Çevirmenin ÖzgürlüÄŸü

Çünkü çaÄŸdaÅŸ çeviribilim bilindiÄŸi gibi normatif bir yöntemi benimsemiyor, böylece de çevirmenin özgürlük sınırlarını belirleme hedefini gütmüyor. Bunun yerine çeviri pratiÄŸinden yola çıkarak çevirmenin özgürlük sınırlarını belirleyen normları ortaya koyuyor. Böylece çevirmenin bireysel ve öznel gibi görünen seçimlerini daha geniÅŸ bir baÄŸlam içinde ele alarak bu seçimlerin aslında çeviri süreci öncesinde ve çeviri sürecinde normlar tarafından belirlendiÄŸini ya da tam tersine normlarla çatışabileceÄŸini, normdan sapabileceÄŸini gösteriyor.

Çevirmen Makine mi?

AÅŸağı yukarı 1980’li yıllarda çeviri ve edebiyat dergilerinde çeviri kuramlarından yoÄŸunlukla söz edilmeye baÅŸlandığı zaman, yazınsal çeviri eleÅŸtirilerinde “sadakat” ve “üslup” kavramı fazlasıyla öne çıktı. Çevirmenler yazarın üslubuna sadık kalıyoruz diye, okunmaz, karmakarışık metinler ürettiler. Bu arada, aslında karışık olmayan metinleri, o metinlerin yazıldığı dilin yapılarına sadık kalarak karmakarışık hale getirdiler. Üslubun ne olduÄŸu konusunda açık bir düÅŸünceleri olmadığı, üslupsuz çeviriler yapmalarından anlaşılıyordu. Çevirmenlerin bazıları hala bu sorunları yaşıyor. Her ÅŸeyi yerli yerine oturtabilmeleri için bilgiye gereksinimleri var. Hem de çok bilgiye: metin bilgisi, dil bilgisi, üslup bilgisi, kültür bilgisi, algılama bilgisinden tutun da tarih coÄŸrafyaya kadar. Sonuçta hep aynı noktaya geliyoruz. Çevirmenlik çok donanım gerektiren, entellektüel bir uÄŸraÅŸ. Öyle iki satır yazı bile yazamayanların kalkışacağı bir iÅŸ deÄŸil.