18 Åžubat 2008 günü bir haber geliyor internetteki bir mektuplaÅŸma grubundan: Mehmet H. DoÄŸan göÄŸe uçtu. Bir hafta öncesinde, ÅŸans eseri öÄŸrenmiÅŸtim komada olduÄŸunu, komadan çıkmış ve göÄŸe uçmuÅŸ edebiyat eleÅŸtirmeni, yazar ve çevirmen Mehmet H. DoÄŸan. Ertesi gün, daha ertesi gün gazetelere, manÅŸetlere bakıyorum: tek bir haber yok. Derin sessizlik. Edebiyatçıların internetteki ücretsiz mektuplaÅŸma gruplarında karşılıklı baÅŸsaÄŸlığı dilemeler uçuÅŸuyor, gazeteler, televizyon, büyük yerel medya sessiz. George Frazer’ın, Fredric Jameson’ın çevirmeni, asker kökenli çevirmen, sayısız edebiyat eleÅŸtirisi ve deneme yazarı Mehmet H. DoÄŸan sessizce göÄŸe hareket ederken, manÅŸetler baÅŸka harekatları anlatıyor.

15 Åžubat 2008 günü de bir baÅŸka haber gelmiÅŸti yine bir internet mektubundan: Gönül Suveren, Vladimir Nabokov’dan Isaac Asimov’a, Agatha Christie’den Ernest Hemingway’e çok sayıda yazarın çevirmeni Gönül Suveren, Aralık ayının ortalarında, sessizce, gazeteye ilan bile verilmeden uçup gitmiÅŸ. 300’ü aÅŸkın kitabın çevirmeni sessizce, manÅŸetsizce uçup gitmiÅŸ. Türkiye’nin 80 yıllık birikimlerinin, kamu kurumlarının, fabrikalarının özelleÅŸtirilmesinin, satılmasının heyecanıyla dolu gazete manÅŸetleri arasında, Türkiye’nin 80 yıllık edebiyatçı, çevirmen ve yazarlarının, kültür birikiminin aramızdan kaybolmasının yeri yok: eÄŸer özelleÅŸtirilirse bir yayınevinin macerasını manÅŸete çekerler, eÄŸer çoksatacak olursa, yabancı ortak bulursa, baÅŸka bir dilde yayınlanacak olursa bir edebiyat eserinden, bir estetik çalışmadan bahsederler. Åžimdi özelleÅŸtirme harekatlarından bahsediyorlar. Ne diyelim Trabzon’un bir köyünde oturmuÅŸ Mehmet H. DoÄŸan çevirisiyle Altın Dal‘ı okuyan ve o kitapta anılan mitlerin Karadeniz yöresinde anlatılan hikayelerle, destanlarla, masallarla iliÅŸkisini kurmaya, insanlığın ortak ÅŸiirsel mirasının macerasında bizim yerimizi deÄŸerlendirmeye çalışan bir folklorbilimcinin yaÅŸadığı heyecanın önemi var; ne de diyelim Ankara’dan Gaziantep trenine binmiÅŸ, yolun bir yerinde bir civatasının, eskimiÅŸ bir rayının kopup treni devirmesi olasılığı da aklından çıkmadığı için, kaygılarını bastırmak ve yolun tadını çıkarmak için açıp Gönül Suveren’in çevirisiyle DoÄŸu Ekspresinde Cinayet‘i okuyan bir üniversite gencinin önemi var. Türkiye yeterince özelleÅŸir, küreselleÅŸirse, Antartika’dan çevirmen de getirilir, Floransa’dan okur da getirilir. O yüzden manÅŸetlerde sadece özelleÅŸtirme harekatlarına yer var: milyar dolarlık British Tobacco yatırımı karşısında, milyar insanlık Tekel iÅŸçilerinin nasıl bir deÄŸeri yoksa, Mehmet H. DoÄŸan’ın Gönül Suveren’in milyar nöronluk zihin emeÄŸinin de bir deÄŸeri yok.

O zaman bu iÅŸyerinde grev var, keÅŸke bütün medyada böyle bir grev olsa. DüÅŸünün bir, ÅŸöyle dese medyanın içinde çalışan, gazetelerin, televizyonların manÅŸetlerini çeken, görüntü altı bantlarını yazan, kameralarını çalıştıran eller: Hayır, ÅŸirket satışlarını manÅŸete çekmeyi tercih etmiyorum; hayır, o sinema artistinin o resmini sayfanın tepesine taşımayı tercih etmiyorum; hayır, çevirmen ismi koymadan, kısaltarak yayınladığınız kitaplar için cazibeli sloganlar yazmayı tercih etmiyorum. Sigortasız iÅŸçilerden, köle çevirmenlerden bahsetmeyi tercih ediyorum, yoksullukları nedeniyle kolayca kullanılıp atılan gençlerden bahsetmeyi tercih ediyorum, bugün “günlerce sigara karşıtı haberler yayınlayıp deÄŸerini düÅŸürdükten sonra Tekel’i, Türkiye’nin bir baÅŸka büyük kamusal güvencesini özelleÅŸtirmeniz büyük bir hata” diye manÅŸet atmayı tercih ediyorum. Bugün ÅŸirketinize, Türkiye’nin bor madenlerini, kömürünü, mermerini, gergedan böceÄŸini, hormonsuz etini, sütünü, kunduzunu, lalesini.. küresel pazara sokan ÅŸirketinize çeviri yapmamayı tercih ediyorum. Bugün grev hakkımı kullanmayı tercih ediyorum.

KuÅŸkusuz bir hayal bu, ama hâlâ hayal edilebilen bir hayal. Ve insanın aklına, manÅŸetlerdeki bu sessizliÄŸi, küresel ÅŸirket alışveriÅŸleriyle koyulaÅŸan bu sessizliÄŸi seyrederken, böyle bir hayal kurmaktan baÅŸka bir ÅŸey gelmiyor. Türkiye’nin birinci kuÅŸak, özgüvenli, gelecek umudu besleyen çevirmen, yazar ve sanatçıları aramızdan sessizce, yarattıkları kültür birikiminin, sermayesinin dizginsiz özelleÅŸtirme karşısında hiçbir anlam ifade etmediÄŸini düÅŸündüren bir sessizlikle kaybolurken, düÅŸünüp yeni bir gelecek hayali kurmaktan baÅŸka yapacak bir ÅŸey yok: tercih edilmeyi, kendisi için çeviri yapmayı hak eden bir gelecek.