Çok sevdiÄŸim bir çevirmenimiz geldi; saydım, yüzü beÅŸ karıştı. Karşımdaki koltuÄŸa yığıldı.
“Bilgisayarım çöktü. Tam sonuna varmak üzereydim bir çevirinin ve bilgisayarım çöktü. Kelimelerce emek, emeÄŸin içinde dil, bilgi, kültür birikimi de bilgisayarımla birlikte nerede üretildiÄŸi bilinmeyen bir virüsün midesine indi. Terimcem yitti, dengem bozuldu.”
AÄŸlamaklıydı. Teselli etmeye çalıştım. Bilgisayarın tamiri için teknik destek birimini aradım. Yüzüne baktım. Sisyphus misali bir ağırlık çökmüÅŸtü omuzlarına. Çeviriye yardımcı tüm teknolojik donanımlara sahip bir iÅŸyerinde, teknoloji destekli çeviri araçlarının kolaylaÅŸtırıcı ÅŸemsiyesi altındaydı. Ama kendini yapayalnız hissediyordu, belli. Ekran başında geçen onlarca saatten sonra herÅŸey 0’lanmıştı. 0-1 imparatorluÄŸunun 0’ındaydı o anda.  Bilgisayarı hiçlikteydi. Beyni isyanda.
O gidince iÅŸime yoÄŸunlaÅŸamadım. Internet gazetelerinde dolaÅŸtım bir süre. Haberlere, fikir yazılarına, ekonomi haberlerine, teknolojideki yeniliklere… baktım. Düzenin kayganlığı ve deÄŸiÅŸkenliÄŸiyle teknolojideki yenilikler arasında asimetrik bir durum var gibiydi.  Düzen hızla deÄŸiÅŸime uÄŸratılıyordu. Kavramlar, temel bilgiler, düÅŸünce sistemleri altüst olmuÅŸ gibiydi. Hiçbir ÅŸey bize öÄŸretilen, bilinen ve aklın mantığın kabul ettiÄŸi anlamında deÄŸil, yeni, türetilmiÅŸ ve baÅŸka bir düzenin habercisi olan anlamlarında kullanılıyordu. Kaygan bir bilgi denizi gibiydi internetteki haberler. Teknoloji haberlerinde ise yeni bir ÅŸey yoktu. On yıllardır yeni bir teknoloji veya sistem üretilmemiÅŸ gibiydi. Varolan bir ürün tekrar tekrar üretilirken yenilik diye iddia edilen ÅŸeyler varolana yapılan ufak tefek, çoÄŸunlukla – olmasa da olur- cinsinden, eklemeler ve çıkartmalardan ibaretti. Teknoloji dünyası duraÄŸandı. Düzen ise kaygan ve belirsiz. Bildiklerimiz, inandıklarımız hiçlikteydi. 0-1 imparatorluÄŸunun 0’ındaydık…
İşime geri dönmem gerektiÄŸini düÅŸündüm. Hava kararıyordu, “son teknoloji” bilgisayarımın ekranında hızla, “son model” bilgisayar destekli çeviri araçlarımı da kullanarak iÅŸime yoÄŸunlaÅŸtım. Başımı kaldırdığımda binlerce yıllık bir kentin düzensizliÄŸe, kimsesizliÄŸe terk edilmiÅŸ arka sokakları üzerinden, odun, kömür, ya da o gün ne bulduysa onu yakan hanelerden yükselen duman ve sisin ardında, uzaklarda güneÅŸin kızıl batış noktasına daldım. Yeni yapılan gökdelenler kızıl topu ikiye bölmüÅŸtü. Post-modern-ötesi bir sistemin içinde kilitlenmiÅŸ gibiydim. BildiÄŸimiz kelimelerin içi baÅŸka anlamlarla doldurularak kullanılır olduÄŸundan, kaygan zeminlere uygun yeni kelimeler türetildiÄŸinden beri çevirmenlerin iÅŸi daha da zorlaşıyormuÅŸ gibi geldi bana yaptığım çeviride geçen terimleri düÅŸününce. Eskiden vatandaÅŸlık bir ülkeye aidiyet, baÄŸlılık, o ülkenin verdiÄŸi haklardan yararlanma ve ona karşı görevlerini yerine getirme gibi anlamlara gelirken “corporate citizenship” kavramıyla yalnızca ülkelerin deÄŸil ülkelerüstü bir ÅŸirketin de çalışanlarında gönüllülük ilkesine dayalı, ahlaki nizama uygun davranış biçimleri yaratarak, tanımlanmış bir  “küresel” dünyanın “kurumsal vatandaşı” olabileceÄŸi düÅŸüncesine yönelik kavramlar ile benzer ÅŸekilde yeni üretilen paradigmaların içini doldurmak üzere, örneÄŸin, ülkelerüstü ÅŸirketlerin ve kurumların kapitalizmin kâr dürtüsüyle ortaya çıkabilecek topluma zarar verici davranışları denetim altına almak için ÅŸirketlerini ve çalışanlarını bir devlet gibi idare etmesini ifade etmek üzere “corporate governance” (kurumsal yönetiÅŸim) gibi terimler türetilmekte. Devlet ve vatandaÅŸlık kavramlarının karşılığı olmayan küresel köyde kullanılan yeni bir dil bu.
Bir canlı türü olarak çevirmenin bu, artık referans noktası kalmamış, kaygan düzende türetilen veya evrilen kelimeler arasında isimsiz, sessiz varoluÅŸ mücadelesini düÅŸündüm; teknolojinin mevcudu yeniden yeniden üretip satarak, mevcut üzerinden yeniden kazanmak üzere programlanmış bir yatırım aracı olmaktan ileriye gidemeyiÅŸini; bilgisayar destekli çeviri araçlarını ve bu araçların yapılan tüm çevirileri ortak ve nihayetinde tek bir bellekte toplamak üzere tasarlanmış bir yatırım aracı oluÅŸunu; çevirmenlerin bütün bu sermaye ve yatırım hareketleri içindeki rolünü; teknolojiyi takip etme, öÄŸrenme çabalarını, teknolojinin bilerek eksik bırakılan ve satışa sunulacak bir sonraki versiyonunda tamamlanacak olan özelliklerinden dolayı yaÅŸadıkları kargaÅŸayı, çevirilerini sermayenin ortak belleÄŸine aktarmak için ekran başında geçirdikleri sonsuz saatleri. Tüm bunların insanın artık unutulan ilk doÄŸasına aykırılığını…
Çevirmenimiz teÅŸekkür etmek için başını kapıdan uzattı. Bilgisayarı kısmen çalışır hale gelmiÅŸ ancak çevirinin tamamı kurtarılamamıştı. “Gece oturup çalışacağım” dedi. Arkasından baktım pencereden. Silüeti cama yansıyan ekranın beyaz ışığından geçti. EmeÄŸini tekrar ve yeniden, sabırla, tek tek, ilmek ilmek dokumak üzere akÅŸamın aceleci kalabalığına karıştı.
