Åžiiri Åžairler Çevirmeli
Yazın çevirisi alanında roman öne çıkan bir tür, buna karşın ÅŸiir, tiyatro gibi diÄŸer yazın dallarında yapılan çeviriler sıkça tartışma konusu olmuyor. Hatta film çevirisi bile yazın çevirisi baÄŸlamında ele…
Yazın çevirisi alanında roman öne çıkan bir tür, buna karşın ÅŸiir, tiyatro gibi diÄŸer yazın dallarında yapılan çeviriler sıkça tartışma konusu olmuyor. Hatta film çevirisi bile yazın çevirisi baÄŸlamında ele…
Özellikle 1960’dan baÅŸlayarak Türkiye’nin siyasi koÅŸullarına baÄŸlı olarak, yazınsal eserlerin yanı sıra pek çok politik ve felsefi yabancı eser çevrilmiÅŸ ve yayımlanmıştır. Böylece, “dış kaynaklı†pek çok akım, fikir hareketi ve ideoloji yine çeviriler yoluyla Türkçe’ye ve Türk kültür ve düÅŸünce dünyasında girmiÅŸtir. Dönemin siyasi duruÅŸuna baÄŸlı olarak çevrilmek için seçilen eserler deÄŸiÅŸse de çevirilerin rol ve öneminin azalmadığını, aksine çeviri yayınlarda belirgin bir artış olduÄŸunu görüyoruz.
AÅŸağı yukarı 1980’li yıllarda çeviri ve edebiyat dergilerinde çeviri kuramlarından yoÄŸunlukla söz edilmeye baÅŸlandığı zaman, yazınsal çeviri eleÅŸtirilerinde “sadakat†ve “üslup†kavramı fazlasıyla öne çıktı. Çevirmenler yazarın üslubuna sadık kalıyoruz diye, okunmaz, karmakarışık metinler ürettiler. Bu arada, aslında karışık olmayan metinleri, o metinlerin yazıldığı dilin yapılarına sadık kalarak karmakarışık hale getirdiler. Üslubun ne olduÄŸu konusunda açık bir düÅŸünceleri olmadığı, üslupsuz çeviriler yapmalarından anlaşılıyordu. Çevirmenlerin bazıları hala bu sorunları yaşıyor. Her ÅŸeyi yerli yerine oturtabilmeleri için bilgiye gereksinimleri var. Hem de çok bilgiye: metin bilgisi, dil bilgisi, üslup bilgisi, kültür bilgisi, algılama bilgisinden tutun da tarih coÄŸrafyaya kadar. Sonuçta hep aynı noktaya geliyoruz. Çevirmenlik çok donanım gerektiren, entellektüel bir uÄŸraÅŸ. Öyle iki satır yazı bile yazamayanların kalkışacağı bir iÅŸ deÄŸil.
Çevirinin, farkında olsak da olmasak da yaÅŸamımızın her alanında yer aldığı, düÅŸünce yapılarımızı biçimlendirdiÄŸi, kimi zaman güç aracı olarak kullanıldığı bir çaÄŸda yaşıyoruz. Çağımız kültürler ve diller arası iletiÅŸimin vazgeçilmez…