Sözcükler dergisi Mayıs-Haziran 2007 sayısında “Yazın Çevirileri ve Türkçe” dosyasına yer verdi. AÅŸağıda, editörlüÄŸününü Doç. Dr. Alev Bulut’un yaptığı dosyanın giriÅŸ yazısı yer alıyor.


Yazın Çevirisi ve Türkçe

Alev Bulut

Çeviri yolu ile Türkçe’ye her gün yeni yazarlar ve eserler katılıyor. Türk yazarlarının baÅŸka dillere çevrilmesi de madalyonun yavaÅŸ ama saÄŸlam iÅŸlenen öbür yüzü. Yazın alanında artan çeviri kitap sayısıyla kültür ve düÅŸünce dünyamız zenginleÅŸiyor. Çeviri yazın Türkçe’ye somut kitap sayısının üstünde soyut ve sayılamayan deÄŸerler katıyor. Bu elle tutup sayamadığımız katkı bazen kültür ve düÅŸünce dünyamızın eski dönemlerine ait eserlerin TürkçeleÅŸtirilerek yeniden kazanılması bazen de dünya dillerinde klasikleÅŸmiÅŸ eserlerin Türkçe’de yerini alması biçiminde olabiliyor. Çeviriler bizi baÅŸka dünyalara götürürken kah okur olarak onlardan aldığımız ya da alamadığımız tadı kah çevirileri yönlendiren kararları ve ideolojik görüÅŸleri tartışıyoruz. Çeviri ve Türkçe iliÅŸkisinin yalnızca yazın çevirisi yönü yok kuÅŸkusuz. Çeviri yolu ile Türkçe’ye giren teknik terim ve sözcüklerin dilimizde yarattığı deÄŸiÅŸiklikleri inceleyen dil ve terim üretimi odaklı bir bakış da mümkün. Çeviri araÅŸtırmacıları da artık yalnızca kendi bilimsel yayınlarında bilim diliyle tartışmıyor bu konuları. Dergilere, gazetelere görüÅŸ bildirmeyi, düÅŸünce ve birikimlerini paylaÅŸmayı giderek daha çok önemser görünüyorlar.
Sözcükler bu sayısında Yazın Çevirisi ve Türkçe baÅŸlıklı bir dosyayı yayınlıyor. Yazarlar seçtikleri konularla Türkçe’yi zenginleÅŸtiren yazın çevirilerine farklı ama baÄŸlantılı açılardan bakıyorlar. Mine Yazıcı, 2007’nin Mevlana Yılı olarak kutlanmasını odağına alıp bize bu kararın ve Mevlana’nın önemini anımsatarak söze baÅŸlıyor. “Mevlana Yılında Türkçe’de Mevlana” baÅŸlıklı yazısı kültürel bir mirasın çeviri yolu ile kazanımına çok deÄŸerli bilgilerle katkıda bulunuyor. Barış Özkul, “Kara Kitap’taki Özel Adların Çeviride Yiten Büyüsü” baÅŸlığını verdiÄŸi yazısında Türkçe’den İngilizce’ye çeviri baÄŸlamında 2006 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi yazarımız Orhan Pamuk’un Kara Kitap adlı romanında özel adları enine boyuna ve yazınsal tat ve katman katan bir yöntemle inceleyip baÅŸka bir dile çeviri sırasında ne gibi bir durumla, ve sorunla, karşı karşıya kalınabileceÄŸini gösteriyor. Sabri Gürses, Rusça’dan Türkçe’ye yapılan çevirilerin tarihine ışık tutan “Rusça’dan Türkçe’ye Çeviriler: Sohbet ve Dedikodu” baÅŸlıklı yazısını ilginç bir benzetmeye dayandırarak eserin kendi dilinden/ birinci dilden yapılan çevirilere “sohbet”, ikinci dil ya da ara dilden çevirilere “dedikodu” diyor. Esra Özkaya, “Çeviri Yazın ve Okuma Keyfi Üzerine” baÅŸlıklı yazısında bize çeviri okuma keyfinden söz ederken okur ve çeviri yazın iliÅŸkisini çeÅŸitli örneklerle düÅŸündürüyor. Sinem Canım‘ın “Türkiye’de Çeviri Çocuk Yazını: Tom Sawyer Çevirileri” baÅŸlıklı yazısı çocuk yazının ideolojik çeviri yolu ile aldığı görünümü örneklerle tartışıyor.
Zevkle okunması dileÄŸiyle. Nice çeviri dosyalarına. TeÅŸekkürler Sözcükler.