Kitap: Doğan, Aymil   (2009)

Sözlü Çeviri Çalışmaları ve Uygulamaları

Ankara: SFN LTD. ŞTİ. (2. bsm., ilk bsm: 2003)

*

DeÄŸerlendiren: Dolunay KUMLU (Trakya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Mütercim Tercümanlık Bölümü İngilizce Mütercim Tercümanlık Anabilim Dalı)

Hacettepe Üniversitesi, İngilizce Mütercim-Tercümanlık Anabilim Dalı ÖÄŸretim Üyesi Doç. Dr. Aymil DoÄŸan’ın Sözlü Çeviri Çalışmaları ve Uygulamaları baÅŸlıklı kitabı 2003 yılında ilk baskısını yapmıştır. DoÄŸan kitabı güncelleyerek 2009’da yeniden yayımlatmıştır. Bu kitap da ilk baskısı gibi sözlü çeviri alanındaki temel kavramları ve konuları akademik açıdan ele almaktadır. Gerek 2003’te yayımlanan ilk baskısı, gerekse güncellenmiÅŸ yeni baskısı Türkiye’de  sözlü çeviri alanında yayımlanan ilk kitaplardandır. Sözlü çeviride bir baÅŸvuru kitabı olma niteliÄŸini taşıyan yapıt yedi farklı bölümden oluÅŸmaktadır.

Birinci bölümde, tarih boyunca bir iletiÅŸim aracı olarak kullanılmış olan sözlü çevirinin dünyada ve Türkiye’deki geliÅŸim süreci anlatılmış, bu süreçte sözlü çevirinin meslek haline gelmesi ile meslekte “ilk”lerden, yani ilk çevirmenlerden bahsedilmiÅŸ, ülkemizde bu iÅŸi ilk yapan çevirmenleri okuyucuların daha yakından tanıyabilmeleri için onlarla yapılan görüÅŸmeler aktarılmıştır. Yine bu bölümde sözlü çeviri alanında “ilk” eÄŸitim kurumları ve “ilk” akademik çalışmalar da ele alınmıştır. İkinci bölüm sözlü çeviri türleri üzerinedir. Sözlü çeviri türleri, “ardıl, andaÅŸ, yazılı metinden sözlü çeviri ve toplum çevirmenliÄŸi” baÅŸlıkları altında toplanarak alt baÅŸlıklarla birlikte ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, sözlü çeviri sürecindeki çalışma koÅŸulları ve bu süreçte çevirmenin kabin içi veya kabin dışı durumlarda karşılaÅŸabileceÄŸi sorunlardan bahsedilmektedir. Bu baÄŸlamda çevirmenlerin haklarını korumak için oluÅŸturulmuÅŸ uluslararası standartlara da yer verilmiÅŸtir. Bunun dışında Avrupa dil politikası ve çeviri kabininin bayrak iÅŸlevine de iÅŸaret edilmiÅŸtir.

Dördüncü bölümde, sözlü çevirmenin sahip olması gereken nitelikler anlatılmıştır. Birçok meslek dalında olduÄŸu gibi sözlü çevirmenlik mesleÄŸini yapacak olanların da çeÅŸitli yeteneklere, bilgi ve becerilere sahip olması beklenir. DoÄŸuÅŸtan gelen yatkınlığın eÄŸitim ile geliÅŸtirilebileceÄŸi de vurgulanmaktadır. BeÅŸinci bölümde, bir sözlü çeviri sürecinde hizmet alan ve hizmet veren taraflar göz önünde bulundurularak bu sürecin evreleri tanıtılmıştır. Üç boyutta sunulan evreler, çeviri süreci üzerine ayrıntılı bilgi verirken, bu sürecin çevirmen açısından olumlu ya da olumsuz yönlerine de deÄŸinilmiÅŸtir. Altıncı bölümde, çeviri süreci için geliÅŸtirilmiÅŸ, bazı modeller ve bu modellerle ilgili zihinsel iÅŸlemler hakkında bilgiler bulunmaktadır. Sözlü çeviriyi öteki mesleklerden ayıran en önemli özelliklerden biri, bu alanın kendine has zihinsel süreçler ve iÅŸlemler içermesidir. Bu süreçler için sunulan modeller okuyucuya, sözlü çeviri sürecinde karşılaşılan sorunları tanıma ve çözme konusunda bilgi saÄŸlarken, sözlü çeviri eÄŸitiminde bu baÄŸlamda özellikle ele alınması gereken konular hakkında gerekli bilgiyi saÄŸlar. Yedinci ve son bölüm, tanıtılan sözlü çeviri stratejileriyle, sözlü çeviri sürecindeki zorlukları ortaya çıkmadan önleme konusunda okuyucuya yol göstermeyi amaçlar.

Bu kitap Türkiye’deki sözlü çeviri tarihine somut örnek ve alıntılarla ışık tutan, sözlü çeviri türlerini temel çerçevesiyle tanıtan, sözlü çevirinin süreçleri, evreleri, olası sorunları ve çözümlerini bir arada sunan bir kaynaktır. Sözlü çeviri alanında akademik eÄŸitim alan, eÄŸitim veren ve dahası dilinin akıcılığından ötürü alanda çalışan çevirmenlerin de faydalanabileceÄŸi sözlü çeviriyi tüm yönleriyle tanıtan Türkiye’de bu alanda yayımlanan ilk temel kitaptır.