Telegraph gazetesinin Moskova yazarı Andrew Osborn “Russia abandons literary past, ignoring Tolstoy’s centenary” baÅŸlıklı bir yazı hazırlamış, Radikal gazetesinden Z. Heyzen AteÅŸ “Rusya edebi geçmiÅŸini terk mi ediyor?” baÅŸlığıyla, kaynağını da belirterek bu haberi çeviri-yazı haline getirmiÅŸ.
Yazının sonunda bir Rus yayıncının ilginç bazı sözleri yer alıyor (çeviride küçük bir eksikle birlikte bir de hata var, baÅŸka bir yayıncı sözkonusu deÄŸil, tek bir yayıncı konuÅŸuyor):
“İnsanlar artık çöp okuyorlar†diyor Glas Yayınevi’nden Natasha Perova. “ÇoÄŸunlukla da Batı’nın çöplerini. Tolstoy hâlâ Rusya’da bilinen bir yazar ama ölümünün yüzüncü yılı gibi olaylar artık dünyadan kopuk olduÄŸumuz zaman oldukları kadar önemli deÄŸil.†BaÅŸka bir yayıncıysa artık edebiyatın tamamen ticarileÅŸtiÄŸini ve Tolstoy’un bu kalıba uymadığını söylüyor ve daha acı bir noktanın altını çiziyor: “Eserleri asla yayımlanmayacak Tolstoy kadar yetenekli o kadar fazla genç yazarımız var ki…â€
Bu sözler fazlasıyla Türkiye için de geçerli sayılmaz mı? Çeviri yayıncılığının önemli bir oranı Batıdan yapılmıyor mu? KomÅŸu ülkelerden çeviriler çok düÅŸük oranlarda deÄŸil mi? KomÅŸu ülkelerde de durum böyle deÄŸil mi? Ne kendini ne komÅŸularını yeterince tanımayan, tanımak fırsatını bulamayan ne tür kültürler bunlar? Åžu trajikomik resim nedense bu yazının söylediÄŸini berrak bir ÅŸekilde ifade ediyormuÅŸ gibi geliyor bana: Etiket/Etiquette – görgünün fiyata dönüÅŸtüÄŸü bir dünya.

Fakat çeviri yayıncılığının, hatta kültürün genel durumunu asıl ÅŸu aÅŸağıdaki resimler yansıtıyor. Åžehirde, bir cumartesi günü, saÄŸlı sollu ilerlemesi gereken bir caddede, trafik (yani araba akışı!) durmuÅŸ, iyi hoÅŸ, fakat yolun sağında ve solundaki kaldırımlar da bu trafiÄŸe katılmak üzere satışa çıkarılmış arabalarla dolu. Yayaların da yürüyememesi bir yana, iç boÄŸucu, umutsuz bir dünya manzarası: kitaplar, çeviriler olarak düÅŸünülebilir bunlar, yola çıkmış, kültürün dolaşımına girmiÅŸ kitaplar, çeviriler, yoÄŸunluktan dolayı trafikte takılıp kalmış, bazıları kolektif bir çeviri kitaba baÄŸlanmış, onun ilerlemesini istiyor, bazıları özel, tek ya da birkaç kiÅŸilik çevirilerinde ısrar ediyor, herkes kornalara basıyor, reklam yapıyor yani yol açılsın, kendi çevirisi daha çok satsın diye.. ve bu arada yolun iki kıyısında Batıdan gelen yeni kitaplar, 2007, 2008, 2009, 2010 model kitaplar, telif ajanslarının kaldırım kenarındaki avlularında çevrilmeyi bekliyor.. okurlar harıl harıl okuyor yolda, ÅŸu yayınevinin arabasından inip ÅŸunun otobüsüne biniyor, yeni yayınevleri kitaplarıyla bekliyor yolun kenarında..
Fakat bu kabusun farklı bir yönü, onu aydınlık bir ütopya gibi gösteren bir yönü daha var – cep telefonlarıyla konuÅŸan, mesajlaÅŸan, görüÅŸen telif eser sahipleri.. trafikte, araçların içinde onlar da oturuyor ve yolun iki yanındaki evlerin tepesinde onların yazmasını destekleyen, yayın aygıtları, baz istasyonları duruyor, bize radyasyon ve gerilim saçıyorlar ama bu sayede insanlar üretiyor.. Batının ürettiÄŸi uygarlık mı yoksa tam bir çöplük olan? Amerikan ÅŸirketçi kültürünün yozlaÅŸtırdığı bütün uygarlıklar mı? Yoksa kötü kullanımla çöplük halini alan bir kültür mü bu sadece?
Sahi, Batı neden DoÄŸunun çöplerini okumuyor, sadece incilerini mi okuyor?









