(Bozkurt Güvenç’in Yalnızlık Dolambacı adlı çevirisi için yazdığı bu önsöz, büyük olasılıkla ikinci dil çevirilerinin klasik önsözü: çevirinin neden ikinci dilden yapıldığının açıklaması, bir özgün dil uzmanının bu çeviriyi olumsuzlaması, yazarın bu çeviriden haberdar olmadığının belirtilmesi.. ikinci dil çevirilerinin yol açtığı ve onlara yol açan birçok ilginç olgu bu önsözde konu ediliyor. Bu nedenle, ve ayrıca, bütün içeriÄŸiyle gerçek bir çevirmen önsözü klasiÄŸi olması nedeniyle, 1982 baskısından buraya aktarılıyor. 1970’lerin kültürel duygusallığını aktarması da apayrı bir güzellik. Yalnızlık Dolambacı, en son 1999 yılında Can Yayınları tarafından yayınlanmış. SG.)

ÇEVİRMENİN ÖNSÖZÜ

Octavio Paz’ın El laberinto de la soledad («Yalnızlığın Labirenti») yapıtını İngilizce çevirisinden TürkçeleÅŸtirdim; Yalnızlık Dolambacı adıyla okurlarıma sunuyorum. Octavio Paz adını arada bir çıkan ÅŸiir çevirilerinde görürüz ama, ozanın kimi-kimliÄŸi ve kiÅŸiliÄŸi üstüne fazla bir ÅŸey bilmeyiz. Geçen yaz Türk Dili dergisine (Eylül 1977 sayısı) bir çeviri denemesi gönderdiÄŸim zaman, bu yapıtın ülkemizde ya duyulmadığını ya da yazılıp tartışılmadığını sanıyordum. Kıvançla gördüm ki yanılmışım! Bertan Onaran’ın Soyut dergisinde (AÄŸustos 1977, 106. sayısı) çıkan «Octavio Paz’la Bir SöyleÅŸi» çevirisinde, «Yalnızlığın Dolambaçlı Yolu» adında bir «harika yapıttan söz ediliyordu. Sanımda yanılmışım ama, ozanın ve «harika yapıtı»nın ülkemizde tanınmadığı yine de gerçek! Yayınevinin yerinde önerisine uyarak bu önsözü yazıyorum, ozanı, yapıtını ve bu çeviriyi tanıtmak amacıyla…

Dolaylı Bir Karşılaşma

Geçen yıl Ankara’da yapılan bir açık oturumda yabancı bir konukla, Türklerin ulusal (toplumsal) karakteri ya da kiÅŸilik özellikleri üzerine konuÅŸuyorduk. KonuÄŸumuz sözü, Türklerle Meksikalıların benzerliklerine getirdi. Uluslararası çevrelerdeki yaygın olan bu kanıya tanık olarak ozan Octavio Paz’ı, kanıt olarak da Ozan’ın «Yalnızlık Dolambacı» adlı yapıtını gösterdi. KuÅŸkularımı sezince de, «Meksikalı ozanı okuyunuz, benzerlikleri göreceksiniz» dedi ve bana, kitabın İngilizce bîr çevirisini gönderdi. Kitap, ilk kez 1961 yılında yayımlanan İngilizce çevirinin 16. basımıydı. Daha sonra Amerika’dan 18. basımlı daha yeni bir kopya geldi. Yapıtın Fransızca çevirisinin tükendiÄŸi, ancak Gallimard’m yeni bir basıma hazırlandığı bildiriliyordu. Meksika’ya giden bir dostumun getirdiÄŸi kitap 1976 tarihli 12. basımdı. İşte böylesine «dolambaçlı yol»dan karşılaÅŸtım Octavio Paz’la.
Çok satılan yapıtlara karşı beslediÄŸim o açıklaması zor, kuÅŸku-umut karışımı bir duygu içinde yapıtı okumaya koyuldum. Ozan’ın anlatımındaki ÅŸiirsellik, yüreklilik ve derinlik beni ta başından sarmış ve büyülemiÅŸti, öyleki daha Yedinci Bölümü bitirmeden küçük bir çeviri denemesi yapmaktan kendimi alamadım. BenzeÅŸmek bir yana, bu yapıt sanki bize bizi anlatıyordu. Bu yüzden Türkçeye çevrilmeli diye düÅŸündüm. Bu dileÄŸim gerçekleÅŸti. Ancak çeviriden ve onun büyüleyici niteliklerinden önce, Ozan’ın yaÅŸam öyküsü ve kimliÄŸi üstüne derleyebildiÄŸim bilgilere yer vermek isterim.

Octavio Paz

Octavio Paz adı «Meksikalı Ozan»la sanki özdeÅŸleÅŸmiÅŸ. Ozan, İspanyolca yazıyor ama «Ozanca» sesleniyor — tüm insanlara. Sanırım, Meksikalılığı da bu tartışmasız evrenselliÄŸinden geliyor. O gür sesi ve sesleni-ÅŸiyle, İspanyolca konuÅŸulan ülkelerin sınırlarını aÅŸmış, bize ulaÅŸmış. Fransa’da yayımlanan «Kartal ya da Gü neş» (Aigle ou Soleil, 1957) ÅŸiir kitabından sonra, Meksikalı Paz adı, Åžilili Neruda, Arjantinli Borges, Guatemalalı Asturias’ın yanısıra, çaÄŸdaÅŸ ispanyol – Amerikan edebiyatının önde gelen ustaları arasında sayılıyormuÅŸ. Ozan’ın yapıtlarını Fransızcaya çeviren Jean – Clarence Lambert’in kiÅŸisel —ama hiç kuÅŸkusuz hoÅŸgörülü ve biraz da yanlı— deÄŸerlendirmesine göre, «Octavio Paz, ispanyol Edebiyatının Prensi»dir! Çünkü, Octavio Paz :

Tarih uykuya dalınca. DüÅŸünde sayıklar ozan!…

dizelerini dökebilen kiÅŸidir.
İspanyolca ve Fransızca dillerinde, kesin bir sayım-dökümünü yapamadığım çok sayıda ÅŸiir kitapları ve antolojileri var. Deneme ve düzyazılarını «iki ÅŸiir [yazımı] arasındaki boÅŸluÄŸu doldurmak için» kaleme aldığını söyleyen sanatçı; dergi editörlüÄŸü ve oyun yazarlığı gibi «yan iÅŸler» arasında diplomatlık da yapmış: Fransa’da ve Hindistan’da Meksika Büyükelçisi olarak bulunmuÅŸ. Dünyaca ünlü birkaç büyük üniversitede «Octavio Paz kürsüsü» açılmış. Ozan bu kürsülerde ÅŸiir ve yazın üzerine serbest seminerler yönetirmiÅŸ. Geçen yıl Paris’te «Yanan Su» adlı bir oyunu sahneye konmuÅŸ. Yine geçen yıl Hollanda’da, ünlü insan bilimcisi Levi-Strauss’un «yapısalcılığı» üzerine Ozan’ın kitap boyu bir incelemesi yayımlanmış. Soyut’daki söyleÅŸide belirtildiÄŸine göre, Octavio Paz, Vuelta adlı bir kültür dergisi çıkarıyormuÅŸ. Bu arada, Nobel Yazın ödülü’ne en yakın adaylar arasında Paz’ın bulunduÄŸunu YaÅŸar Kemal’den duydum sanıyorum.
Ozanca bir yaÅŸam öyküsü var Octavio Paz’ın. Birinci Dünya Savaşı baÅŸlarında Meksika’da doÄŸmuÅŸ, ispanyol ve yerli kanlan taşıyan bir mestizo (melez). Avukat olan babası, Meksika Devrimi’nin ünlü kiÅŸilerinden —Viva!— Zapata’nın Amerika BirleÅŸik Devletle-ri’nde temsilciliÄŸini yapmış. Octavio Paz, İspanyol İç Savaşı’na katılmış, Cumhuriyetçilerin yanında çarpışmış. SavaÅŸ sonrası geliÅŸmeler onun Marxçı umutlarını yıkarken, genç ozan Peret ve Breton gibi gerçeküstücü-lere yakınlık duymaÄŸa baÅŸlamış. Siyasal gerçekçiliÄŸin —Sartre’ın başını çektiÄŸi «akılcı-gerçekçilik» akımıyla deÄŸil de— düÅŸçü ozanlarla baÅŸarılı olacağına inanmış. SavaÅŸ sonrasında yayımlanan ilk büyük yapıtı olan Yalnızlık Dolambacı, ozana edebiyat dünyasının önemli kapılarını açmış, ona dünya edebiyatında lam bir yer kazandırmış.

Yalnızlık Dolambacı

Yalnızlık Dolambacı, özgün bir yapıt: Ozanca bir tarih, eÅŸi az bulunur türden bir kültür antropolijisi ya da bir çaÄŸdaÅŸ destan! Birbirinden güzel ve güçlü dokuz denemesiyle ozan, Meksikalı insanın ulusal karakterini ve yaÅŸam biçimini anlatıyor; daha doÄŸrusu, Meksika’yı Meksika yapan, «o kapalı ve suskun ruha» yaklaşıyor ve onu deÅŸip konuÅŸturuyor. Ozan’ın o ruhta buldukları, kısaca, «suskunluk», özgün bir gi ilmece anlayışı ve derinden bir biçim tutkusudur. Bunlar Meksikalı ruhunun kendisi, temel öncülleri, ya da belirleyici nitelikleri deÄŸil; onun derindeki benliÄŸini —dramatik yalnızlığını— gizlemek için takındığı deÄŸiÅŸik maskelerdir. Kendi kültürünün bilinçaltı katmanlarını çözümleyen bir inceleme olması yanında bu kitap, insan yalnızlığının evrensel gizini araÅŸtıran bir belgesel. Yalnızlık Dolambacı’nm Homeros’un Odysseus’u gibi epik destanlarla karşılaÅŸtırıldığına rastlamadım.
Ama Batı Dünyası’nın yazın ve düÅŸün çevreleri, bu yapıtı Ortega y Gasset’in Revolt of the Masses: «Yığınların BaÅŸkaldırması»ndan sonra, çaÄŸdaÅŸ ispanyol düÅŸüncesinin «en güçlü belgeseli» saymışlar.
Destanın adsız kahramanı «Don Hiç Kimse», yani Meksika’nın «Yalnız insanı»dır. Yapıtın ana konusu, o insanın ruhu, düÅŸleri, coÅŸku ve tutkularıdır. «Don Hiç Kimse» öylesine yalnız bir âdemoÄŸludur ki, yaÅŸamına yakışır biçimde ölmek; önceden bilemeyeceÄŸi ölümüne ters düÅŸmeyecek biçimde yaÅŸamak ister. AÅŸk ve özgürlük için yaÅŸar; yine aÅŸk ve özgürlük için ölür. Ondaki bu «yaÅŸam = ölüm» özdeÅŸliÄŸi (ya da ikilemi), türlü çeliÅŸkilerle yüklü gibi görünür. ÇoÄŸunlukla, Meksikalının kendi tarih kaynaklarından beslenen, yaÅŸamı boyunca süren ve azalıp tükenmeyen çeliÅŸkilerdir bunlar! Çünkü, Meksikalının yalnızlığı, Aztekli La Malinche Ana ile ispanyalı Fatih Cortes Baba’mn o mutsuz birleÅŸiminden doÄŸan, geriye dönülmez, geleceÄŸe ertelenmez ve —ne yandan bakılsa— çözümü bulunmaz türden bir yalnızlıktır, iÅŸte bu yüzden Meksikalı, ancak Fiesta’sında, —ölmüÅŸ azizlerini topluca anıp onurlandırdığı, o uÄŸultulu ve coÅŸkulu bayram günlerinde—yalnızlığını unutur. Fiesta yapmak, boÄŸa güreÅŸi ya da futbol maçı seyretmek için biraraya gelen Meksikalılar ÅŸöyle haykırırlarmış :

«Viva Mexico, iıijos de la chingada!»

Çevirmencesi belki, «YaÅŸasın Meksikalılar], Vay gidi… Ananın… oÄŸulları!..» olabilir, ünlemin duygusal ağırlığı sondaki «la chingada» sözcüÄŸündedir. Ozanımız, bu tek sözcüÄŸün bilinçaltı kaynaklarını ve yörüngesini saptamak, doÄŸru anlamını yorumlayabilmek için uzunca bir (dördüncü) bölüm yazmıştır. Kalabalık yığınlar, derinden yükselen bu toplu haykırışla belki de yalnızlıklarını unuturlar ama yalnızlık Meksikalının yakasını hiç bırakmaz. Meksika yerlisi, yalnızlığını gizlemek için çevresine uyar ki ne uyar :

«Sanki çevresinin bir parçası clur : Åžafakta yaslandığı beyaz duvardan, Üstünde uyuduÄŸu kara topraktan, Gönlünü daÄŸlayan derin yalnızlıktan, Ayırdedilmez bir tutsak olur, çıkar!»

İşte Octavio Paz’ın her dilde ÅŸiirleÅŸebilen düzyazı anlatımı. Ortaya çıkan bu dizeler, Octavio Paz’a ozanca yaklaÅŸma zorunluÄŸunu gösteren iyi bir örnek. Onu anlamak, anlatımını yakalayabilmek, ÅŸiirsel betimlemelerine egemen olabilmek için çalıştım. Ancak, biliyorum ki, çeviride bu kadar ÅŸiirsel olmayan «öteki» örnekler de var!

Yapıtın Bölümleri

Yapıt dokuz bölümden oluÅŸuyor. Birinci Bölüm’de, Meksika’dan Amerika BirleÅŸik Devletleri’ne göç etmiÅŸ, fakat orada Kuzey Amerikalı (Yankee) olmayı bir türlü becerememiÅŸ Paçuko’nun ve öteki Meksikalıların kiÅŸilik tipleri çizilir, ikinci Bölüm’de, çaÄŸdaÅŸ Meksikalının ve Meksika toplumunun çözümleyici bir deÄŸerlendirmesi yapılır : Gerçekte, deÄŸiÅŸik «maskeler» taşıyan tek bir Meksikalı vardır, üçüncü Bölüm, Meksika Fiestası’nın yaÅŸanmış ve okuyucuya da yaÅŸatılan canlı bir öyküsüdür:

Yüzlerdeki Maskelerin atıldığı,
Ruhlardaki yalnızlığın fişek gibi
Havalara boşaltıldığı Fiesta.

Dördüncü Bölüm’de, bugünkü Meksika insanının kiÅŸilik kilidini açacak tarihsel bir anahtar araÅŸtırılır. Ozan’a göre çözüm anahtarı, La chingada (zorla ırzına geçilmiÅŸ Aztekli Ana) gerçeÄŸiyle kendisini böyle aÅŸağılanmış bir ananın çocukları olarak gören – duyan erkeÄŸin kiÅŸilik çatışmasında saklıdır. BeÅŸinci Bölüm’de, Meksika’nın fethi olaylarıyla sömürgeleÅŸmesi süreci özetlenir. Altıncı’da, Juarez’in baÅŸarıyla yönettiÄŸi «Bağımsızlık» savaşından Diktatör Diaz’ın bilmeden hazırladığı Meksika Devrimi’ne (1910) uzanan yolun iniÅŸ – çıkışlı, dalgalı yörüngesi anlatılır. Yedinci’de, Meksika sanatıyla düÅŸüncesinin önemli kiÅŸileri, kısaca «Meksikalı Aydınlar» tanıtılır. Az geliÅŸmiÅŸ Meksika’nın ikinci Dünya Savaşı sonrasındaki yapısal (geliÅŸme) sorunları Sekizinci Bölüm’de yer alır. Dokuzuncu Bölüm, yazar’ın «diyalektik» anlayışının ve insan felsefesinin elmas gibi sert ve keskin, fakat pırıl pırıl ışıldayan bir açıklamasıdır.

Türklerin GurbetçiliÄŸi…

Biz Türkler için özel bir dediÄŸi ya da diyeceÄŸi yok ozan’ın. EÄŸer destan, Meksika’ya adanmamış olsaydı, biz Türkler için yazılmış diye düÅŸünebilirdim. «Olmaz, olamaz!» diye yükselen sesleri duyar gibiyim. Olamaz, çünkü «Meksika Sömürgesi ispanyollarca fethedilmiÅŸ bir ülkedir. Oysa biz Türkler, hiç fetih görmedik. Hep fethettik ve bağımsız yaÅŸadık.» Sanımca, yarı doÄŸru bir tarih görüÅŸü! Evet, fethettik ama, o ülkelerin insanlarım ortadan kaldırmadık. Kültürümüzden onlara bir-ÅŸeyler verdik, onlardan birÅŸeyler aldık. Onlarla birlikte yaÅŸadık, yeni bireÅŸimler yarattık. Atasözüne göre, ava gittik avlandık. Pekiyi öyleyse, kimiz biz? Fetheden mi, yoksa fethedilen mi? ispanyollar da öyle yapmışlar. Orta ve Güney Amerika ülkelerini fethetmiÅŸler ama, oralarda yaÅŸayan insanları toptan yoketme yolunu seçmemisler, yerlilere bir varolma ÅŸansı tanımışlar. Åžu ayrımla ki, çaÄŸdaÅŸ Meksikalı, —İspanyol olmamış— İspanyolca konuÅŸan bir Meksikalı kalmış. Her iki olayın kökeninde bir tarih (dil/kültür) ikilemesi var : Biri egemen, öteki çekingen, ama onların ortak çocuÄŸu da yaşıyor ve hep birlikte yitirdikleri kültürlerin pınarlarına özlem duyuyorlar.
Bizim ozanımız da, Gurbet ÅŸiiriyle, kültürel yalnızlığımızın yol açtığı derin özlemi dile getirir:

Gurbet o kadar acı ki… ah ne varsa içimde
Hepsi bana yabancı. Hepsi baÅŸka biçimde
Ben gurbette deÄŸilim Gurbet benim içimde!

Paz’ı okurken içinizde birÅŸeylerin kıpırdadığını du-yumsarsanız, iÅŸte o, içinizdeki «gurbet» ya da —Paz’ın deyimiyle— insanoÄŸlunun öncesiz ve sonrasız «yalnızlığadır. Paz, o yalnızlığa seslenir ve onun sesini dinler. Onu iyi tanır, ama tanık göstermez, ona kanıt da aramaz. Ozan’ın tanığı kendi içindeki bir sestir. Dipnot düÅŸmek, kaynak göstermek —ozanca deÄŸil— bilginlere yaraÅŸan bir gelenektir. Paz’a göre, ozan kiÅŸi kanıt ve tanık göstermeden yapmalı iÅŸini. Ozan’ın kanıtı, kendi yaÅŸantıları, anıları, duygu ve tutkularıdır. Meksikalı, içindeki o çözümsüz yalnızlığı, sık sık yaptığı fies-talarla uyutmaÄŸa çalışır : Almanların Fasching’de, Brezilyalı öksüz «Siyah Orphe»lerin Carnaval’da yaptığı gibi!
Meksika ile Türkiye’nin «yol ayırımı» da sanki burada baÅŸlar. Biz de bayramları fazlaca olan «yalnız toplum»lardan biriyiz. Ama, Fiesta, Fasching ya da Carna val türü, katılma yoluyla boÅŸaldığımız bayramlarımız yok! Kendi bayramlarımızda daha çok kendi gurbetçiliÄŸimizin seyircisi durumundayız. Neden hiç gülmüyoruz, neden hep hüzünlüyüz, neden gerilmiÅŸiz yay gibi ve patlamaya hazır bekliyoruz dolu tüfekler gibi?

Ozanlarımıza ÇaÄŸrı

Bu tür soruları yanıtlamak için ozan olmak gerek. Yüzlerce yıllık en yakın tarihimizde hangi bilginimiz —ya da bilgemiz— yaklaÅŸabilmiÅŸ «Türk Ruhu»na, bir Fuzulî, bir Yunus Emre, bir Tanpınar ya da Orhan Veli kadar! Türk okuru için yaptığım bu çevirinin ozanlarımıza bir «çaÄŸrı» ve esin kaynağı olmasını diliyorum. Paz’a öykünmeleri için deÄŸil, kuÅŸkusuz. Ama Paz’ın Meksika’ya adadığı gibi bir yapıt neden Türkiye’ye armaÄŸan edilmesin? Böyle kutsal bir serüven için gerekli tüm veriler (sosyal, kültürel, tarihî, psikolojik ve epik öÄŸeler) kolayca toplanabilir. Hatta toplanmış, derlenmiÅŸ durmaktadır —sanırım— çoÄŸu aydınımızın özel kitaplıklarında!.. Ama bir ozan bekliyoruz o malzemeyi yorumlayacak. Belki bir âşık, halk türkülerinden, yazınından ve bilgilerinden, TürklüÄŸün türküsünü çağıracak. Kim olduÄŸunu bilemiyorum. Ama inanıyorum ki böyle bir serüvenin ancak ozanlar gelebilir üstesinden.

«Traduttori Traditori!» : O Hain Çevirmenler!

Çeviri kolay iÅŸ deÄŸil. Paz gibi bir çaÄŸlayanı üçüncü dilden çevirmek, bana hiç de kolay gelmedi doÄŸrusu. Besbelli boyumdan büyük iÅŸlere kalkmışım. Türlü engellerle karşılaÅŸtım. Hepsini aşıp düze çıktığımı söyleyemem. Sorunlarıma sözlük ve ansiklopedilerde çözüm ararken italyanca bir özdeyiÅŸle karşılaÅŸtım : «Traduttori Traditori!» Yaklaşık, «Hain Çevirmenler!» anlamında bir gözlem. Rönesansın yargısı buysa, bu çevirideki hainliklerimden en az birisinin hesabını vermek (günahımı çıkartmak) isterim.
Çevirime bir ad koymak ilk sorumdu, son sorunum olmakta direniyor. «Solitude» karşılığında «Yalnızlık» doÄŸru ve oturmuÅŸ bir sözcük. Oysa «Labirent», Türkçe olmadığı gibi, TürkçeleÅŸmiÅŸ bir sözcük de deÄŸil! ilk aklıma gelen «Çıkmaz» sözcüÄŸü «Labirent»! karşılamıyordu. Gerçi «Labirent», oldukça karmaşık, «dolambaçlı bir yol»du ama; hiç olmazsa, giriÅŸi ya da çıkışı olmalıydı, iÅŸte, o «karmaşık, dolambaçlı yol» imgesi beni, Onaran’ın önerdiÄŸi baÅŸlığa geri getirdi : «Yalnızlığın Dolambaçlı yolu». Ama «Labirent» bir «yol»dan belki daha çok, «Karanlık bir dehlizdeki uzun ve sıkıntılı bir yolculuÄŸu» çaÄŸrıştırıyordu. Ceyhun Atuf Kansu ve Emin özdemir’le birlikte çeviriye uygun bir ad yakıştırmaÄŸa çalıştığımız bir akÅŸamüzeri, bütün bu tür yorumlardan sonra, doÄŸru baÅŸlığın dolam, dolan ya da dolanmak köklerinde aranması ya da onlardan türetilmesi gereÄŸinde birleÅŸmiÅŸtik. «Dolan» kökünden türetilecek dolanca, dolantı, dolangaç ve benzerleri vardı. Deneme yanılma yoluyla yürüttüÄŸüm soruÅŸturmalar beni yeniden Onaran’ın «Dolambaçlı yolu»na getirdi. «Yolu» bırakınca «Dolambaç»ı buldum. Ve böylece çevirimin adı çıktı ortaya:
Yalnızlık Dolambacı!
Ancak belirtmeliyim ki, eÄŸer her sözcük ve deyim üzerinde bu denli dursaydım, çeviriyi bitiremezdim, en azından basılacak duruma getiremezdim. O kadar ki, çevirinin ikinci düzeltmeden önceki durumunu ispanyolcasıyla yer yer karşılaÅŸtıran titiz meslekdaşımın yaptığı eleÅŸtiri ve gösterdiÄŸi yanlışlardan yararlandım. Ama izin vermediÄŸi için burada adını anamıyorum. Düz çevirmecilik yalın bir hainlik idiyse; çeviriden çeviri, iki katlı hainlik olmuyor muydu? Arkadaşım, kendi açısından son derece haklıydı, kuÅŸkusuz.

TeÅŸekkürler…

Ne mutlu bana ki, bol bol eleÅŸtirmekten çekinmeyen ve karşılığında küçük bir teÅŸekküre karşı çıkmayan dostlarım varmış. Çevirinin yalnızca Türkçesini okuyarak, dilini düzelten, tümce anlamlarını irdeleyen ve bi-çem bütünlüÄŸü açısından yapıcı önerilerde bulunan üç deÄŸerli arkadaşıma : Adnan Binyazar’la Doç. Yıldız Kuzgun’a, ve Sevinç Sayan’a içten teÅŸekkürlerimi sunarım. Çevirideki akıcılıkla —varsa— bütünlüÄŸü büyük ölçüde onların katkılarına borçluyum.
Bana kendi kitaplığmdaki çeviriyi veren Mr. Monblatt’a, ingilizcesini yollayan Bahattin DaloÄŸlu’ya; kitabın ispanyolcasmı getiren Dr. Nusret FiÅŸek’e, bulup gönderen YeÅŸim Ternar’a; Fransızca çevirinin fotokopisini yaptıran Dr. Jacques Lefort’a tek tek teÅŸekkürlerimi sunarım. DoÄŸrusu, Fransızca ve ispanyolca ba-sımlardaki ek bilgiler olmadan, bu önsözü yazamazdım.
Elyazısı, müsveddeleri ve daktilo edilmiÅŸ metinlerdeki karmakarışık düzeltmeleri —bu son olur umuduyla— 2 – 3 kez aynı dikkat ve özenle daktilo eden sekreter Nevin Heparslan’a özel bir teÅŸekkür borçluyum, ilk bölümün çevirisine bakıp, kitabı basmayı kabul eden Cem Yayınevi ile OÄŸuz Akkan’a da teÅŸekkürlerimi sunarım.
Bütün bu yapıcı destek ve özendirici katkılardan sonra, kim kalıyor geriye, çevirideki hainliklerin sorumluluÄŸunu taşıyacak? Çevirmenin sorumluluÄŸu kuÅŸkusuz yazarınkinden de büyük! EÄŸer okurum, göreceÄŸi yanlış ve kusurlara karşın, çevirmeni hoÅŸgörüyle bağışlayabilirse, ona da önceden teÅŸekkür ederim. Bastıramadığım bir coÅŸkuyu, büyüyü, bencilce paylaÅŸmak istedim, okuyucumla.

B. Güvenç
Ankara: Beytepe
Åžubat 1978

İKİNCİ BASI İÇİN ÇEVİRMENİN SUNUÅžU


Berlin’deki bir toplantıda karşılaÅŸtığı Türk okuyucusundan ünlü eserinin Türkçeye çevrildiÄŸini öÄŸrenen Octavio Paz, kendisine uzatılan kitabı imzalamış ama derin hayretini gizlememiÅŸ. Oysa, Meksikalı yayınevi ve Fransız çevirmeni eliyle, çeviriyi yollamış, olayı ozana duyurmaÄŸa çalışmıştım. Haber yerine ulaÅŸmamış nedense.
Paz ÅŸimdi hiç inanmayacak ama eserinin çevirisi Türkçede ikinci kez basılıyor. Kısa sürede tükenen ilk bası, ısrarla aranır – sorulur olmuÅŸtu.
Türk okuyucusu bu eserde «Meksika Destanı»ndan fazla birÅŸeyler —belki kendi yalnızlığını buldu. KiÅŸisel umudumu ve coÅŸkumu fazlasıyla ödüllendirdi.
Yalnızlık Dolambacı‘nı ikinci basıya hazırlarken, Önsözdeki bir isim yanlışı ile, dikkatli okuyucumun bulduÄŸu dizgi yanlışlarım düzelttim. Çevirinin diline hiç dokunmadım.
Bu yeni basıyla yayın hayatına giren Bayraktar Yayınevi’ne baÅŸarılar diler, ilgi ve hoÅŸgörüsü ile ikinci basıyı gerçekleÅŸtiren okuyucuya en içten teÅŸekkürlerimi sunarım.

B. GÜVENÇ
Ankara, Mayıs 1982