17 Mayıs 2006 günü ulusal deÄŸil, uluslar arası nitelikte bir katliam gerçekleÅŸti. Bir avukat Türkiye’nin hukuk sisteminin en önemli makamına, Danıştay’a girerek burada bulunan hakimlere silahla ateÅŸ etti, hakimleri öldürdü ve yaraladı. Katliam bu ÅŸekliyle bile uluslar arası nitelikteydi, fakat katilin cinayetlerine İslam dininin motiflerini yüklemesi nedeniyle kesin olarak uluslar arası bir nitelik kazandı.

20 Mayıs 2006 günü İngiliz Independent gazetesi yazarı Robert Fisk, gazetesinde “You’re talking nonsense, Mr Ambassador” (Saçmalıyorsunuz, Bay Büyükelçi) adlı bir yazı yayınladı. Bu yazıdan alıntılar aynı gün Haber7 adlı internet haber sitesinde “Türk Büyükelçi İngiliz yazarı kızdırdı” baÅŸlığıyla yayınlandı. Buraya “söyledi, ekledi” gibi alıntılarla bir söyleÅŸi üslubunda aktarılan yazının baÅŸlığı “Saçmalıyorsunuz sayın Büyükelçi” olarak çevrildi. 21 Mayıs’ta AkÅŸam gazetesinde Fisk’in yazısı “Fisk’ten Alptuna’ya soykırım eleÅŸtirisi” baÅŸlıklı bir haber olarak yer aldı. Yazıdan sadece son satır çevrildi.

22 Mayıs 2006 günü Milliyet gazetesinde Danıştay katilinin ifadesi yayınlandı. Bu akıl durduran ifadede katil, bazı kiÅŸileri yanlışlıkla öldürdüÄŸünü söyleyerek özür diliyor:

“ÖÄŸrendiÄŸime göre alakasız iki hâkime daha kurÅŸun deÄŸmiÅŸ. Sekerek mi, olayın heyecanıyla mı hatırlamıyorum ki ben onlara kesinlikle hedef alıp ateÅŸ etmedim. Bunların türban aleyhindeki kararda imza ve bilgileri yoktur, özür diliyorum. Onların da bana birer tane mermi atma hakları var diye düÅŸünüyorum.”

Åžimdi, Ermeni sorunuyla ilgili yazıların karmaşık girdabına artık alıştım, artık yeni bir katliam ve rakam karşılaÅŸtırması ortaya çıktığında ÅŸaşırmıyor, ürperiyorum. Yazıları son zamanlarda Türkçe’de sıkça yayınlanan Fisk’in, en az Londra terör olayları kadar dehÅŸet verici olan bu olay karşısında, Türkiye için üzüntülerini belirten bir yazı yazmak yerine Türkiye büyükelçisine hakaret içeren bu yazıyı yazmasına da çok ÅŸaşıramıyorum. Fakat Danıştay katilinin ifadesinde sergilediÄŸi mantığın, Fisk’in yazısında da baÅŸka bir olay üzerinden sergilenmesine ÅŸaşırıyor, sinirleniyorum. 1914-18 yılları arasında yaÅŸanan ve sömürgeci devletlerin büyük ölçüde sömürgelerinden topladıkları askerlerle gerçekleÅŸtirdikleri Birinci Büyük Dünya Paylaşım Savaşı’nın Çanakkale sahnesi hakkında 2006 yılında, olaydan 91 yıl sonra ÅŸunları söylüyor Fisk:

“Fakat Türk iddiaları mahirane bir ÅŸekilde hazırlanıyor. Beyrut’ta, 1915 yılında Gelibolu’da İngiliz, Fransız, Avusturalya ve Yeni Zelanda taburlarının Türk ordusunun elinde büyük kayıplar verdiÄŸi zaman yaÅŸanan Müttefik felaketini anıyorlar. Çanakkale’de toplam –aralarında Türk askerlerinin de bulunduÄŸu- çeyrek milyon insan yok oldu. Beyrut’taki Türk elçiliÄŸi haklı olarak Gelibolu’nun savaÅŸan uluslarının bu düÅŸmanlıkları uzlaÅŸma, dostluk ve karşılıklı saygı davranışlarına dönüÅŸtürdüÄŸünü belirtiyor. İyi bir deneme. Fakat Gelibolu’daki kan banyosu yüzbinlerce İngiliz, Fransız, Avusturalyalı, Yeni Zelandalı –ve Türk– kadın ve çocuÄŸun planlı cinayetini içermiyordu.”

Tüylerim ürperiyor. Danıştay katili yanlışlıkla öldürdüklerinden özür diliyor. Fisk ölenler arasındaki “Türkleri” iki çizgi arasına alarak 1915 yılında, Çanakkale’de plansız bir ÅŸekilde çeyrek milyon insanın öldüÄŸünü söylüyor. Aklım duruyor. Plansız bir ÅŸekilde Osmanlı topraklarını iÅŸgale gelen bu İngiliz, Fransız, Avusturalyalı ve Yeni Zelandalılar kim? Çanakkale’de gerçekten ne için bombaladılar Osmanlı taburlarını, Osmanlılar Avrupa topraklarını iÅŸgal ettiÄŸi için mi? İngiliz Fisk Gelibolu’da İngilizlerin, sömürgelerinden topladığı askerlerle yaptığı plansız “kan banyosu” için piÅŸman bile deÄŸil mi?

Fisk’in Ermeni sorunuyla ilgili sözlerine diyecek bir ÅŸeyim yok. Olayların yaÅŸandığı dönemde Balkanlar, Afrika, OrtadoÄŸu ve Orta Asya’ya uzanan Osmanlı tarihinin yüzeysel bir okuması bile, sömürgeci devletlerin halkların birbirini katletmesine nasıl ve neden yardımcı olduÄŸunu gösteriyor. Kimin kimi neye dayanarak katlettiÄŸi, kuÅŸkusuz IMF ekonomisinden sonra soykırım ekonomisinin icat edildiÄŸi bir çaÄŸda, ne yaparsak yapalım tartışılacak. Son on yıl içinde Türkiye medyası da, yoksul ve genç akılları “tehcir diyorsanız ÅŸu, soykırım diyorsanız ÅŸu numaraya mesaj atın” kültürüne dek çaresiz bıraktı. Vicdan ve Aklın, ya da Kalbin hakim gelmesi çok zor artık, tek dünya devletine doÄŸru giden yolda aşırı sömürgeleÅŸtirilmesi gereken bütün uluslara soykırım baskısı uygulanacak. Fakat yine de, insan hâlâ hayret ediyor planlı ve plansız katliamlar arasında ayrım yapan, seken kurÅŸunla ölenler için üzülen katillere.

*

Basında eksik ve yanlış olarak verilen Robert Fisk yazısının tam çevirisi:

 (Türkiye’de Zaman gazetesinde de aralıklı olarak yazıları yayınlanan Robert Fisk’in The Independent gazetesinde 20.05.2006 tarihinde yayınlanan yazısı, Information Clearing House’dan alınmıştır. Bu yazıdan yapılmış birtakım haber çevirilerinde ilk satırdaki “Turkish Ambassador to the Court of Saint James” ifadesi yanlış olarak, “Türk Büyükelçisinden Saint James Mahkemesi’ne” ÅŸeklinde çevrilmiÅŸtir. İngiltere’de büyükelçiler sarayın elçisi olarak anılmaktadır, “Court of Saint James” ise kraliyet sarayına karşılık gelir, dolayısıyla “Turkish Ambassador to the Court of Saint James”in çevirisi “İngiliz Sarayı’na gönderilmiÅŸ olan Türk Büyükelçisi” ya da “İngiltere’deki Türk Büyükelçisi” olarak çevrilmelidir. Yazıda  köÅŸeli parantez içinde yer alan notlar bana aittir.)

 

Saçmalıyorsunuz, Bay Büyükelçi

 

Bu arada, ölüm –Ermeni ölümü– kokusu saçan yeni diplomatik arÅŸivler açılıyor

 

Yazan: Robert Fisk

 

05/20/06, “The Independent”

 

Birkaç gün önce İngiltere’deki Türkiye Büyükelçisi’nden bana bir mektup, insanın ruhunu ürperten o namelerden biri gönderildi. “1915 yılında DoÄŸu Anadolu’da bir ‘Ermeni genocide’ının [soykırım – bu sözcük için sözlüÄŸe bakın] gerçekleÅŸtiÄŸini iddia ediyorsunuz,” diyordu Majesteleri Bay Akın Alptuna bana. “Bu olaylarla ilgili bazı yanlış düÅŸüncelere sahip olduÄŸunuza inanıyorum …”

Ah ne demek elbette, sahibim. Ben 1915 yılında bir buçuk Ermeni’nin acımasızca ve kasten Türk Osmanlı efendileri tarafından öldürüldüÄŸü, erkeklerin kurÅŸunlanıp bıçaklandığı bu arada kadınlarına tecavüz edildiÄŸi, bağırsakları çıkartıldığı, yakıldığı ve ölüm yürüyüÅŸlerinde açlıktan öldüÄŸü ve çocuklarının doÄŸrandığı gibi yanlış bir düÅŸünceye tamamen sahibim. Hayatta kalanlardan birkaçıyla –İngiltere’nin Türk büyükelçisine inanacak olursak, yalancılarla– tanıştım ve herhalde, resimleri artık çöp kutusuna atılması gereken, Armen Wegner adlı cesur bir Alman fotoÄŸrafçı tarafından çekilmiÅŸ fotoÄŸrafları gördüm. Herhalde 1915 yılında Osmanlı hükümetini yöneten milliyetçiler çetesinin emirleriyle Türkiye’nin Hıristiyan nüfusuna yapılan kitle katliamları cesurca kataloglamış olan bütün o diplomatların arÅŸivleri de çöpe atılmalı. EÄŸer Almanya büyükelçisi aynı ÅŸekilde bir not yazmış olsaydı bizim tepkimiz ne olurdu? “DoÄŸu Avrupa’da 1939 ve 1945 yılları arasında bir ‘Yahudi genocide’ının gerçekleÅŸtiÄŸini iddia ediyorsunuz…” KuÅŸkusuz, böyle bir mektup kamuoyuna açıklandığı zaman, Almanya büyükelçisi DışiÅŸleri Bakanlığı’nca kınanacak, Berlin’deki adamımız –hatta korkak Blair bile iÅŸe müdahale edebilirdi- konsültasyon için çaÄŸrılacak ve Avrupa BirliÄŸi Almanya üzerine yaptırım uygulanıp uygulanmayacağını tartışmaya baÅŸlayacaktı.

Fakat Bay Alptuna’nın böyle bir kaygı duymasına gerek yok. Ülkesi Avrupa BirliÄŸi’nin bir üyesi deÄŸil –sadece olmak istiyor- ve İngiltere’nin Holokost Günü’ne Ermenilerin katılmasını aylarca önlemeye çalışanlar Bay Blair’in namert yönetimiydi.

Bu hileye raÄŸmen, birkaç ışıl ışıl parlak ışık var ve hemen Bay Alptuna’nın mektubunun, bazılarıyla tanışma onuruna sahip olduÄŸum, Armenilerin başına gelen büyük felaketin hikayesinin ülkelerinde anlatılması gerektiÄŸine inanmış, artan sayıdaki Türk yurttaşının görüÅŸlerinin grotesk bir temsili olduÄŸunu söylemeliyim. Öyleyse niye, ah niye, diye soruyorum kendi kendime, Bay Alptuna ve Paris ve Beyrut ve baÅŸka ÅŸehirlerdeki meslektaÅŸları hâlâ bu saçmalığın seyyar satıcılığını yapıyor?

ÖrneÄŸin, Lübnan’da, Türk elçiliÄŸi yerel Fransızca L’Orient Le Jour gazetesine, “sou-disant (sözde) Ermeni genocide”ine deÄŸinen ve modern Ermeni devletinin neden 1915 “olaylarını incelemek” üzere ortak tarihsel çalışmaya yönelik Türk çaÄŸrısına yanıt vermediÄŸini soran bir “communique” göndermiÅŸ.

Aslında, Ermeni cumhurbaÅŸkanı Robert Kotcharian, böyle bir davete, dünya Yahudi cemaati neden İran baÅŸkanından gelen benzer bir çaÄŸrıya yanıt vermeyecekse aynı nedenden yanıt vermeyecektir – çünkü emsali görülmemiÅŸ uluslar arası bir suç iÅŸlenmiÅŸtir, bunun sorgulanması bile yokolup giden milyonlarca kurbana hakaret demektir.

Fakat Türk iddiaları mahirane bir ÅŸekilde hazırlanıyor. Beyrut’ta, 1915 yılında Gelibolu’da İngiliz, Fransız, Avusturalya ve Yeni Zelanda taburlarının Türk ordusunun elinde büyük kayıplar verdiÄŸi zaman yaÅŸanan Müttefik felaketini anıyorlar. Çanakkale’de toplam –aralarında Türk askerlerinin de bulunduÄŸu- çeyrek milyon insan yok oldu. Beyrut’taki Türk elçiliÄŸi haklı olarak Gelibolu’nun savaÅŸan uluslarının bu düÅŸmanlıkları uzlaÅŸma, dostluk ve karşılıklı saygı davranışlarına dönüÅŸtürdüÄŸünü belirtiyor. İyi bir deneme. Fakat Gelibolu’daki kan banyosu yüzbinlerce İngiliz, Fransız, Avusturalyalı, Yeni Zelandalı –ve Türk– kadın ve çocuÄŸun planlı cinayetini içermiyordu.

Ama ÅŸimdi parlak ışıklara bakalım. Bir grup “dürüst [honest] Türk” hükümetleri tarafından 1915 soykırımının dishonest [dürüst’ün tersi – bu sözcük için sözlüÄŸe bakın]  deÄŸerlendirilmesine karşı çıkıyor: Ahmet İnsel, Baskın Oran, Halil Berktay, Hrant Dink, Ragıp Zarakolu ve baÅŸkaları Türkiye’deki “demokratik ilerlemenin” “karanlığı zaman içinde ortadan kaldıracağını” öne sürüyorlar ve bunu yapmak için Ermenilerden yardım istiyorlar. Yine de onlar bile 1915’e sadece Ermenilerin “felaketi [disaster],” “trajedisi [tragedy]” ve “acısı [agony]” olarak deÄŸiniyorlar. Michigan Üniversitesi’nden Dr. Fatma Göçek Osmanlı İmparatorluÄŸu’nun Ermenilere yönelik terörüne karşı çıkmak için mücadele eden Türk doÄŸumlu akademisyenlerin en cesurlarından biri. Ama o da, genocide sözcüÄŸünün kullanılmasına sözcüÄŸün aşırı “politize” olmuÅŸ olması ve bu yüzden araÅŸtırmayı engelliyor olması zemininde karşı çıkıyor –ama bunun geçerliliÄŸini kabul ediyor-.

Bu sava karşı bir parça sempatim var. Neden bu iyi kadın ve erkekler Türk milliyetçiliÄŸinin kudretini üzerine çekerken dürüst Türklerin iÅŸini zorlaÅŸtıralım? Sorun öteki, daha disreputable folk’un [rezil kesimin – bu sözcükler için sözlüÄŸe bakınız] da aynı affı talep ediyor olması. Bay Alptuna bana –hayret verici bir disingenousness’la  [ikiyüzlülük – bu sözcük için sözlüÄŸe bakınız] – Ermenilerin “genocide iddialarını destekleyecek herhangi bir çürütülemez kanıt ortaya koymakta baÅŸarısız olduÄŸunu” yazmış. Ve ÅŸöyle devam ediyor, “genocide, çok iyi bildiÄŸiniz gibi,” BM’in 1948 SözleÅŸmesi’nde “oldukça spesifik yasal bir tanıma sahiptir.” Fakat Bay Alptuna’nın kendisi de çok iyi farkında ki –bunu söylemiyor, elbette- genocide tanımı bir Yahudi olan Raphael Lemkin tarafından, Ermenilerin toplu kitle katliamına spesifik referansla yapılmıştı.

Ve bu arada, Batı’da sayfaları ölüm–Ermeni ölümü- kokusu saçan yeni diplomatik arÅŸivler açılıyor. ÖrneÄŸin, burada, Birinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye’de olan Danimarka bakanının yeni keÅŸfedilmiÅŸ deÄŸerlendirmesinden alıntı yapıyorum. “Türkler acımasız hedeflerini, Ermeni halkını yok etme hedeflerini gayretle sürdürüyorlar,” diye yazmış Carl Wandel 3 Temmuz 1915’te. Harput Rahibi’ne Halep’i 48 saat içinde terk etmesi bildirilmiÅŸ “ve daha sonra Rahip’in ve ona eÅŸlik eden bütün ruhbanların Diyarbakır ve Urfa arasında bir yerde, yaklaşık 1,700 Ermeni ailesinin aynı yazgıyı paylaÅŸtığı yerde öldürülmüÅŸ olduÄŸu öÄŸrenildi… Ankara’da … yaklaşık 6,000 kiÅŸi … yolda öldürülmüÅŸ. Burada Konstantinopolis’te (İstanbul) bile, Ermeniler toplanıp Asya’ya gönderildi…”

Dahası, daha fazlası var. Fakat iÅŸte Bay Alptuna’nın bana yazdığı mektup burada: “Aslında, İstanbul da dahil, DoÄŸu Ermenistan’ın dışında yaÅŸayan Ermeniler … tahliyeden dışarıda tutulmuÅŸtu.” Burada birisi doÄŸruyu söylemiyor. Merhum Kopenhag’lı Bay Wandel mi? Yoksa St James Sarayı’ndaki Türk Büyükelçisi mi?”

 

 Peki ya siz doÄŸru söylemiyorsanız Bay Fisk? Ya o zaman ne olacak? Tıpkı Irak’ta, Babil Bahçeleri’ne tankları gezinir, askerleri kütüphaneleri yaÄŸmalar ve yargısız infaz yaparken doÄŸruyu söylemeyen büyük Amerikan medyası gibi; ya da daha dün İran’da Yahudilere Hitler Almanya’sındaki gibi rozet taktırmak üzere yasa çıkarıldığını söyleyen, sonra bunun yalan haber olduÄŸunu açıklayan National Post, Jerusalem Post gazeteleri gibi? Ya bütün bunlar Balkanlar’dan OrtadoÄŸu’ya sıçramış ve büyümek için çırpınan bir DoÄŸu’yu Yeniden PaylaÅŸma Savaşı’nın ayak sesleriyse? Siz istediÄŸiniz halkın onurunu kırar, istediÄŸiniz halkın onurunu yüceltirken, Fatma Müge Göçek’in dediÄŸi gibi kendimizi sizin dilinize yeterince çok çevirirsek bir ÅŸeyler deÄŸiÅŸir mi gerçekten? Yoksa tarihin karanlıkları arasından sizin bilim adamlarınızın icat ettiÄŸi kimlikler arasında, o iki çizgi arasında kullandığınız –Türk– kimliÄŸiyle daha çok mu aÅŸağılanırız?

 

YAZININ NOTU

Bu yazı, çirkin içeriÄŸiyle Çeviribilim‘de yer almamalıydı diye düÅŸünenler olabilir. Bunun için bu notla yazının benim için anlamını açıklamak istedim.

Bir katilin isteyerek ve istemeyerek öldürdükleri arasında ayrım yapmak gibi bir mantık önermesi kabul edilemez. Aynı ÅŸekilde, Fisk’in sözleri arasında yer alan, Çanakkale’de Türklerin planlı bir cinayet için oraya gelenlere “kan banyosu” yaptırmış olduÄŸu ifadesi de kabul edilemez. Danıştay katili ve Fisk belli durumlarda ölenler arasında ayrım yapıyorlar. Birinin ifadesi ve diÄŸerinin yazısı arasında benim temel mantık ortaklığı olarak gördüÄŸüm ÅŸey budur. BaÅŸka türlü bir örtüÅŸme düÅŸünmek saçma olur.

Kanımca eÄŸer Katilin ve Fisk’in bu dehÅŸetengiz amaç açısından ayırma ve aklama mantığını onaylarsak, çok sık karşılaÅŸtığımız o Tehcir’i onaylama ve aklama mantığını da onaylamamız gerekir. Bu mantığa göre, daha büyük bir plan adına, sözgelimi devletin kurtuluÅŸu adına yapılması zorunlu olan yapılmıştır ve istenmeden kayıplar olmuÅŸtur. Bu mantık kabul edilemez. Fisk, bu tip bir mantığı Çanakkale için örtük bir ÅŸekilde söylüyor ve sanırım son kitabının (2005) baÅŸlığı bunu iyice açık kılıyor: Uygarlık için Büyük SavaÅŸ: OrtadoÄŸu’nun Fethi (The Great War for Civilisation : The Conquest of the Middle East).

Benim anlayışım ÅŸu: Katilin planı ne olursa olsun, katilce söylediklerinin doÄŸallığı kabul edilemez. Gazetelerde yer alması bile hayret vericidir. Aynı hayreti Fisk’in yazısının basında yer alan sunumları ve yanlış, eksik çevirileri karşısında da duyuyorum: Ülkenin Büyükelçisine hakaret etmiÅŸtir (dishonest, disreputable folk, disingenousness), onun mektubunu keyfi alıntılarla aktarmıştır, onun yalancı olup olmadığını sorgulamıştır (”birisi doÄŸruyu söylemiyor”), ülke büyükelçiliÄŸinin çeÅŸitli yerlerde yaptığı etkinliklerle alay etmiÅŸtir (”iyi bir deneme”), genocide’in dışında ülkenin tarihinde 1915 yılında “Türkiye’nin Hıristiyan nüfusuna yapılan kitle katliamları” olduÄŸundan bahsetmiÅŸtir.. ve bütün bunlar bizim ülkemize yöneliktir. Bunları yapan yıllarca önce burada hala yarası sarılmamış felaketleri baÅŸlatan savaÅŸ lordlarının ülkesinin bir üyesidir. Peki bunu niye yapıyor? Güçsüz sesimizle özür dilememiz için mi, yoksa büyük bir bedel ödememiz için mi?

Vaktiyle devlet adamlarımızın konakları için, sefahatleri için kullandığı dış borçları Düyun-u Umumiye’ye ödedik, bugün villalar, yazlıklar, uçak seyahatleri, sünnet törenleri için hortumlananları ödüyoruz, yarın imparatorlukların birbirini yediÄŸi sırada yaÅŸattıkları katliamların onursal ve maddi bedelini ödeyebilecek miyiz?

Benim düÅŸüncem ÅŸu: Katil silahla gelmiÅŸ, ateÅŸ etmiÅŸtir. Kimi yanlışlıkla öldürdüÄŸünü hesaplayamaz. İmparatorluklar 20. yüzyılın başında savaÅŸa tutuÅŸmuÅŸ, DoÄŸu’yu iÅŸgal etmiÅŸtir. DoÄŸu’da (ya da Danıştay odasında) olup bitenler konusunda hiçbiri bir baÅŸkasını suçlayamaz.

Yukarıdaki yazı ve Fisk’in yazısının çevirisi politik bir amaçla yer almadı. Çeviribilim‘in politik bir hedefi ya da içeriÄŸi yok ve olmayacak. Tersine, elinden geldiÄŸince politikanın günlük hayatlarımız üzerinde çeviri yoluyla, çeviri etkinlikleriyle ne ölçüde etki gösterdiÄŸini sergilemeyi deneyecek.

Bu yazılar, öncelikle Fisk’in yazısından yapılan çeviriler hatalı olduÄŸu için yer aldı: bu çeviri hataları çok önemli, çünkü gazetelerin bize dünyayı aktarmadığını, dahası yanlış aktardığını gösteriyor. (Hürriyet gazetesinin çevirisi sayesinde Türkçe’ye “St James Mahkemesi” diye bir kurum girdi.) İnternetin olmadığı ve özgün metinle çeviriyi karşılaÅŸtırma fırsatı bulamadığımız günleri hatırlayın. İkincisi, Fatma Müge Göçek’in yazıda adresi verilen bir söyleÅŸisinde söyledikleri üzerine düÅŸünüyordum bu yazı yayınlanmadan önce: Göçek bu söyleÅŸisinde Osmanlıca arÅŸivlerin daha çok açılması, çevirilerin yaygınlaÅŸtırılması, konuyla ilgili edebi çevirilerin yapılmasının olumlu sonuçlar vereceÄŸi görüÅŸünü belirtiyor. Bu görüÅŸleri benimsiyordum, fakat Fisk’in yazısı iki ÅŸey gösterdi: bir, bu çeviriler sonu gelmez ve taraflı bir girdaba dönüÅŸecek (Danimarka elçisinin yazısının ardından baÅŸka yazılar çıkacak, Osmanlı arÅŸivleri açık deÄŸil denirken AB arÅŸivlerinin kapalı olduÄŸu anlaşılacak vb.); ve iki, çevirilerin Fisk gibilerin alay ve hakaretlerini çekmeyecek seçilde seçilip yapılması gerekecek. Ve üç, bu yazı Türkçe’ye Fisk’in yazısını bile doÄŸru olarak aktaramadığımız ya da aktarmadığımızı görmenin ÅŸaÅŸkınlığıyla yazıldı. (Haber7 nasıl oldu da yazıyı “Türk Büyükelçi İngiliz yazarı kızdırdı” baÅŸlığıyla yayınladı?)

İşte böyle. KuÅŸkusuz Fisk’in yazısının çevrilerek burada yorumsuz olarak, basında yer alan hatalı çevirilerle birlikte yer alması da mümkündü, ama bu konu beni üzüyor. Lawrence’ların benim hakkımda karar vermesine sinirleniyorum. Duygusal ve belki zayıf bir yorum bile oldu, bilemiyorum, fakat bir Katilin yüzsüzce katliamındaki hatalardan bahsedebildiÄŸini görmek de, Osmanlı’da yaÅŸanan felaketleri Hitler katliamlarıyla benzeÅŸtiren bir yazıyı okumak ve çevirmek de insanı aynı ÅŸekilde heyecanlandırıyor. Bir hataysa eÄŸer yukarıda yer alan yorum yazısı, çevirmenin çeviriye eÅŸlik eden iç düÅŸünceleri olarak kabul edin: en azından Fisk’in Büyükelçinin kendisine gönderdiÄŸi mektuba yaptığı gibi yapmayıp yazısını, isteyenin istediÄŸi gibi deÄŸerlendirmesi için, eksiksiz çevirdim.