Kitap: Yazıcı, Mine (2005)
Çeviribilimin Temel Kavram ve Kuramları
İstanbul : Multilingual 215 s.
*
DeÄŸerlendiren: Zuhal KARACA (Doktora öÄŸrencisi, İ.Ü. Çeviribilim Bölümü, Fransızca Mütercim Tercümanlık Anabilim Dalı AraÅŸtırma Görevlisi)
1978 yılında İstanbul Üniversitesi’nde göreve baÅŸlayan yazar, 1999 yılından bu yana İngilizce Mütercim Tercümanlık Bölümünde öÄŸretim üyesidir. Yazarın çeviribilim alanında yayımlanmış beÅŸ kitabı ve çok sayıda makalesi bulunmaktadır.
Çeviribilimin Temel Kavram ve Kuramları adlı bu yapıtın, yazarın da belirttiÄŸi dört temel amacı vardır. Bunlardan ilki, çeviri etkinliÄŸiyle ilgili kavramların çeviribilim sürecine kadar geliÅŸimini göstererek çevirmen adayına üst bilinç kazandırmaktır. İkinci amaç, çeviribilim kavram ve terimlerine açıklık getirerek çevirmen adayına sorunlara profesyonel olarak yaklaÅŸabilme olanağı tanımaktır. Bir baÅŸka amaç çeviribilim terimlerini bir bütüncede kullanarak alana özgü dile iÅŸlerlik kazandırmaktır. Son amaç ise, çevirmen adayının kuramsal bilginin akademik ve uygulama alanında iÅŸlerliÄŸini sorgulamasını saÄŸlamaktır. Kitabı oluÅŸturan sekiz bölümünün içeriÄŸi aÅŸağıdaki gibidir:
“Çeviribilime Genel Bakış” baÅŸlıklı birinci bölümde, özerk bir bilim dalı olarak çeviribilimin öteki disiplinler arasındaki yerine, çeviribilim alanlarına, araÅŸtırmada kullanılabilecek kuramsal modellerin yanı sıra Türkiye’de çeviribilim araÅŸtırma alanlarına genel olarak bakılmıştır.
“Tarihte Çeviri: Temel Kavramlar” ve “GeçmiÅŸte Çeviri EtkinliÄŸi” baÅŸlıklı bölümlerde, Antik Yunan’dan Roma Uygarlığına kadar çeviri etkinliÄŸine iliÅŸkin temel bilgiler verilmiÅŸ ve Antik ÇaÄŸ, DoÄŸu ve Osmanlı’da çeviri etkinliÄŸine yer verilmiÅŸtir; Osmanlı’da çeviri etkinliÄŸi çerçevesinde çeviri kurumları tarihsel olarak ele alınmış ve Cumhuriyet dönemi çeviri etkinliÄŸi üniversite ve yayınlar baÄŸlamında irdelenmiÅŸtir. Bu bölümde yer verilen bir diÄŸer konu Batı’da çeviri etkinliÄŸidir.
“Çeviri ve Dilbilim Odaklı Yaklaşımlar” baÅŸlıklı dördüncü bölümde genel olarak 19. ve 20. yüzyılda hâkim çeviri anlayışları irdelenmiÅŸtir. Bu baÄŸlamda çeviri-yorumbilim-dilbilim iliÅŸkisine yer verilmiÅŸtir. Dilbilim baÄŸlamında yapısal dilbilim, bildiriÅŸim kuramı ve üretici-dönüÅŸümlü dilbilim anlayışı, söylem ve metinsellik, biliÅŸsel dilbilim, dil ve düÅŸünce ve edinç kavramları çeviriyle iliÅŸkileri çerçevesinde ele alınmıştır. “Çeviribilim ve Dilbilim odaklı Yaklaşımlar” baÅŸlıklı beÅŸinci bölümde, 1980 sonrasında çeviribilimin dilbilim yöntem ve kavramlarıyla iliÅŸkisi ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Çeviri yöntemleri ve farklı düzeylerde eÅŸdeÄŸerlik, edimsel ve anlamsal çözümlemeye yönelik açılımlar çeviribilim çerçevesinde irdelenmiÅŸtir.
“Çeviribilim Odaklı Yaklaşımlar ve Kuramlar” baÅŸlıklı altıncı bölümde, çaÄŸdaÅŸ çeviribilime yön veren çoÄŸuldizge kuramı ve betimleyici kuramlar, araÅŸtırma ve çözümleme yöntemleri ele alınmıştır. Bunu izleyen “Çeviribilim ve İşlevsellik” baÅŸlıklı yedinci bölümde, metin türü ve iÅŸlevsellik, eylem kuramı, bağıntı kuramı, açıklayıcı bildiriÅŸim kuramı, Skopos kuramı ve iÅŸlevsel kurama yer verilmiÅŸtir. Bu bölümde Skopos kuramı, eÅŸdeÄŸerlik, eylem kuramı, betimleyici kuramlar ve iÅŸlevsel kuramla karşılaÅŸtırmalı olarak ele alınmıştır. İşlevsel kuram, norm, eÅŸdeÄŸerlik ve iÅŸlevsellik gibi kavramlar çerçevesinde deÄŸerlendirilmiÅŸ ve bu kuramın iÅŸleyiÅŸi örnek bir çeviri uygulamasıyla somutlaÅŸtırılmıştır.
“Kuram ve Uygulama: Çeviri EÄŸitimine Bütünleyici Bir Yaklaşım ve Bir AraÅŸtırma Modeli” baÅŸlıklı son bölümde çeviri kuramlarından yola çıkarak betimleyici bir araÅŸtırma modeli sunulmuÅŸtur. Bu model çeviribilimde bir araÅŸtırma sürecine uygulanmıştır.
Kitaptaki ana bölümlerde dikkati çeken, ilgili bölümde geçen kavram ve kuramların çeviribilimle iliÅŸkisini açıklamak amacıyla deÄŸerlendirmeye yer verilmiÅŸ olmasıdır. Öte yandan kaynakçada, yabancı çeviribilim kaynaklarının yanı sıra Türkçe özgün yayınların da geniÅŸ yer bulması da önemlidir. Kitap, akademik çeviri eÄŸitimi alan çevirmen adayları baÅŸta olmak üzere, çeviribilimcileri, farklı disiplinlerden çeviribilime ilgi duyan akademisyenleri kuramsal bilginin akademik ve uygulama alanında iÅŸlerliÄŸi üzerinde düÅŸünmeye sevk etmesi açısından önemli bir kaynaktır.

Yorumlar kapalı.