp yürüdüÄŸünden bahsediyor. Hotair buna bir ad takmış, Hizzbollywood.