Sergey Nikolayeviç  Zenkin (1954- ): Fransızca çevirmeni. 1996 yılında “Yeni Edebiyata Genel Bakış” Dergisinin 13. sayısının editörü ve redaktörü, 1997 yılında Roland Barthes’ın “Söylenler” (1996) kitabının yorumlu bilimsel basımının yazarı, 2000 ylındaysa “Fransız Edebiyatı Üzerine Çalışmalar” kitabının yazarı ve Georges Bataille ve Jean Baudrillard‘ın yayıncısı sıfatıyla üç kez Fransa’nın Moskova BüyükelçiliÄŸi ve “İnostrannaya Literatura” (Yabancı Edebiyat) Dergisinin birlikte verdiÄŸi “Leroy- Beaulieu” ödülüne layık görüldü. ÇevirdiÄŸi yazarlardan bazıları: Roland Barthes (“Seçme yazılar: Göstergebilim, ÅŸiirbilim”, “Söylenler”), Astolphe d Custine (“1839’daki Rusya”), Jean Ray (“Siyah Ayna”), Jean -Paul Sartre (“Özel YaÅŸam” ve “Erostrate”), Jean Baudrillard (“Nesneler Sistemi”), Fernand Braudel (“Fransa ne demektir?”, “Mekan ve Tarih”), Gerard Genette (“Figürler: Åžiirbilim Üzerine Çalışmalar”), Felix Guattari (“Felsefe nedir?”).

Çevirirken en fazla zorlandığınız yazar ya da eser hangisi?

Yazarı ne kadar çok seversen o kadar zorlanıyorsun. Metne yoÄŸunlaÅŸtığında, çeviri sorunları anlamına da gelen yeni anlamlar yakalıyorsun ve yazarın düÅŸüncelerinin derinine indiÄŸin oranda herÅŸey daha da zor bir hal alıyor. Bu anlamda en zorlandığım (çünkü en sevdiÄŸim) yazar Roland Barthes.

Çevirmek için eser (ya da yazar) seçerken neleri kriter alıyorsunuz?

Yazarları ya da eserleri genelde ben seçmiyorum, bunu benim yerime yayıncılar yapıyor. Sanatsal edebiyat deÄŸil de, sosyal bilimler, felsefe, sosyoloji, kültür ve edebiyat tarihi, edebiyat teorisiyle ilgili “Entellektüel denemelerden” oluÅŸan kültür alanını ben seçiyorum.

Hangi ülkenin edebiyatı ilginizi çekiyor ve neden?

Åžu ana kadar sadece Fransızcadan çeviriler yaptım. Fransız kültürünü hem radikal düÅŸünceleri, hem de bu düÅŸüncelerin sonunu kestirebimek için hazır olmaları bakımından ilginç buluyorum.

Süre sınırı  çevirinin kalitesini etkiler mi ne düÅŸünüyorsunuz, sizin çalışmanızı etkiliyor mu?

Genelde hızlı çeviririm fakat çalışma hızının ne yardımı ne de engeli oluyor. Gerçekten ciddi anlamda fayda saÄŸlayacak tek ÅŸey bitirilen çevirinin birkaç ay bir kenara bırakılması imkanı ve sonra bu çevirinin yeniden gözden geçirilmesi. Maalesef böyle bir imkan her zaman tanınmıyor.

Birkaç  eseri aynı anda çevirdiÄŸiniz oluyor mu, evetse bu eserlerin farklı türlere ait olduÄŸu oluyor mu?

Genelde tek bir eseri çeviriyorum, attan düÅŸen palyaçonun dediÄŸi gibi: “Bunun iÅŸi bitmiÅŸ, diÄŸerini getirin”.

Sizce hangi çeviri eserler (ya da yazarlar) Rusça  çevirileriyle mahvoldu?

Mahvolan yazar yok bence, ÅŸimdi çok sayıda çeviri yapılıyor ve her yazarın iyisiyle kötüsüyle farklı  çevirmenleri var. Alıntı yapmak için orjinalinden her cümlesinin kontrol edilmesinin lazım geldiÄŸi, çevirilerinin kullanılmaması  gereken mahvolan tek tük eser var. Buna Gilles Deleuze‘in “Anlamın Mantığı” örnek gösterilebilir. Tekrar ediyorum burada sadece “entellektüel denemeler”le ilgili çevirileri kastediyorum.

İlginizi çeken yabancı çeviri okulları var mı?

BildiÄŸim herhangi bir yabancı  çeviri okulu yok. Anladığım kadarıyla Batı ülkelerinde (sanırım Asya’da örneÄŸin Japonya’da tam tersi bir durum söz konusu) çeviri sanattan ziyade meslek olarak görülüyor, dolayısıyla da “okul” meselesi o kadar aktüel deÄŸil. Bununla beraber, bu düÅŸüncem, çevirinin benim çalıştığım özel bir alan için geçerli olması bakımından yanıltıcı da olabilir.

Bir çevirmen için bir eserin ilk çevirmeni olmak önemli midir, bunun çeviriye bir faydası  (ya da tam tersi) olur mu?

Åžu ana kadar ilk çevirmeni olmadığım bir eser olmadı, bu yüzden kıyaslayamıyorum. DiÄŸer çevirmenler (ya da yayıncılar) için bir eserin eski çevirilerinin bulunması bazı sorunlar yaratıyor. ÖrneÄŸin bu yıl Alain Badiou’nun “Sonsuz DüÅŸünce”si “Respublika” (Cumhuriyet) Yayınevi tarafından benim yazdığım önsözle yayınlandı lakin ben çeviri çalışmaları süresinde çevirileri kontrol edemedim. Ancak kitap yayınlandığında göz attım ve daha 1988’lerde “İnostrannaya Literatura” (Yabancı Edebiyat) dergisinde tefrika edilen üç çevirimin basılmış olduÄŸunu gördüm. Kelimesi kelimesine ( 3-4 kelime deÄŸiÅŸikliÄŸiyle) yeniden basılmış ama baÅŸka birinin imzasıyla!

ÇaÄŸdaÅŸ ya da klasik edebiyattan Rusça’ya en baÅŸarılı çeviriler sizce hangileri?

Bilmiyorum. Mesele ÅŸu ki, iyi bir çeviri kaybolmama, orjinali önünde bozulmama eÄŸilimi gösterir, iyi çeviri, çeviri olduÄŸu sezilmeyen çeviridir, her türlü çeviri baÅŸarısı da genellikle metnin yazarının deÄŸil, çevirmenin yaratıcılığının bir göstergesidir. Benim dar çeviri alanımda gönül rahatlığıyla yararlanılabilecek çok sayıda çevirim var, en iyi mesleki övgü de bu bence.

İlginç bulduÄŸunuz çaÄŸdaÅŸ Rus çevirmenler hangileri, neden?

Fransız entelektüellerinden denemeler çevirenlerden Natalya Avtonomova, Boris Dubin, Sergey Fokin, Viktor Lapitski. Çeviriye yaklaşımları ve mesleki bilinçlerinin yüksekliÄŸi gibi ortak nedenlerden dolayı..

(Rusçadan çeviren: Hanife Çaylak)