Zaman zaman sahte elektronik mektuplarla ilgili uyarılar yayınlanıyor. 27 Mart 2007 günü, Milliyet gazetesinde Akbank’ın bu tür sahte mektuplarla ilgili bir uyarısı, “Akbank müÅŸterilerini uyardı” baÅŸlığıyla haber konusu yapılıyor. Haberin içeriÄŸi dışında, karmaşık bir çeviri sürecini olaÄŸanlaÅŸtırması da ilginç. Gazete bankanın uyarı yazısındaki “e-mail” tamlamasını “elektronik posta” olarak çeviriyor, ardından bankanın uyarı metnini aktarıyor. Bu kez temel çeviri iÅŸlemi okura bırakılıyor: “e-mail”, “elektronik posta”, “e-posta” arasında geçiÅŸ yapmak onun zihinsel seçimlerine baÄŸlı; “link” terimiyse çeviri gerektirmiyor.

“Akbank, internet bankacılığında yapılan sahteciliklere karşı müÅŸterilerini uyardı. MüÅŸterilerine bir uyarı yazısı gönderen banka, elektronik posta aracılığıyla sahte bir Akbank internet ÅŸubesine yönlendirilmemeleri konusunda müÅŸterileri dikkatli olmaya çağırdı. .. E-posta içerisindeki link aracılığıyla müÅŸterilerin sahte Akbank internet ÅŸubesi sayfalarına yönlendirildiÄŸini, kullanıcı adı ve ÅŸifre bilgilerinin istendiÄŸi belirtilen yazıda, ÅŸu uyarıda bulunuldu:
‘Bu tür e-maillere kesinlikle cevap vermeyiniz ve maillerde yer alan linklerden internet ÅŸubelerimizi kullanmayınız. Akbank hiç bir zaman size internet ÅŸubelerine giriÅŸ ya da baÅŸka bir konu nedeniyle, ÅŸifrenizin ya da size özel müÅŸteri bilgilerinizin istendiÄŸi e-mailler göndermemektedir.'”

Burada aslında, gitgide alıştığımız karmaşık bir süreç sözkonusu. “Google”, “Yahoo”, “Hotmail”.. gibi ÅŸirketlerin ücretsiz olarak verdiÄŸi posta kutularını kullanırken, zihin, “mektup” için ÅŸirketin kullandığı göstergeyi, “mail” göstergesini kullanmaya baÅŸlıyor. Zihin ve dil çeviri iÅŸlemini güç bularak, ekranda gördüÄŸü göstergeyi olduÄŸu gibi çoÄŸaltma eÄŸilimi gösteriyor; çünkü o göstergeler sisteminin içinde deviniyor. Fakat banka örneÄŸinde, bu çevirisizlik sürecinin karmaşık bir hal aldığı söylenebilir: kurumların, kendi mektuplaÅŸma sistemleri olması gerekir, “mektup” yerine “mail” göstergesinin seçilmesi daha farklı bir seçim sürecini sergiliyor belki de; banka, okurların kullanım alışkanlıklarını gözetiyor belki de.

Her koÅŸulda, Türkçe’ye “mail” göstergesinin ilk kez internet aracılığıyla girmediÄŸini hatırlamakta yarar var. Türkçe’de “mail” göstergesi ilk kez, 1860’lı yıllarda, İzmir’de kullanıldı:

“İzmir’in Avrupa’ya denizaltı telgraf kablosuyla ve imparatorluÄŸun diÄŸer köÅŸelerine telli telgraf ile baÄŸlanması, Ticaret Mahkemesi’nin geniÅŸletilmesi ve yeni ticaret mahkemelerinin açılması, ‘kentin ticari çıkarlarını savunmayı kendine bayrak edindiÄŸini’ belirten günlük Smyrna Mail gazetesinin yayına baÅŸlaması, Liverpool rıhtımının küçük ölçekte bir kopyası olduÄŸu ileri sürülen İzmir rıhtımının yapılması, Batı Anadolu bölgesindeki kapitalist geliÅŸmenin örnekleri olarak gösterilebilir” (Orhan KurmuÅŸ, Emperyalizmin Türkiye’ye GiriÅŸi, 1974, s. 91).

Bu açıdan, Türkçe’nin yabancı dil kullanımı aracılığıyla bozulması, dilin yozlaÅŸması gibi tartışmaların asıl zemininde, telgraftan internete, küresel ÅŸirketlerin insan hayatının her olgusunu metalaÅŸtırması zemininde yapılmasının önemine dikkat çekmek gerekiyor. Çeviri, ya da yerelleÅŸtirme, çoÄŸu kez, ÅŸirket için maliyetli göründüÄŸünden ya da ürünü farklılaÅŸtırarak pazarı bölme, rekabeti artırma eÄŸilimi yarattığından, tercih edilmiyor. Ve insan çoÄŸu kez, sıradan dil alışkanlıkları çerçevesinde hareket ettiÄŸini sanarken, aslında ÅŸirketin aracılığını yapmış ya da kararlarını benimsemiÅŸ oluyor: örneÄŸin belediyeden size telefon ediyorlar, “i-meyl” adresinizi soruyorlar, siz onlara ücretsiz “gimeyl” adresinizi veriyorsunuz ve verirken, örneÄŸin “hüseyin” dedikten sonra duraksıyorsunuz, çaresiz kalıp “et gimeyl kom” diyorsunuz. Karşı taraf bunu yadırgamıyor, bu ses göstergelerini “huseyin@gmail.com” olarak çeviriyor. Yani, sizin Google adlı ÅŸirketin bir birimi olan “Gmail” bölümünün bilgisayarında “huseyin” adlı bir posta kutusuna sahip olduÄŸunuzu anlıyor. Bu ÅŸirketin sisteminde “ü” harfinin kullanılmadığını da biliyor. Åžirketlerin ele geçirdiÄŸi hayatta, insan ve kurumlar, gerekli çeviri iÅŸlemlerini kendiliÄŸinden yapıyor; çünkü ÅŸirketlerin açtığı alanda yaşıyorlar.
“Buna ihtiyacım var mı?” deÄŸil ÅŸirket dünyasındaki insanın sorusu, “Bedava veriyorlar, neden almayayım?” diye soruyor kendi kendine. İşte İzmir’i Smyrna yapan, Liverpool’un tıpkısı haline getiren süreç, İstanbul’daki bir ekran, bir bilgisayarla, Bangkok’taki bir ekranı, bir bilgisayarı da aynı ÅŸekilde tıpkılaÅŸtırıyor. 1860’larda Smyrna Mail, ÅŸimdi e-mail.