DışiÅŸleri Bakanlığı Tercüme Dairesi BaÅŸkanı sayın Vehbi Esgel Etensel nezaket göstererek, bir mektup yazdı ve “Çeviri Platformu’nda DışiÅŸlerinin Çevirisi: İşverenden sertifika istenecek mi?†baÅŸlıklı yazıdaki bazı yorumların toplantıyı izlememiÅŸ olanlar açısından yanıltıcı olabileceÄŸine dikkat çekti. Yazının “T.C. DışiÅŸleri Bakanlığı gibi köklü bir geçmiÅŸe sahip güçlü bir kurum hakkında yanlış izlenimler edinmeye” yol açabileceÄŸini söyleyerek, yazıda eksik bıraktığım bazı noktaları hatırlattı.
Gerçekten de ÅŸunu özellikle vurgulamak gerekiyor: beni düÅŸündüren olayın dışında, sayın Etensel’in sergilediÄŸi açık, samimi ve diyaloÄŸa dönük tutum, eÄŸitimden iÅŸletmeye dek uzanan çeviri dünyasıyla resmi kurumlar arasındaki açık iletiÅŸimin umut vaat eden bir örneÄŸiydi. Aynı açıklığı sayın Özlen Üstün Kavalalı’nın davetinden sayın MüsteÅŸar Yardımcısı Dr. Fatih Hasdemir’in toplantıyı yönetme tarzına dek her anda görmek mümkündü.
Fakat ben bu olumlu durumu bir zemin sayarak, sorunlu durumlara odaklanmak istedim. SoÄŸuk SavaÅŸ sonrasında, komÅŸu ve çevre ülkelerle iliÅŸkilerimizin yeniden biçimlendiÄŸi bu son yirmi yılda olumlu geliÅŸmeler kaygı verici geliÅŸmeler karşısında genellikle zayıf kalıyor.
Çok önemli, ve yeterince aydınlanmamış sayılabilecek bir nokta ÅŸu: Sayın Etensel, “yeterli sayıda ve çeviri eÄŸitimi almış Arapça bilen çevirmen” bulamadıklarını, bu açıdan üniversitelerin, örneÄŸin Arapça çeviri eÄŸitimi veren Okan Üniversitesi’nin çalışmalarını sevinçle karşıladıklarını belirtti. Ben bunu “Arapça çevirileri yapacak uzman bulunamadığını” söyleyerek, “uzman” kavramıyla hem dil edinci hem de çeviri edinci olan profesyonel çeviri uzmanı bir çevirmeni kastederek ifade etmeye çalıştım.
Ayrıca sayın Etensel yazıda Tercüme Dairesi’nin DışiÅŸleri’nin yabancı dillerdeki tüm iletiÅŸimini yürüttüÄŸü gibi bir izlenim çıkabileceÄŸini, fakat dairenin ağırlıkla “basın açıklamaları” ve “anlaÅŸma-sözleÅŸmelerâ€Â üzerinde çalıştığını hatırlatıyor. Ayrıca yazışma/görüÅŸme dilinin genellikle Arapça deÄŸil, İngilizce olduÄŸunu belirtiyor. ÖrneÄŸin BM toplantılarında da kurul üyelerinin dillerine deÄŸil, ortak iletiÅŸim dili olarak, İngilizceye çevriliyor çoÄŸunlukla metinler.
“Peki, bakanlık iÅŸletmelerle ortak bir çeviri mekanizması, bir komisyon oluÅŸturamaz mı?” gibi bir sorunun yanıtı da, doÄŸal olarak, sözkonusu iletiÅŸimlerin gizlilik dereceli olması üzerinde düÄŸümleniyor. Ama bir bakıma Avrupa BirliÄŸi Bakanlığı Çeviri Platformu bu perspektifte, böyle bir mekanizmanın kurulması için bir adım olarak görülebilir. Sonuçta sözkonusu olan ÅŸey bir ülkeler birliÄŸiyle diplomatik, ticari, kültürel iliÅŸkilerle ilgili çevirilerin eÄŸitimciler, iÅŸletmeciler, iÅŸçiler/çevirmenlerle resmi kurumlar arasında bir eÅŸgüdüm saÄŸlanarak yapılması. 2000’den bu yana Amerika’nın bütün küresel etkinliklerini çeviri iÅŸletmeleriyle askeri kurumlar ve iÅŸletmeler arasında bir eÅŸgüdüm kurarak gerçekleÅŸtirdiÄŸini görüyoruz. Sayın Etensel’in toplantıdaki konuÅŸması, bunu Türkiye’nin de yapmasının önünde bir engel olmadığını, aksine bu süreçte olduÄŸunu gösteren bir konuÅŸma olarak yorumlanabilir bence.
Bu çerçevede sayın Etensel’in toplantıda DışiÅŸleri Bakanlığı Tercüme Dairesi kurulduÄŸundan beri Ankara ve İstanbul’da çeÅŸitli üniversitelerle görüÅŸtüÄŸünü, tanıtım etkinlikleri gerçekleÅŸtirdiÄŸini, nitelikli personel sayısını daha da artırma yönünde çalışmalar yürüttüÄŸünü açıklaması da özellikle önemliydi. Fakat, çeviri alanının geleceÄŸi açısından, herhalde en önemli nokta, Tercüme Dairesi’nin çevirmen talebiyle ilgili ilanda yer alıyordu: Tercüme Dairesi dil uzmanlığını çeviri uzmanlığıyla desteklemiÅŸ olan çeviri, çeviribilim mezunlarına öncelik veriyor, çünkü çeviri yapma yeteneÄŸini geliÅŸtirmiÅŸ olan dil uzmanlarının daha verimli olduÄŸu gözleniyor.
Bu da Mesleki Yeterlilik Sertifikası çalışmaları açısından çok önemli bir veri olsa gerek – bir bakıma, kurumların ve iÅŸletmelerin nitelikli personel talebinin arttığının bundan açık bir kanıtı ve desteÄŸi olamaz.
